Kích hoạt 'lá chắn' phòng sốt xuất huyết từ cơ sở

Tăng cường giám sát, xử lý sớm

Trước diễn biến sốt xuất huyết trên địa bàn Hà Nội tiếp tục gia tăng, Sở Y tế Hà Nội đã thành lập các đoàn công tác kiểm tra, giám sát công tác phòng, chống dịch tại nhiều địa phương, yêu cầu chủ động phát hiện, xử lý ổ dịch từ sớm, từ cơ sở, quyết tâm không để dịch bệnh lan rộng. Ảnh: Minh Quyết/TTXVN

Trong hai tuần gần đây, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố Hà Nội gia tăng số ca mắc sốt xuất huyết. Từ đầu năm đến ngày 31/7, số ca mắc xuất huyết toàn thành phố là 1.046 tại 113 phường, xã. Đến tuần kế tiếp, số ca mắc sốt xuất huyết toàn thành phố đã tăng lên 1.308 trường hợp, ghi nhận tại 115 phường, xã. Điều này cho thấy sốt xuất huyết đang bước vào giai đoạn cao điểm và tiềm ẩn nguy cơ lan rộng nếu không được kiểm soát quyết liệt.

Ứng phó với tình hình trên, thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, Sở Y tế Hà Nội đã cử 46 đoàn công tác làm việc tại các xã, phường có ghi nhận ca mắc trong thời gian gần đây nhằm đánh giá công tác đáp ứng phòng, chống dịch, kiểm tra việc xử lý ổ dịch, giám sát véc-tơ truyền bệnh, công tác truyền thông và khả năng sẵn sàng ứng phó của địa phương.

Tại các địa phương, công tác phòng, chống sốt xuất huyết cũng đang được tăng cường. Đối với lực lượng tham gia phòng, chống dịch, 100% xã, phường đã kiện toàn các Đội xung kích diệt bọ gậy, với tổng số 30.675 đội và 65.931 người. Bên cạnh đó, 69/126 xã, phường đã ban hành kế hoạch triển khai mô hình chủ động phòng bệnh, góp phần nâng cao vai trò của người dân và cộng đồng trong việc kiểm soát, xử lý các yếu tố nguy cơ phát sinh ổ dịch ngay tại địa bàn.

Theo Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Gia Lâm Lê Đình Thọ, từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn xã ghi nhận 6 ca mắc sốt xuất huyết. Địa phương hiện duy trì 276 đội xung kích diệt bọ gậy cùng 36 tổ giám sát phòng, chống dịch sốt xuất huyết tại các thôn, tổ dân phố, góp phần phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch. Các đội xung kích thường xuyên rà soát từng hộ gia đình, hướng dẫn người dân xử lý các dụng cụ chứa nước, kiểm tra chỉ số bọ gậy và phối hợp với Trạm Y tế xử lý ngay các khu vực có nguy cơ cao.

“Bên cạnh việc đẩy mạnh truyền thông, chúng tôi đã tổ chức vệ sinh môi trường, thu gom phế thải, loại bỏ các dụng cụ chứa nước có nguy cơ phát sinh lăng quăng, bọ gậy và phun hóa chất diệt côn trùng truyền bệnh tại các khu vực có nguy cơ cao. Qua kiểm tra tại các hộ gia đình, chúng tôi vẫn phát hiện nhiều dụng cụ chứa nước có bọ gậy. Vì vậy, Trạm Y tế đã tham mưu UBND xã tổ chức 2 chiến dịch tổng vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy, đồng thời chủ động rà soát, dự trù và chuẩn bị đầy đủ cơ số thuốc, vật tư y tế, hóa chất diệt côn trùng, phương tiện bảo hộ cá nhân, biểu mẫu điều tra dịch tễ và các vật tư phục vụ công tác giám sát, xử lý dịch”, ông Lê Đình Thọ cho biết.

