CÂY NÊU

Cây nêu một biểu tượng văn hóa thiêng liêng, giữ vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của đồng bào Cơ Tu, tỉnh Quảng Nam. Không chỉ là nhịp cầu kết nối giữa con người với thế giới thần linh, cây nêu còn là tác phẩm mỹ thuật dân gian, kết tinh vẻ đẹp, trí tuệ sáng tạo và bản sắc văn hóa của người Cơ Tu.

Chiều 4/6, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi cho biết, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa công bố thêm 3 di sản đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Ngãi là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Người Bahnar quan niệm rằng mọi sự vật, hiện tượng đều có sự hiện diện của thần linh và con người phải tôn trọng, thờ cúng. Vì vậy, họ có nếp sống, sinh hoạt văn hóa với hệ thống lễ hội vô cùng phong phú, gắn với vòng đời người và chu kỳ canh tác nông nghiệp.

Lễ Mừng chiến thắng đối với dân tộc Bahnar là lễ hội quan trọng, linh thiêng, gắn bó với lịch sử sinh hoạt trong đời sống văn hóa của cộng đồng.

Tháng 8-2010, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa thế giới.

Lễ hội Tấc Giàng Ka Coong, Tấc Giàng Xứ (Cúng thần núi, Cúng thần rừng) của dân tộc Cơ Tu huyện A Lưới, TP Huế vừa được tái hiện trong khuôn khổ tổ chức các hoạt động tháng 5 với chủ đề 'Bác Hồ với cộng đồng các dân tộc Việt Nam' tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội).

Những hình ảnh đầu tiên về các chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam đã gieo vào lòng Nguyễn Sỹ Công khát vọng cống hiến và phụng sự ngay từ khi còn là học sinh ở huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.

Cũng như các dân tộc thiểu số ở vùng Trường Sơn-Tây Nguyên, người Co rất chú ý đến nghệ thuật tạo hình nhằm tạo ra cho nơi cư trú của mình một không gian thẩm mỹ đặc sắc riêng. Khả năng tạo hình và nghệ thuật tạo hình có những nét rất riêng và khá nổi trội so với nhiều dân tộc thiểu số khác trong khu vực.

Dự án 6 về 'Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch', đã khơi dậy tình yêu giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng.

Nhà thờ Pleichuet tọa lạc trên đường Trương Định, thành phố Pleiku, được xây dựng từ năm 2005. Khác với nhiều nhà thờ Công giáo mang phong cách kiến trúc châu Âu, công trình này được thiết kế dựa trên mô hình nhà rông – loại hình kiến trúc truyền thống của các buôn làng ở Tây Nguyên.

Sáng 30/4, tại xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên đã sôi nổi diễn ra Lễ hội quả còn. Đây là hoạt động nằm trong chương trình của Ngày hội Văn hóa dân gian 'Sắc vàng bên dòng Nặm Luông' năm 2025.

Tháng 4, lúa đã đầy bồ, ngô đã đầy bãi, nắng vàng xua đi những cơn mưa rầu rĩ. Già làng K'Keo (xã Gung Ré, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng), áo quần chỉnh tề, trịnh trọng ra căn nhà dài giữa buôn, nổi lên hồi chiêng lớn, vang vọng núi rừng... Đó là tín hiệu sắp sửa có sự kiện trọng đại xảy ra: Nhô lir bong - Lễ Mừng lúa mới của người K'ho Sre, cư ngụ ở Nam Tây Nguyên, mỗi năm được tổ chức 1 lần, khi mùa màng đã xong.

Từ ngày 30/4 đến 4/5/2025, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ giới thiệu không gian văn hóa đậm sắc màu các dân tộc vùng Tây Bắc, Đông Bắc, điểm nhấn là không gian văn hóa chợ vùng cao với chủ đề 'Điểm hẹn vùng cao' và các lễ hội truyền thống tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Lễ hội Gầu Tào còn có tên gọi khác là Hội Sải Sán là một lễ hội truyền thống của người Mông với ý nghĩa cầu cho mùa màng bội thu, người người khỏe mạnh, nhà nhà có cuộc sống ấm no và hạnh phúc.

