Tăng tốc hoàn thành dữ liệu đất đai

Điều mà các nhà đầu tư tìm kiếm không đơn thuần là “đất sạch”, mà là một hệ thống thông tin đủ minh bạch để có thể định giá tài sản, kiểm soát rủi ro và hoàn tất giao dịch trong thời gian hợp lý. Ảnh minh họa: Hoàng Anh

Cuộc chạy đua chuẩn hóa dữ liệu trước hạn cuối 2026

Không lùi tiến độ, không để chậm trễ là yêu cầu của UBND tỉnh Quảng Ninh đối với các sở, ngành, địa phương trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn trước 31/10/2026.

Áp lực rất lớn với địa phương này khi tính đến thời điểm hiện tại vẫn còn tới hơn 1,1 triệu thửa đất nông nghiệp chưa được thu thập đầy đủ, nhưng theo lãnh đạo địa phương, việc nâng tầm mục tiêu thành nhiệm vụ bắt buộc không lùi tiến độ không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của Trung ương và Chỉ thị số 07-CT/TU của Tỉnh ủy, mà còn tạo nền tảng quan trọng để Quảng Ninh hiện đại hóa công tác quản lý đất đai, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người dân.

Thực tế, không chỉ Quảng Ninh, nhiều địa phương cũng đặt mục tiêu quyết tâm hoàn thiện dữ liệu đất đai.

Đơn cử, tại tại hội nghị thông tin báo chí do Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội tổ chức ngày 7/8 vừa qua, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn đã nhấn mạnh chiến dịch 45 ngày làm sạch cơ sở dữ liệu sẽ là một trong những trọng tâm thành phố quyết tâm thực hiện trong thời gian tới.

Là một trong những địa phương có khối lượng công việc lớn nhất cả nước khi còn 2,3 triệu thửa đang xây dựng, dữ liệu “đúng – đủ - sạch – sống” được xem là chìa khóa nâng cao tính minh bạch của thị trường bất động sản, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Việc làm sạch dữ liệu cũng tạo điều kiện để các cơ quan quản lý kết nối, chia sẻ thông tin đất đai với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống dữ liệu chuyên ngành, từng bước giảm tình trạng hồ sơ thiếu, sai lệch hoặc phải xác minh nhiều lần.

Trong khi đó, không quản ngày nghỉ hay tối muộn, cán bộ nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh Nghệ An xuống tận thôn, xóm, bản để hỗ trợ người dân hoàn thiện hồ sơ đất đai. Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị đang tạo động lực để tỉnh tăng tốc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, quyết tâm hoàn thành mục tiêu trong năm 2026.

Tính đến nay, Nghệ An đã hoàn thành đo đạc bản đồ địa chính dạng số tại 130/130 xã, phường với hơn 4,1 triệu thửa đất. Tuy nhiên, địa phương này mới có hơn 2,2 triệu thửa được cập nhật lên cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia và vẫn còn hơn 1,8 triệu thửa chưa có dữ liệu, trong khi thời gian hoàn thành chỉ còn 3 tháng.

Tuy vậy, với quan điểm không để địa phương nào bị chậm lại trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, các sở/ban/ngành sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ các địa phương, văn phòng đăng ký đất đai và các lực lượng để rà soát, chuẩn hóa dữ liệu; đồng thời tăng cường hướng dẫn chuyên môn, tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Bảng theo dõi tiến độ hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai theo thời gian thực của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh: Trường Giang (theo Hệ thống giám sát)

Hạ tầng dữ liệu số là chìa khóa cho bài toán hút vốn đầu tư

Thực tế, ý nghĩa của cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ nằm ở việc thay thế hồ sơ giấy bằng hồ sơ điện tử. Ở nơi dữ liệu đã chuẩn hóa xong, chỉ cần tra một thửa đất là biết ngay ranh giới ở đâu, quy hoạch ra sao, ai đang đứng tên, có đang thế chấp hay tranh chấp hay không.

Quan trọng hơn là dữ liệu luôn được cập nhật, liên thông và có thể tra cứu ngay toàn bộ lịch sử của từng thửa đất, giúp cơ quan quản lý đưa ra quyết định nhanh hơn, chính xác và minh bạch hơn.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và môi trường, tính tới 30/7/2026, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực khi cả nước đã đồng bộ trên 73 triệu thửa đất từ địa phương lên Trung ương qua Hệ thống thông tin đất đai quốc gia (VNLIS), tương đương khoảng 72,7% tổng số hơn 100 triệu thửa đất trên phạm vi cả nước.

Trong tổng số dữ liệu đã đồng bộ, hơn 38,5 triệu thửa đất đã đáp ứng đầy đủ tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống", đủ điều kiện phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, kết nối và chia sẻ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Bên cạnh đó, còn hơn 34,5 triệu thửa đất cần tiếp tục bổ sung, xác thực thông tin để hoàn thiện chất lượng dữ liệu và hơn 27,5 triệu thửa đất chưa được xây dựng cơ sở dữ liệu.

