Trăn trở cây chanh rừng

Nhiều cây chanh rừng của người dân xã Mẫu Sơn gặp tình trạng vàng lá rồi chết

Hiện toàn xã Mẫu Sơn có trên 70 ha chanh rừng. Đây là cây trồng đã gắn bó với người dân địa phương trong nhiều năm, đem lại nguồn thu và góp phần cải thiện đời sống. Thế nhưng, thực tế tại một số vườn cho thấy cây sau nhiều năm sinh trưởng bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất thường.

Đến thăm vườn chanh rừng của gia đình anh Dương Kim Bảo, thôn Trà Ký, xã Mẫu Sơn có thể thấy rõ tình trạng này. Gia đình anh hiện có khoảng 800 gốc chanh, trong đó hơn 100 cây bị ảnh hưởng, một số cây đã chết.

Anh Bảo cho biết: Nhiều cây trong vườn bị vàng lá, xoắn lá nhưng tôi cũng chưa xác định được chính xác nguyên nhân. Có những cây kiểm tra thì thấy bị sâu đục vào phần gốc, ăn khoanh vỏ. Khi phát hiện ra thì cây đã bị ảnh hưởng.

Tình trạng cây sinh trưởng kém, sâu bệnh gây hại đã ảnh hưởng rõ rệt đến năng suất. Năm 2024, gia đình anh Bảo thu hoạch khoảng 3 tấn chanh rừng, nhưng đến năm 2025 sản lượng giảm mạnh, chỉ còn chưa đến 2 tạ. 

Không riêng gia đình anh Bảo, tình trạng chanh rừng sinh trưởng kém, thoái hóa cũng được người dân thôn Trà Ký ghi nhận trong thời gian gần đây. Ông Dương Kim Chi, Trưởng thôn Trà Ký, xã Mẫu Sơn cho biết: Gần đây cây chanh rừng có dấu hiệu thoái hóa, cây tự vàng lá rồi chết, người dân đã chủ động tìm hiểu thông tin, kỹ thuật chăm sóc trên mạng và áp dụng vào vườn cây nhưng hiệu quả chưa cao. Chúng tôi mong muốn các cấp chính quyền và ngành chuyên môn sớm có giải pháp, hướng dẫn cụ thể để phục hồi cây chanh rừng, qua đó nâng cao năng suất, thu nhập.

Ông Dương Trồng Mình, Phó Chủ tịch UBND xã Mẫu Sơn chia sẻ: Qua khảo sát, theo dõi các vườn chanh trên địa bàn, cây thường sinh trưởng từ khoảng 7 đến 10 năm thì bắt đầu xuất hiện tình trạng thoái hóa, sâu bệnh, vàng lá rồi chết. Khoảng hai năm trở lại đây, tình trạng này diễn biến rõ hơn, ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả sản xuất của người dân.

Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền xã Mẫu Sơn đang phối hợp với hợp tác xã trên địa bàn tìm hướng xử lý, từng bước phục hồi những diện tích chanh bị ảnh hưởng. Một trong những giải pháp đang được địa phương thử nghiệm là sử dụng chế phẩm sinh học từ giun trùn quế để phun và tưới cho cây.

Bước đầu, chế phẩm được thử nghiệm trên 50 cây tại một vườn. Kết quả cho thấy những cây được xử lý có dấu hiệu phục hồi tích cực, bắt đầu mọc chồi non, ra hoa và sai quả. Trong khi đó, một số cây không được xử lý vẫn tiếp tục xuất hiện tình trạng vàng lá, suy yếu và chết. Đây mới là kết quả bước đầu, cần tiếp tục theo dõi, đánh giá để có cơ sở xác định hiệu quả của phương pháp.

Ông Dương Trồng Mình cho biết thêm: Chúng tôi đang cho rà soát, tổng hợp danh sách các hộ có diện tích chanh rừng bị ảnh hưởng để hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc. Xã tiếp tục theo dõi, đánh giá tình trạng cây, đồng thời tìm kiếm các giải pháp phù hợp nhằm kéo dài thời gian sinh trưởng, khai thác; tuyên truyền cho bà con chú trọng chăm sóc, cải tạo đất và phòng trừ sâu bệnh. Qua đó, từng bước phục hồi những diện tích chanh suy yếu, bảo tồn giống chanh rừng và duy trì vùng cây trồng theo hướng ổn định.

Chanh rừng là cây trồng gắn bó với đời sống và sinh kế của nhiều hộ dân ở Mẫu Sơn. Những kết quả bước đầu từ mô hình thử nghiệm đang mở ra tín hiệu tích cực, song cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá để hoàn thiện. Khi có sự đồng hành của ngành chuyên môn, chính quyền, hợp tác xã và người dân, kỳ vọng những diện tích chanh rừng suy yếu sẽ từng bước được phục hồi, qua đó duy trì vùng cây trồng, bảo đảm sinh kế cho người dân.