Còn tại phường Cửa Nam, bên cạnh công tác giám sát, phường đã đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức như phát thanh, phát tờ rơi, treo băng rôn, tuyên truyền trực tiếp tại các tổ dân phố và trên loa phường. Đội xung kích diệt bọ gậy, tổ giám sát sốt xuất huyết và cộng tác viên y tế đều được tập huấn, hướng dẫn chuyên môn trước khi tham gia các hoạt động tại cộng đồng.

Trong hai đợt chiến dịch vệ sinh môi trường vừa qua, phường Cửa Nam đã có 439 lượt cán bộ, nhân viên y tế và cộng tác viên trực tiếp tham gia chiến dịch, kiểm tra 14.123 lượt hộ gia đình, cơ quan và khu vực công cộng, đạt 97,3% kế hoạch. Qua các đợt ra quân, các lực lượng đã phát hiện và xử lý 1.118 dụng cụ chứa nước có bọ gậy, thu gom khoảng 13.500 dụng cụ phế thải có nguy cơ phát sinh lăng quăng, thả khoảng 5.000 con cá vào các bể chứa nước để diệt bọ gậy và sử dụng 62 lọ hóa chất xử lý các điểm nguy cơ. Bên cạnh đó, tổ chức phun hóa chất xử lý các ổ dịch theo đúng quy định và hoàn thành phun phòng chống sốt xuất huyết tại 100% trường học trên địa bàn trước thời điểm bước vào năm học mới.

Bà Phạm Hồng Diệp, Giám đốc Trạm Y tế phường Cửa Nam cho rằng, công tác phòng, chống sốt xuất huyết được địa phương thực hiện từ sớm và liên tục. Ngay từ đầu năm, UBND phường đã ban hành các kế hoạch phòng, chống dịch bệnh, kiện toàn Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch, xây dựng phương án ứng phó theo từng tình huống và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng lực lượng, đồng thời duy trì thường xuyên công tác giám sát dịch tễ.

“Chúng tôi xác định không chờ đến khi có nhiều ca mắc mới triển khai các biện pháp xử lý, mà luôn duy trì giám sát, truyền thông và vệ sinh môi trường thường xuyên nhằm giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh”, bà Phạm Hồng Diệp chia sẻ.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương, trong thời gian tới, công tác phòng, chống sốt xuất huyết cần được các xã, phường xác định là nhiệm vụ chủ động, thường xuyên và liên tục, với phương châm phòng bệnh từ sớm, từ xa, xử lý ngay từ cơ sở, không để dịch bệnh bùng phát và lan rộng. Để thực hiện hiệu quả mục tiêu này, các địa phương cần tập trung vào hai nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, các địa phương chủ động chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện cần thiết, bảo đảm sẵn sàng ứng phó khi có tình huống dịch bệnh phát sinh. Bên cạnh đó, các địa phương chủ động diệt bọ gậy, vệ sinh môi trường, xử lý kịp thời các ổ dịch ngay khi ghi nhận ca bệnh; căn cứ các yếu tố và chỉ số nguy cơ để triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.

Phòng bệnh từ mỗi hộ gia đình

Kiểm tra bọ gậy tại các hộ gia đình. Ảnh: Minh Quyết/TTXVN

Trực tiếp đi kiểm tra thực tế tại một số hộ gia đình trên địa bàn, các đoàn công tác của Sở Y tế Hà Nội và Trạm Y tế tại các xã, phường đã ghi nhận một số hộ gia đình có dụng cụ chứa nước nguy cơ có bọ gậy chưa được vệ sinh thường xuyên, nhiều phế thải, phế liệu là các dụng cụ chứa nước có bọ gậy. Ngoài ra, ý thức phòng, chống sốt xuất huyết của người dân tại một số địa bàn vẫn chưa nghiêm túc dù đã được tuyên truyền thường xuyên, liên tục.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương đặc biệt lưu ý các địa phương về công tác truyền thông phòng, chống sốt xuất huyết cần tiếp tục được đổi mới theo hướng thiết thực, trực tiếp và phù hợp với đặc điểm từng địa bàn dân cư. Không chỉ tăng cường truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, phát huy vai trò của các đội phòng bệnh tại cơ sở, các địa phương cần tận dụng hiệu quả các kênh Zalo của khu dân cư, thôn, tổ dân phố để truyền tải nhanh chóng, chính xác các thông tin, khuyến cáo và hướng dẫn phòng, chống sốt xuất huyết đến từng hộ gia đình và người dân; qua đó, nâng cao ý thức chủ động phòng bệnh của cộng đồng, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và xử lý kịp thời ngay từ cơ sở.

