'Xuất khẩu tại chỗ' văn hóa Việt

Khác với quá trình đưa sách Việt ra thị trường quốc tế theo đường truyền thống, "xuất khẩu văn hóa tại chỗ" tận dụng trực tiếp hạ tầng văn hóa tại đô thị và lượng khách du lịch quốc tế đang tăng trưởng mạnh tại Việt Nam.

Tiểu thuyết Việt có nhóm độc giả mới

Mới đây, trên trang The Bookworm Hanoi, hiệu sách ngoại văn thông báo mở cửa hàng mới trên Phố Sách 19/12, Hà Nội. Cửa hiệu mới sẽ đi vào hoạt động ngay từ tháng 8.

Đại diện hiệu sách chia sẻ trên trang bằng tiếng Anh: "Hiệu sách nằm trong khu phố cổ của Hà Nội, ngay cạnh Di tích Nhà tù Hỏa Lò. Trải nghiệm đọc sách tại đây sẽ mang đến một làn gió mới".

The Bookworm Hanoi cũng giới thiệu sự kiện đọc sách song ngữ câu chuyện Ai mua hành tôi (Who Will Buy My Scallions?), một tác phẩm thuộc cuốn sách tiếng Anh Treasury of Vietnamese Folk Tales (tác giả Nguyễn Đổng Chi). Người kể chuyện là dịch giả Lan Võ và Hải Nguyễn, cũng là hai dịch giả của tác phẩm này.

Hiệu sách The Bookworm Hanoi mở cửa hiệu mới tại Phố Sách 19/12. Ảnh: The Bookworm Hanoi.

Đây không phải những hoạt động đầu tiên của Bookworm nhằm thúc đẩy giới thiệu văn học Việt Nam tới độc giả quốc tế. Bookworm còn dịch sang tiếng Anh và liên kết xuất bản nhiều tác phẩm văn học Việt Nam, trong đó có nhiều tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp (Tướng về Hưu, Những ngọn gió Hua Tát,...), một số cuốn của Hồ Anh Thái (Người đàn bà trên đảo, Trong sương hồng hiện ra).

Các tác phẩm về Việt Nam, văn học Việt Nam được Bookworm trưng bày ở nơi dễ thấy nhất. Khách du lịch nước ngoài có thể dễ dàng tìm thấy các tác phẩm này ngay khi vừa bước chân vào hiệu sách, dù ở Bookworm địa chỉ mới hay tại địa chỉ quen thuộc trên phố Phạm Hồng Thái (Hà Nội).

Cũng trên con phố Phạm Hồng Thái, Hiệu sách InBook có nhiều đầu sách tiếng Anh về Việt Nam, gồm các cuốn văn học Việt Nam đương đại xuất bản bởi Major Books (các cuốn của các tác giả như Nguyễn Ngọc Tư, Vũ Đình Giang), sách về văn hóa, du lịch Việt Nam.

"Khách du lịch mua nhiều nhất là sách ở khu Asia/Vietnam. Họ mua nhiều, và quan tâm văn học Việt Nam cũng như văn học châu Á", đại diện InBook cho biết. Tại tầng 1, hiệu sách trưng bày nhiều tác phẩm Việt Nam như Truyện Kiều của Nguyễn Du, tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư, văn học châu Á như sách của Han Kang, Osamu Dazai,..

Cách đó không xa, trên phố Đinh Lễ tại Hiệu sách Lâm, theo quan sát, cũng có một lượng khách quốc tế tìm kiếm sách về thiên nhiên, văn hóa Việt Nam bằng tiếng Anh.

Không chỉ giới thiệu sách ngoại văn, The Bookworm những năm gần đây còn quảng bá văn chương Việt Nam ra bạn bè thế giới bằng các dự án dịch văn học Việt ra tiếng Anh. Ảnh: Trần Hiền.

Sách ngoại văn về Việt Nam hưởng lợi từ đà tăng trưởng du lịch

Xu hướng "xuất khẩu văn học Việt tại chỗ" không mới, nhưng những năm gần đây đang tăng trưởng mạnh, hưởng lợi từ lượng du khách quốc tế tăng mạnh tại Việt Nam.

Theo số liệu từ Cục Thống kê công bố tháng 6/2026, khách quốc tế đến Việt Nam 5 tháng đầu năm đạt mức "cao nhất lịch sử". Trong tháng 5 - thường là tháng du lịch thấp điểm với khách quốc tế - Việt Nam vẫn đón gần 1,8 triệu lượt khách quốc tế. Tính chung 5 tháng đầu năm, lượng khách quốc tế ước đạt 10,6 triệu lượt, tăng gần 15% so với cùng kỳ năm trước.

Theo UN Tourism, du lịch Việt Nam tiếp tục nổi lên như một điểm sáng của khu vực khi ghi nhận mức tăng trưởng 12,4% trong quý I so với cùng kỳ năm trước, cao gấp 6 lần mức tăng trưởng toàn cầu và gấp 4 lần châu Á.

Tác phẩm văn học Việt Nam dịch ra tiếng Anh, được bày bán ở Hiệu sách InBook. Ảnh: Trần Hiền.

Cũng theo UN Tourism, du khách quốc tế đang chuyển từ du lịch ngắm cảnh thuần túy sang tận hưởng cảm giác "đắm mình" trong văn hóa. Du khách coi chuyến du lịch giống một chuyến "thực địa", nhằm tìm hiểu sâu sắc hơn về giá trị, lịch sử và đời sống bản địa.

Nhìn từ xu hướng du lịch của khách quốc tế tại Việt Nam, có thể thấy, khách hướng tới việc "sống như người bản địa", muốn giải mã thực tại xã hội và văn hóa của nơi họ ghé thăm để phát triển vốn sống của bản thân. Họ cũng muốn có trải nghiệm nguyên bản, mang tính địa phương, thay vì sử dụng các sản phẩm du lịch được "dàn dựng" riêng cho khách du lịch.

Du khách ưu tiên mua các ấn phẩm sách ảnh, tác phẩm văn học chuyển ngữ, sản phẩm dân gian. Sách trong bối cảnh này được xem là một "quà lưu niệm" chứa đựng ký ức về chuyến du lịch.

Trước xu hướng mới, hiệu sách đóng vai trò trở thành không gian kết nối văn hóa - tạo ra câu chuyện, gợi mở không gian giao lưu giữa du khách với nghệ sĩ, tác giả Việt, đồng thời giới thiệu sách mang tri thức về Việt Nam.

Việc đầu tư bài bản cho hệ sinh thái dịch thuật, nâng cao chất lượng mỹ thuật của tác phẩm, tích hợp không gian sách ngoại văn vào trải nghiệm du lịch của du khách quốc tế sẽ góp phần lan tỏa văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế, ngay từ chính không gian nội địa.