TRỜI ĐẤT

Ngày 23/11, Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa Thái xã Yên Châu, tỉnh Sơn La đã tổ chức Lễ hội Mừng cơm mới lần thứ 2, năm 2025. Đây không chỉ là nghi lễ tâm linh quan trọng mà còn là biểu tượng của sự đoàn kết, tình yêu thương trong cộng đồng người Thái.

Có một âm thanh mộc mạc mà sâu lắng giữa đại ngàn Tây Nguyên trùng điệp, nơi tiếng gió hào cùng nhịp cồng chiêng vang vọng, đó chính là tiếng Ching kram (hay còn gọi là chiêng tre). Âm thanh ấy không chỉ là giai điệu của núi rừng, mà còn là tiếng lòng của người Ê Đê, là hơi thở của thiên nhiên hòa quyện trong từng nhịp sống. Với đồng bào Ê Đê, mỗi tiếng Ching kram cất lên là một cuộc trò chuyện giữa con người với đất trời, là sự gửi gắm tâm hồn và bản sắc văn hóa của cộng đồng.

Đất trời ban cho Suối Giàng (xã Văn Chấn) loại đặc sản hiếm có là cây chè Shan tuyết cổ thụ. Không chỉ mang hương vị núi rừng mà cây chè Shan tuyết còn chứa đựng câu chuyện về văn hóa bản địa, được người dân nơi đây nâng niu, gìn giữ tự bao đời.

Giữa non cao mây ngàn vùng Tây Bắc, có một cộng đồng dân tộc thiểu số vẫn lặng lẽ gìn giữ những giá trị văn hóa nguyên sơ của mình qua bao thế hệ. Họ sống hòa cùng đất trời bằng tiếng nói, phong tục, lễ nghi và nếp sinh hoạt truyền thống được vun đắp từ tình yêu và niềm tự hào về nguồn cội. Tất cả những nét văn hóa ấy hòa quyện, tạo nên một mảnh ghép tinh tế và độc đáo trong bức tranh muôn hương ngàn sắc của 54 dân tộc Việt.

Đảo Nami cuối thu - nơi trời đất khoác áo vàng rực rỡ, nơi trái tim khẽ rung động… Giữa những ngày cuối thu, Nami hóa thành bức tranh lãng mạn tuyệt đẹp. Từng tán lá vàng, lá đỏ phủ kín lối đi, trải thảm dưới chân, vẽ nên khung cảnh như mơ. Mỗi bước dạo trên đảo là một lần chạm vào mùa thu đầy cảm xúc, để lòng du khách lắng lại, để trái tim khẽ ngân lên một nhịp yêu.

Trên Cao nguyên đá Đồng Văn, những cơn gió se lạnh đầu đông tràn về đánh thức một loài hoa kỳ diệu, ấy là hoa Tam giác mạch. Loài hoa thân thảo mộc, mong manh, màu sắc thay đổi theo thời gian, nhưng lại có sức sống mạnh mẽ, vươn mình từ khe đá khô cằn để khoe sắc giữa đất trời biên ải, là biểu tượng của sự bền bỉ, ý chí kiên cường của con người vùng cao.

Trong thời đại công nghệ số, nhiếp ảnh không chỉ đơn thuần là một loại hình nghệ thuật mà còn là phương tiện truyền thông mạnh mẽ,. Những bức ảnh ghi lại khoảnh khắc đất trời, con người và văn hóa Việt Nam đã trở thành 'ngôn ngữ cảm xúc' đầy sức thuyết phục, giúp thu hút hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước.

Tháng 11, khi những cơn gió Đông vừa chạm tới, Cao nguyên đá Đồng Văn vào mùa hoa đẹp nhất. Từ kẽ đá, sườn núi, thung sâu, hoa dệt nên một tấm thảm hồng tím mỏng manh mà bền bỉ. Trước thềm Lễ hội Hoa Tam giác mạch 2025 với chủ đề 'Miền đá nở hoa', kể câu chuyện cũ mà chưa bao giờ cũ về sức sống, về con người và đất trời cùng nở hoa trên Cao nguyên đá.

