Làn sóng IPO trong cơn bão thanh khoản

Sự xuất hiện liên tiếp của các thương vụ mới tiếp tục củng cố cho làn sóng IPO thứ ba, khởi đầu từ năm 2025 và kéo dài đến nay. Ảnh minh họa: Hoàng Anh

Dồn dập các thương vụ IPO mới

Thương vụ IPO của 3 công ty chứng khoán TCBS, VPS, VPBankS đã huy động thành công gần 36.000 tỷ đồng trong nửa cuối năm ngoái. Riêng TCBS còn ghi nhận lượng đặt mua cao gấp 2,5 lần khối lượng chào bán mang tới cú huých mạnh cho thị trường vốn trong giai đoạn hoạt động huy động vốn qua kênh tín dụng bắt đầu đối mặt với nhiều áp lực.

Nửa đầu năm nay, sau khi Điện Máy Xanh và Chứng khoán LPBank (LPBS), F88 mở màn cho làn sóng IPO năm 2026, hàng loạt doanh nghiệp tiếp tục nối gót, dồn dập công bố kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng nhằm huy động nguồn vốn cho giai đoạn tăng trưởng mới.

Đầu tháng 8/2026, tiếp bước LPBS, Chứng khoán Kafi cũng thông qua phương án triển khai chào bán 125 triệu cổ phiếu lần đầu ra công chúng, tương đương khoảng 16,7% lượng cổ phiếu sau phát hành. Thương vụ này đánh dấu bước chuyển mới trong kế hoạch tăng vốn của Kafi, đồng thời nối dài danh sách các công ty chứng khoán tìm đến thị trường cổ phiếu để bổ sung nguồn lực tài chính.

Sự xuất hiện liên tiếp của các kế hoạch IPO cho thấy áp lực vốn đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp lên sàn, không chỉ với các công ty chứng khoán.

Giai đoạn đầu quý III/2026, Công ty CP Tổng công ty Đầu tư và quản lý tài sản HD (HDAMC Group) chính thức công bố định hướng chiến lược trọng tâm cho nửa cuối năm. Trong bối cảnh thị trường tài chính và bất động sản liên tục biến động, HDAMC đặt mục tiêu tăng tốc toàn diện, tập trung tối ưu hóa nguồn lực, đẩy mạnh chuyển đổi số và chuẩn bị nền tảng vững chắc cho lộ trình IPO.

Công ty CP Công nghiệp Á Mỹ (AMY GRUPO) cũng lên kế hoạch chào bán 16,1 triệu cổ phiếu với giá 48.900 đồng/cổ phiếu, dự kiến thu về khoảng 787 tỷ đồng.

Hay Công ty CP Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải cũng đang chuẩn bị cho kế hoạch IPO trong quý IV năm nay với dự kiến chào bán khoảng 15% vốn điều lệ.

Mới nhất, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng vừa cấp giấy chứng nhận đăng ký chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng cho Công ty CP Đầu tư quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI - thành viên của Hoàng Anh Gia Lai, trực tiếp quản lý và vận hành các vùng trồng nông nghiệp trọng điểm tại Lào). Theo đó, HGI - trước đây là Công ty TNHH Hưng Thắng Lợi Gia Lai sẽ đăng ký chào bán lần đầu ra công chúng 18,8 triệu cổ phiếu.

Ngoài các thương vụ chính thức nêu trên, các thông tin trên thị trường còn đang “rậm rịch” thêm một số thương vụ như Công ty Tài chính HD Saison và Công ty Tài chính tín dụng tiêu dùng TNHH MB Shinsei (MCredit) dự kiến sẽ sớm IPO trong năm nay.

Trong một chia sẻ gần đây, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch MB cũng cho biết, ngân hàng có kế hoạch IPO công ty tài chính tiêu dùng MCredit, nhưng trong trung hạn và vào thời điểm phù hợp trong tương lai. Theo ông Thái, MCredit hiện có cổ đông chiến lược nước ngoài là SBI Shinsei, do đó công ty sẽ ưu tiên nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả hoạt động trước, sau đó mới tính đến việc IPO.

Sự xuất hiện liên tiếp của các thương vụ mới tiếp tục củng cố cho làn sóng IPO thứ ba, khởi đầu từ giữa năm 2025 và kéo dài đến nay.

Nếu như trong năm 2025, các doanh nghiệp như TCBS, VPBankS, VPS hay Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) lựa chọn đúng thời điểm thị trường bước vào chu kỳ tăng mạnh với thanh khoản dồi dào, thì bối cảnh hiện nay đã trở nên kém thuận lợi hơn đáng kể.

Ngay từ cuối quý I năm nay, VN-Index đã suy yếu sau nhiều nhịp điều chỉnh mạnh, có thời điểm lùi xuống dưới mốc 1.600 điểm. Trong khi đó, căng thẳng địa chính trị trên thế giới khiến giá dầu duy trì ở mức cao, tạo áp lực lên lạm phát. Những bất ổn của kinh tế toàn cầu cũng khiến triển vọng thị trường chứng khoán trở nên khó dự báo hơn, kéo theo tâm lý phòng thủ và sự thận trọng của nhà đầu tư.

Trong vài tuần vừa qua, trong khi VN-Index dao động quanh vùng cản mạnh nằm quanh 1.770-1.800 điểm, giá trị giao dịch bình quân trên HOSE chỉ khoảng 17.500 tỷ đồng/phiên, kém xa giai đoạn đầu năm và cuối năm trước ở ngưỡng trên 25.000 tỷ đồng/phiên.