Các địa phương có kết quả đồng bộ dữ liệu lũy kế cao nhất cả nước gồm Lào Cai, Quảng Trị, Thái Nguyên, Đồng Tháp và Hải Phòng. Trong khi đó, xét về số lượng thửa đất đã đạt tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống", nhóm dẫn đầu là Lào Cai, Thái Nguyên, Quảng Trị, TP.HCM, Đồng Nai và Vĩnh Long.

Các tỉnh có tổng số dữ liệu thửa đất đã đồng bộ về Trung ương thuộc nhóm thấp gồm Cần Thơ, Cà Mau, Điện Biên, Huế, Đà Nẵng, trong đó, một số địa phương có tổng số thửa đất đồng bộ về trung ương đáp ứng tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” thuộc nhóm thấp cả nước gồm Cần Thơ, Đà Nẵng, Lâm Đồng, Điện Biên, Cao Bằng.

Trong chỉ đạo gần đây, Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã nhấn mạnh, trong tháng 7/2026 các địa phương phải tập trung xử lý nhóm thửa đất đã có hồ sơ nhưng chưa đạt tiêu chí, đồng thời phấn đấu đến hết tháng 10/2026 cơ bản hoàn thành khối lượng xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai

Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và môi trường đánh giá nhiều địa phương khó đáp ứng mốc tiến độ này, vì vậy kiến nghị Thủ tướng cho phép kéo dài thời hạn hoàn thành việc xử lý nhóm thửa đất đã có hồ sơ nhưng chưa đạt tiêu chí đến hết năm 2026. Đồng thời, bộ đề xuất lùi thời hạn hoàn thành công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đối với phần diện tích chưa có dữ liệu đến hết năm 2027.

Kiến nghị này cũng phù hợp với định hướng được nêu tại Nghị quyết 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành cuối tháng 7/2026, trong đó đặt mục tiêu đến hết năm 2026 hoàn thành cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin, và đến hết năm 2027 cơ bản hoàn thành đo đạc, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đối với phần diện tích còn lại. Toánhọc

Ngoài việc điều chỉnh tiến độ, Bộ Nông nghiệp và môi trường cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo các địa phương sớm ký hợp đồng với đơn vị cung cấp phần mềm để bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, đồng thời giao Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn, tháo gỡ các vướng mắc về đầu tư và thuê dịch vụ công nghệ thông tin phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai.

Bộ cũng đề xuất chuyển chế độ báo cáo từ hai tuần một lần sang báo cáo định kỳ hằng tháng, do hiện đã vận hành hệ thống theo dõi tiến độ theo thời gian thực và các vướng mắc kỹ thuật có thể được xử lý trực tuyến giữa Bộ với các địa phương.

TS. Sử Ngọc Khương - Giám đốc cấp cao bộ phận đầu tư Savills Việt Nam nhìn nhận, việc cơ quan quản lý tăng tốc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai có ý nghĩa quan trọng. Bởi lẽ một hệ thống dữ liệu minh bạch sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách này, giúp người mua giảm chi phí phát sinh từ những rủi ro khó dự báo. Đối với các tổ chức tín dụng, dữ liệu đầy đủ về quy hoạch, pháp lý và lịch sử tài sản sẽ hỗ trợ định giá chính xác hơn, từ đó giảm rủi ro trong hoạt động cho vay.

Ở góc độ đầu tư, khả năng tiếp cận thông tin minh bạch giúp giảm chi phí thẩm định, nâng cao hiệu quả ra quyết định và tăng sức hấp dẫn của thị trường đối với dòng vốn trong và ngoài nước. Đây cũng là yếu tố mà các nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm khi đánh giá một thị trường.

Về dài hạn, hạ tầng dữ liệu số không chỉ mang lại lợi ích cho bất động sản mà còn nâng cao năng lực dự báo và điều hành của toàn bộ nền kinh tế.

Tuy vậy, ông Khương cũng nhấn mạnh, để xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu hiệu quả, cần sự tham gia đồng bộ của ba nhóm chủ thể.

Thứ nhất, nhà nước đóng vai trò kiến tạo hạ tầng dữ liệu thống nhất, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý, phân quyền truy cập và bảo vệ quyền sở hữu dữ liệu.

Thứ hai, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị dữ liệu. Thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn xem dữ liệu là tài sản riêng và chưa sẵn sàng chia sẻ, dẫn đến tình trạng hình thành các "ốc đảo thông tin". Khi có cơ chế chia sẻ phù hợp, doanh nghiệp không chỉ tiếp cận được nguồn dữ liệu phong phú hơn mà còn có thể tận dụng các công nghệ như AI để nâng cao chất lượng phân tích và ra quyết định.

Thứ ba, niềm tin của người dân là điều kiện tiên quyết. Một hệ thống dữ liệu chỉ phát huy hiệu quả khi người dân tin tưởng rằng thông tin cá nhân được bảo mật và có cơ chế kiểm soát minh bạch. Bên cạnh đó, dữ liệu cũng cần được cập nhật theo thời gian thực để phản ánh đúng diễn biến của thị trường, thay vì chỉ là các kho lưu trữ tĩnh.

Nếu trong 5-10 năm tới Việt Nam xây dựng được một hạ tầng dữ liệu số đồng bộ, đây sẽ là lợi thế quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút các nguồn vốn đầu tư.