Một ngày nắng lên sau cơn bão 13 đi qua, tôi đi dọc con đường Võ Nguyên Giáp lên hướng Sơn Trà (TP Đà Nẵng). Biển mùa đông tung bọt trắng xóa, gió thổi thông thốc lạnh tràn. Không lạ gì đám lau trắng đang nở hoa vào những ngày đầu tháng 11 hàng năm ở cuối cung đường biển này, nhưng sao lần nào đi qua và nhìn thấy cũng gợi cho tôi nhiều cảm xúc miên man…

Sau mỗi mùa bão đi qua, đất trời quê lại đổi thay, những tán cây gãy rạp, giàn mướp ngả nghiêng, mảnh vườn ngổn ngang vết tích của gió và mưa. Nhưng giữa tất cả tàn dư ấy, vẫn có một loài cây mảnh dẻ kiên cường ngoi lên, xanh mướt và bình thản như thể chưa từng trải qua giông gió, cây dưa chuột dại.

Mùa thu dường như còn chưa kịp 'tỏa nắng' thì đông đã đột ngột về theo sự ẩm ương của thời tiết. Trong cái se lạnh của đất trời, hạnh phúc đôi khi chỉ là được bình yên ở một góc nhỏ, lặng đón mùa sang.

Trên dải đất Nam Bộ trù phú, nơi những dòng sông Cửu Long chở nặng phù sa, cộng đồng người Khmer đã sinh sống qua bao thế hệ, tạo dựng nên một nền văn hóa độc đáo và bền bỉ. Giữa những mái chùa vàng rực rỡ, cong vút hay trên những cánh đồng thốt nốt vươn cao, người Khmer vẫn gìn giữ những giá trị tinh thần sâu sắc, từ lễ hội, trang phục đến âm nhạc. Trong kho tàng ấy, nhạc ngũ âm nổi lên như viên ngọc quý, kết tinh linh hồn và bản sắc của dân tộc Khmer Nam Bộ.

Sáng sớm, Samten Hills Dalat (thôn Kambite, xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng), sương phủ nhẹ như tấm lụa mỏng vắt ngang triền đồi. Mọi âm thanh thế tục dường như chậm lại, chỉ còn tiếng chim muông khe khẽ luồn qua rừng thông, như nhắc nhở con người nhớ về nhịp thở chậm rãi giữa thiên nhiên, đất trời.

Tại Di sản thế giới thành nhà Hồ, các nhà khảo cổ đang tiến hành khai quật khu đàn tế Nam Giao, công trình hơn 600 năm tuổi, từng là nơi vua Hồ cử hành nghi lễ tế trời đất.

Tiếng chiêng không chỉ vang trong không gian mà còn ngân trong lòng người, như nhịp thở trầm ấm của đất trời Tây Nguyên. Giờ đây, giữa nhịp sống hiện đại, âm thanh ấy dần thưa vắng, để lại nỗi bâng khuâng - sợ rằng một ngày chỉ còn vang trong ký ức.

Vào mùa Đông, ngày ngắn, đêm dài, hơi ấm của trời đất dần thu lại, lạnh giá tăng lên. Buổi sáng là lúc hàn khí mạnh nhất, ra ngoài sớm dễ bị lạnh xâm nhập, làm tổn thương dương khí.

Hằng năm, vào độ tháng 9, tháng 10 (âm lịch), tiết trời se lạnh, người dân làm nông nghiệp ở nhiều địa phương lại rộn ràng tổ chức lễ - tết mừng cơm mới. Lễ mừng cơm mới như một lời cảm tạ trời đất, thần linh, tổ tiên đã phù trợ cho mùa màng tươi tốt...

Trong bộ ba nhạc cụ truyền thống cùng trống Paranưng và Ghinăng, kèn Saranai giữ vai trò như sợi dây nối đất với trời, người với người, để mỗi nhịp kèn, nhịp trống lại dệt nên khúc hát tự hào về bản sắc Chăm giữa miền biên cương nắng gió. Mỗi khi tiếng kèn Saranai vang lên, khi réo rắt như gió đồng nội, khi dịu dàng như lời ru, khi sôi nổi, tưng bừng giữa lễ hội, người nghe đều cảm nhận được nhịp thở của đất trời, của con người Chăm Pa. Tiếng kèn ấy là khúc hát của niềm tin, của tình yêu quê hương và khát vọng vươn lên.

Tháng Chín âm lịch, khi những bông nếp cái mẩy sữa căng tròn là thời điểm tốt nhất để làm cốm, cũng là lúc đồng bào người Tày, người Dao ở Lâm Thượng nô nức chuẩn bị cho lễ hội 'Cắc kéng' - lễ hội giã cốm nhằm tạ ơn trời đất, mừng mùa màng tươi tốt. Ngày nay, 'Cắc kéng' được tổ chức thành Ngày hội văn hóa các dân tộc Lâm Thượng - cuộc triển lãm văn hóa sống động, hút khách.