Tuy vậy, việc mặt bằng lãi suất bước vào chu kỳ tăng, chi phí vốn vay trở nên đắt đỏ hơn và dư địa tín dụng không còn rộng mở, IPO được xem là định hướng chiến lược quan trọng giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào vốn vay, cải thiện cấu trúc tài chính và tạo nguồn lực cho các kế hoạch tăng trưởng dài hạn.

IPO có thực sự trở thành “cứu cánh” cho các doanh nghiệp

Thực tế, không chỉ ngắn hạn, theo ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Kirin, nhìn ở dài hạn hệ thống ngân hàng không thể mãi là kênh cung cấp vốn chính cho toàn bộ nền kinh tế, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng, năng lượng, công nghệ hay khu đô thị đòi hỏi nguồn vốn dài hạn. Nếu tiếp tục phụ thuộc vào tín dụng, rủi ro sẽ dồn tích vào hệ thống tài chính.

Khác với tín dụng ngân hàng, nguồn vốn huy động từ IPO không tạo áp lực trả lãi định kỳ. Đây là lợi thế đáng kể trong bối cảnh biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp đang bị thu hẹp bởi chi phí đầu vào, lãi vay và những biến động khó lường của thị trường. Với những doanh nghiệp có nhu cầu vốn lớn, việc mở rộng vốn chủ sở hữu còn giúp gia tăng năng lực vay nợ trong tương lai và tạo thêm dư địa cho các thương vụ đầu tư, mua bán – sáp nhập.

Đồng quan điểm, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho rằng, một nền kinh tế hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững không thể chỉ dựa vào một kênh cung ứng vốn. Phát triển đồng bộ thị trường cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và các định chế đầu tư dài hạn sẽ giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy vậy, ông Ngọc cũng lưu ý rằng trong bối cảnh thị trường chứng khoán lao dốc và thanh khoản thu hẹp, khả năng hấp thụ của dòng tiền đang trở thành dấu hỏi. Nếu trong năm ngoái, các thương vụ IPO lớn thu hút được dòng tiền mạnh mẽ, thì các kỳ vọng năm nay trở lên khó khăn hơn, chịu tác động bởi nhiều yếu tố khách quan bên ngoài, đặc biệt về biến số lãi suất, lạm phát khiến nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn.

Một số kế hoạch IPO mới hiện tại theo ông Ngọc đang phải tính toán lại, chủ yếu các thương vụ IPO sắp tới nếu diễn ra đều đã có kế hoạch từ năm ngoái và bắt buộc phải lên vào thời điểm này. Tuy nhiên, thị trường kém thuận lợi có thể ảnh hưởng tới việc chào bán cho các cổ đông và nhà đầu tư.

Lưu ý rằng, theo ghi nhận của TheLEADER, bên cạnh các kế hoạch IPO rầm rộ của các doanh nghiệp mới, thị trường cũng chứng kiến kế hoạch tăng vốn ồ ạt của nhiều doanh nghiệp niêm yết. Trong đó, Vinhomes dự kiến phát hành 4,1 tỷ cổ phiếu thưởng để nâng vốn điều lệ lên 80.000 tỷ đồng, Chứng khoán SSI phát hành 500 triệu cổ phiếu thưởng, Novaland muốn chào bán 800 triệu cổ phiếu cho cổ đông. Hàng loạt ngân hàng như ABBank, BVBank, Vietbank, OCB, Techcombank, VPBank cũng đang triển khai các kế hoạch tăng vốn.

Tính toán cho thấy, quy mô nguồn cung cổ phiếu có thể gia tăng khoảng 48 tỷ đơn vị trong nửa cuối năm, cũng đồng nghĩa thị trường sẽ phải đối mặt với áp lực hấp thụ lớn hơn trong bối cảnh dòng tiền chưa thực sự cải thiện.

Tất nhiên, điểm nhấn đáng chú ý trong giai đoạn cuối năm 2026 là khả năng hấp thụ nguồn cung có thể được cải thiện đáng kể nếu các yếu tố hỗ trợ như hệ thống KRX, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vận hành ổn định và quá trình nâng hạng của FTSE Russell từ quý III/2026 góp phần thu hút dòng vốn ngoại quay trở lại.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động cũng như khả năng tạo niềm tin cho nhà đầu tư trong dài hạn.

Các chuyên gia tới từ Chứng khoán Quốc gia NSI đánh giá, thị trường hiện "khát hàng mới chất lượng nhưng cực kỳ kén ăn". Điều này có nghĩa, giai đoạn tiền rẻ đã khép lại và dòng tiền hiện mang tính phòng thủ rõ rệt hơn, vì vậy, để một doanh nghiệp IPO hút được tiền ở giai đoạn này cần có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng với một mức định giá thực sự hấp dẫn.

Nhìn lại quá khứ, thị trường đã chứng kiến không ít thương vụ IPO được quảng bá rầm rộ, thu hút lượng đăng ký lớn nhưng hiệu quả đầu tư sau đó lại không như kỳ vọng. Chẳng hạn, cổ phiếu DXS của CTCP Dịch vụ Đất Xanh được đấu giá thành công ở mức 32.000 đồng/cổ phiếu nhưng khi lên sàn niêm yết thì thị giá giảm 30% và hiện chỉ còn dao động quanh 5.000 – 6.000 đồng/cổ phiếu.

Điều này cho thấy thành công của một thương vụ IPO không chỉ phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp mà còn gắn chặt với bối cảnh thị trường. Trong những giai đoạn thị trường giao dịch trầm lắng, IPO có thể gặp nhiều thách thức hơn. Không chỉ khả năng huy động vốn bị ảnh hưởng, một thương vụ không đạt kỳ vọng còn có thể tác động tới hình ảnh và kế hoạch phát triển của chính doanh nghiệp niêm yết.