“Ngành Y tế giữ vai trò nòng cốt về chuyên môn nhưng hiệu quả phòng, chống sốt xuất huyết phụ thuộc rất lớn vào sự tham gia của cộng đồng. Chỉ khi mỗi hộ gia đình thường xuyên vệ sinh môi trường, loại bỏ các dụng cụ chứa nước có nguy cơ phát sinh lăng quăng, bọ gậy và phối hợp với chính quyền trong các chiến dịch diệt bọ gậy thì mới có thể hạn chế dịch bùng phát”, ông Vũ Cao Cương nhấn mạnh.

Từ thực tế kiểm tra tại cơ sở cho thấy, việc phòng, chống sốt xuất huyết không thể chỉ trông chờ vào các chiến dịch ra quân hay hoạt động xử lý của ngành Y tế, mà cần trở thành thói quen thường xuyên của mỗi gia đình. Bởi chỉ một dụng cụ chứa nước không được vệ sinh, một vật phế thải đọng nước cũng có thể trở thành nơi phát sinh bọ gậy, tạo nguy cơ xuất hiện ca bệnh.

Ý thức được nguy cơ này, nhiều người dân đã chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, thường xuyên kiểm tra, vệ sinh khu vực xung quanh nhà, loại bỏ các vật dụng có khả năng đọng nước. Bà Nguyễn Thị Nguyệt Ánh, xóm Tân Phong, phường Thượng Cát (Hà Nội) chia sẻ: “Cứ vài ngày tôi lại tranh thủ xem quanh nhà có chỗ nào đọng nước thì đổ đi, xô chậu không dùng thì úp xuống. Mấy chai lọ, đồ bỏ đi mà để ngoài trời, gặp mưa là có nước ngay, muỗi lại sinh sôi. Trước đây đôi khi mình cũng không để ý, nhưng cán bộ y tế và tổ dân phố nhắc nhiều nên giờ thành thói quen. Phòng bệnh thì mình làm từ nhà mình trước, chứ để đến lúc có người mắc rồi mới dọn thì lúc đó đã muộn”.

Bà Vũ Thị Xuân, chung cư Ecohome2, phường Đông Ngạc (Hà Nội) cũng cho biết: Trước bà cứ nghĩ ở chung cư cao tầng thì chắc không có muỗi, nên cũng ít để ý. Khi cán bộ y tế phường đến tuyên truyền, hướng dẫn thì bà mới biết chỉ cần có chỗ đọng nước là muỗi vẫn có thể sinh sản. Từ đó, bà để ý quanh nhà hơn, thấy chai lọ có nước đọng thì xử lý ngay. Theo bà, mình chủ động một chút cũng chẳng mất bao nhiêu thời gian mà yên tâm hơn.

Sốt xuất huyết đang bước vào giai đoạn có nguy cơ gia tăng khi thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi và bọ gậy phát triển. Trong bối cảnh đó, việc Hà Nội tăng cường giám sát, củng cố lực lượng, chuẩn bị đầy đủ vật tư, hóa chất và xử lý sớm ca bệnh, ổ dịch là cần thiết. Tuy nhiên, để phòng, chống dịch sốt xuất huyết từ cơ sở thực sự hiệu quả, từng gia đình, từng khu dân cư cần thường xuyên kiểm tra, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, góp phần hạn chế sự phát triển và lan rộng của dịch bệnh.