Người Cơ tu gọi rừng bằng hai tiếng thiêng liêng 'Mẹ rừng'. Mẹ rừng mang đến nguồn sống, cho dòng suối mát lành, cho bữa ăn đủ đầy trong hành trình sinh tồn. Chuyện chặt phá rừng hay săn bắn vô tội vạ, với họ là một sự xâm phạm nặng nề đến người mẹ thiên nhiên. Vì thế, biết ơn và chung tay gìn giữ, bảo vệ mẹ rừng luôn là câu chuyện được người Cơ tu truyền nhau qua các thế hệ.

Chiều 17-4, tại Khu di tích Trung ương Cục miền Nam (ấp Tân Tiến, xã Tân Lập, huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh), Công an tỉnh Gia Lai tổ chức lễ khánh thành Nhà bia di tích Công an Gia Lai. Thiếu tướng Rah Lan Lâm-Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Công an tỉnh chủ trì buổi lễ.

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên hàm chứa nhiều giá trị đặc sắc với thang âm cổ truyền, không gian buôn làng, cộng đồng dân cư, địa điểm (nhà rông, nhà dài, bến nước), bối cảnh thực hành (lễ hội, tập tục)…

Bến nước, dòng sông cũng như tập tục của bà con Jrai đã trở nên quen thuộc với tôi trong thời gian dài công tác tại ngôi trường bên bờ sông Ba.

Tối 8/4, tại Quảng trường quận Bình Thủy (TP Cần Thơ), diễn ra Lễ trao giải Hội thi và triển lãm sinh vật cảnh (Kiểng Bonsai) Đền Hùng Cần Thơ năm 2025.

Đề án sân khấu học đường là hình thức học tập mở, góp phần nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ, định hướng và hoàn thiện nhân cách cho học sinh.

Sáng sớm ngày 6/4 (tức ngày 9/3 âm lịch), tại Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, Ban Tổ chức Lễ hội Hoa Lư năm 2025 tổ chức Lễ rước nước.

Chàng trai Hồ Ngọc Thái - người dân tộc Cor đam mê bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống.

Thanh Minh là một trong những ngày lễ được đồng bào các dân tộc Tày, Nùng ở Cao Bằng rất coi trọng. Bởi vậy, mỗi người con cho dù đi đến đâu, xa xôi đến mấy, đến ngày mùng 3 tháng 3 (Âm lịch) hàng năm đều có ước nguyện trở về quê hương để đi tảo mộ ông bà, tổ tiên.

Khi trời chuyển về đêm tối, tại đồi Phú Bùng, Khu di tích lịch sử Đền Hùng, không gian hội trại của các địa phương lại chong đèn đón khách tạo nên không khí lung linh, huyền ảo. Dù thời tiết đêm chuyển lạnh nhưng khá đông người dân vẫn đến tận hưởng không khí tại đây.

Vào dịp đầu tháng ba âm lịch hằng năm, người dân Bắc Kạn lại rộn ràng sắm sửa mâm cỗ, vàng hương,… Để tổ chức tết Thanh minh. Ngoài ra, tết Thanh minh còn là dịp để con cháu trong dòng họ đoàn tụ sum vầy, gắn kết tình cảm.

Ở các làng quê xưa thường trồng cả hai loại hoa gạo tẻ bông to, màu đỏ phơn phớt vàng, cánh thẳng. Hoa gạo nếp bông nhỏ, đỏ tươi, cánh cong ưỡn về phía đài hoa. Hoa gạo là một tín hiệu thẩm mỹ cho nhịp đi của mùa màng thôn quê: 'Bao giờ đom đóm bay ra/ Hoa gạo rụng xuống thì tra hạt vừng'.