Những ngày này, đến các phum, sóc vùng Bảy Núi (tỉnh An Giang), nơi đâu cũng rộn ràng mùa cốm dẹp, những âm thanh quen thuộc phát ra từ tiếng chày giã cốm, hòa cùng tiếng cười nói vang lên bên bếp lửa hồng... Với đồng bào dân tộc Khmer, cốm dẹp vừa gần gũi, vừa thiêng liêng, bởi đây là vật phẩm dâng cúng tổ tiên, trời đất, cầu mong mưa thuận, gió hòa, cũng là món ăn mang đậm nét văn hóa đặc trưng. Riêng đối với các phum, sóc vùng Bảy Núi, cốm dẹp lại có ý nghĩa rất đặc biệt, không chỉ phản ánh tập quán sản xuất, mà còn là nét văn hóa qua các lễ hội cuối năm.

Hằng năm, tháng 9-10 là thời điểm đẹp nhất trong năm khi những thửa ruộng bậc thang ở các xã Mù Cang Chải, Púng Luông (tỉnh Lào Cai) chuyển màu vàng óng, rực rỡ cả núi rừng Tây Bắc.

Bạn đang tìm kiếm một 'chuyến đi chữa lành' đầy ắp hương vị và sự mộc mạc? Hãy sẵn sàng cùng 'Đi một ngày đàng' đến với xã Phú Hòa, tỉnh Đồng Nai, một điểm đến mà du khách không chỉ yêu bằng mắt vì rất nhiều cảnh đẹp, mà còn yêu bằng vị giác. Tập 10 của chương trình sẽ đưa quý khán giả khám phá một chủ đề lay động lòng người: Ẩm thực Phú Hòa - đậm đà hồn quê, nơi tình người cùng hương vị đất trời hòa quyện!

Sau mỗi vụ mùa bội thu, đồng bào dân tộc Khơ Mú ở miền Tây Nghệ An lại nô nức tổ chức lễ mừng lúa mới. Lễ hội là dịp để người dân tri ân trời đất, tổ tiên, đồng thời thắt chặt tình đoàn kết và khơi dậy niềm tự hào văn hóa dân tộc.

Trong lịch sử triết học phương Đông, Khổng Tử được xem là bậc thầy về đạo xử thế, còn Lão Tử lại soi sáng quy luật vận hành của trời đất. Một người trọng 'lễ' để điều chỉnh trật tự xã hội; người kia đề cao 'đạo' để dẫn dắt con người trở về với tự nhiên.

Thơ Ngọc Vân mở ra như một bức tranh lụa — mảnh mai, trong sáng mà chan chứa hoài niệm.Mỗi câu thơ là một nhịp thở nhẹ của đất trời khi thu vừa chạm ngõ: hương hoa sữa, gió heo may, những con phố ướt mưa cuối hạ…Tất cả gợi nên một Hà Nội mơ hồ, nơi thời gian như dừng lại giữa ký ức và hiện tại.

Từ những cánh rừng cổ thụ tại Devon đến miền cao nguyên Scotland, Vương quốc Anh có những lễ hội đặc biệt, tràn ngập sắc xanh, nơi con người tìm về với thiên nhiên và tận hưởng niềm vui giản dị giữa đất trời.

Lễ mừng lúa mới của người Gia Rai ở Tây Nguyên không chỉ là mừng hạt lúa về kho mà còn là lời tri ân trời đất, là sợi dây kết nối cộng đồng và là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của văn hóa Tây Nguyên, nơi mà mỗi mùa lúa mới là một mùa của đoàn kết, của ấm no và hy vọng.

Khi bắt đầu những cơn mưa thu, đất bắt đầu dịu mát. Những cơn mưa tiếp theo, đất mềm bấy ra, đó là lúc bông giờ xuất hiện!

Ở các tỉnh Khánh Hòa, Lâm Đồng, những ngày này, tiếng trống Paranưng rộn ràng, tiếng kèn Saranai lại ngân lên gọi mùa Katê, mùa lễ hội linh thiêng và rực rỡ nhất trong năm của người Chăm. Hòa quyện giữa hương trầm, tiếng nhạc và sắc màu trang phục truyền thống, lễ hội Katê không chỉ là dịp để đồng bào Chăm tưởng nhớ thần linh, vua chúa và tổ tiên, mà còn là khoảnh khắc để họ tìm về cội nguồn qua từng điệu múa, từng nốt nhạc, từng nhịp trống ngân rung trời đất.