Trong tâm thức của đồng bào dân tộc Co, cây nêu không chỉ thể hiện nghệ thuật điêu khắc tinh xảo của người nghệ nhân, mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Nó được xem là cầu nối thần diệu giữa đất và trời, là sự kết nối vô hình giữa con người với thần linh nhằm truyền tải những mong muốn, ước nguyện của dân làng một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất, thể hiện khát vọng vươn tới cuộc sống tốt đẹp. Chính vì vậy, cây nêu của dân tộc Co là linh vật gắn với lễ hội truyền thống, biểu tượng văn hóa, mang nhiều giá trị nhân văn sâu sắc. Mọi hoạt động, nghi lễ, diễn xướng dân gian của người Co đều diễn ra chung quanh cây nêu.

Nằm trong chuỗi các hoạt động Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui huyện Phú Thiện năm 2025, sáng 27-3, tại xã Ia Yeng đã diễn ra lễ thổi tai của người Jrai. Nghi lễ được tái hiện rõ nét giúp du khách hiểu được ý nghĩa văn hóa tâm linh trong đời sống của người Jrai nơi đây.

Cây nêu của đồng bào Cor đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Người đồng bào Cor ở huyện miền núi tỉnh Quảng Ngãi vẫn còn duy trì nét bản sắc văn hóa độc đáo là nghệ thuật trang trí cây nêu.

Sau Tết Nguyên đán là mùa ning nơng-tháng nghỉ ngơi và vui chơi của đồng bào dân tộc bản địa, cũng là mùa pơ thi. Năm nào cũng vậy, khi nghe tiếng cồng chiêng từ xa vọng về là chúng tôi đến với làng.

Đất Bắc Giang cách nay khoảng một thập niên, đa số vẫn còn nhiều con đường đất, bụi tre, bờ chuối, nhưng giờ đây, khi Bắc Giang trở thành thủ phủ công nghiệp của miền Bắc thì những con đường to rộng đã được mở khắp nơi, nối những vùng sâu xa nhất của Bắc Giang với các khu công nghiệp. Điều đó cũng khiến nhiều làng mạc, miền quê vốn là vùng sông nước thanh bình, trở nên đổi mới, những điều xưa cũ mất dần.

Ngày 22/3, đã diễn ra Lễ hội Hết chá - một trong những di sản văn hóa phi vật thể độc đáo cấp quốc gia của người Thái trắng Mộc Châu. Lễ hội được tổ chức tại phường Đông Sang, thị xã Mộc Châu, tỉnh Sơn La.

Tháng 3, khi hoa ban nở trắng rừng, cao nguyên Mộc Châu lại rộn ràng trong không khí lễ hội. Năm nay, lễ hội được tổ chức vào ngày 22/3, ngay từ sáng sớm dọc theo những con đường về tổ dân phố Na Áng, phường Đông Sang, thị xã Mộc Châu, người dân địa phương cùng du khách tấp nập đổ về tham dự Lễ hội Hết Chá – một trong những sự kiện văn hóa quan trọng nhất của người Thái trắng nơi đây.

Anh Trần Duy Long (xã Tân Lâm Hương, TP Hà Tĩnh) hỏi: Cá nhân, hộ gia đình có được phép dựng nhà tạm trên đất trồng cây lâu năm không?

Nhằm bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Cor, từ ngày 17 đến ngày 18/3, UBND huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức chương trình 'Trưng bày và trang trí cây nêu'.

Mỗi đồng bào dân tộc thiểu số ở Quảng Ngãi đều có cách trang trí cây nêu riêng. Trong đó, nghệ thuật trang trí cây nêu của cộng đồng người Co ở huyện Trà Bồng có nét đặc sắc riêng, vừa được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Cây nêu của đồng bào Co ra đời, tồn tại và phát triển gắn liền với lễ hội ăn trâu – một sinh hoạt văn hóa dân gian nổi bật hàng ngàn năm nay.

'Nghệ thuật trang trí cây nêu của đồng bào Cor, huyện Trà Bồng' không chỉ là một hoạt động văn hóa, tín ngưỡng trong các dịp lễ hội, mà còn biểu tượng cho sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên và thế giới tâm linh.