7 dấu hiệu tổn thương gan
Gan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, sản xuất mật, tham gia điều hòa đông máu và xử lý nhiều chất được hấp thu vào cơ thể. Tuy nhiên, các bệnh lý gan thường diễn tiến âm thầm, đặc biệt ở giai đoạn sớm.
Nhận biết những dấu hiệu bất thường và thăm khám kịp thời có thể giúp phát hiện bệnh, hạn chế nguy cơ biến chứng. Nhiều nguyên nhân gây tổn thương gan trong đó có thể là:
Virus viêm gan (A, B, C)
Rượu bia
Thuốc tây lạm dụng hoặc không đúng cách
Chế độ ăn giàu chất béo, đường, thực phẩm siêu chế biến
Nhiễm độc từ môi trường sống
Nội dung
1. Mệt mỏi, suy nhược
2.Chán ăn, buồn nôn
3. Nước tiểu sẫm màu
4. Phân nhạt màu
5.Vàng da, vàng mắt
6.Ngứa da
7. Đau hoặc khó chịu vùng hạ sườn phải
Khi nào cần đi khám?
Khi chức năng gan suy giảm hoặc bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện một số biểu hiện dưới đây:
1. Mệt mỏi, suy nhược
Mệt mỏi kéo dài, thiếu năng lượng là triệu chứng có thể gặp ở nhiều bệnh lý, trong đó có bệnh gan. Người bệnh có thể cảm thấy thường xuyên uể oải, giảm khả năng tập trung và khó hoàn thành các hoạt động thường ngày.
Tuy nhiên, mệt mỏi không phải dấu hiệu đặc trưng của tổn thương gan. Nếu tình trạng này kéo dài hoặc đi kèm các biểu hiện bất thường khác, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.
2. Chán ăn, buồn nôn
Một số người mắc bệnh gan có thể xuất hiện tình trạng chán ăn, ăn không ngon miệng, buồn nôn hoặc nôn. Đây có thể là biểu hiện của bệnh gan hoặc các rối loạn tiêu hóa đi kèm.
Nếu chán ăn kéo dài, người bệnh có thể sụt cân, suy dinh dưỡng và giảm sức khỏe tổng thể. Vì vậy, không nên chủ quan khi các triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng.

Biểu hiện tổn thương gan của bệnh nhân. Ảnh: BV TW QĐ 108
3. Nước tiểu sẫm màu
Nước tiểu có màu vàng sẫm hoặc nâu bất thường có thể xuất hiện khi lượng bilirubin trong máu tăng, chẳng hạn trong một số bệnh lý gan hoặc đường mật.
Tuy nhiên, nước tiểu sẫm màu cũng có thể liên quan đến tình trạng thiếu nước, một số loại thuốc hoặc bệnh lý khác. Nếu màu nước tiểu thay đổi kéo dài, đặc biệt khi đi kèm vàng da, vàng mắt, người bệnh cần được kiểm tra.
4. Phân nhạt màu
Bilirubin và mật đóng vai trò quan trọng trong việc tạo màu đặc trưng cho phân. Khi dòng mật bị cản trở hoặc chức năng gan, đường mật gặp vấn đề, phân có thể trở nên nhạt màu, màu đất sét hoặc xám.
Nếu phân liên tục nhạt màu, đặc biệt kèm vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc đau bụng, cần đi khám sớm để xác định nguyên nhân.
5. Vàng da, vàng mắt
Vàng da và vàng mắt là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý. Tình trạng này xảy ra khi bilirubin tích tụ trong máu và mô, có thể liên quan đến bệnh lý gan, đường mật hoặc một số nguyên nhân khác.
Vàng da xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển nhanh cần được thăm khám để tìm nguyên nhân, thay vì tự điều trị tại nhà.
6. Ngứa da
Ngứa kéo dài, đặc biệt khi không có tổn thương da rõ ràng, có thể xuất hiện ở một số bệnh lý gan và đường mật. Tình trạng này liên quan đến sự tích tụ của một số chất trong cơ thể khi quá trình bài tiết mật bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, ngứa da cũng có nhiều nguyên nhân khác như dị ứng, bệnh da liễu hoặc tác dụng phụ của thuốc.
7. Đau hoặc khó chịu vùng hạ sườn phải
Gan nằm chủ yếu ở vùng bụng phía trên bên phải. Một số bệnh lý gan có thể gây cảm giác đau, tức hoặc nặng vùng hạ sườn phải, nhất là khi gan to hoặc có tình trạng viêm.
Tuy nhiên, đau vùng này không đồng nghĩa chắc chắn với bệnh gan vì có thể xuất phát từ túi mật, đường tiêu hóa, cơ thành bụng hoặc các cơ quan khác. Khi bệnh gan tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện cổ trướng, tức tình trạng dịch tích tụ trong khoang bụng khiến bụng to dần. Phù mắt cá chân và bàn chân cũng có thể xảy ra.
Đây là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế, đặc biệt nếu xuất hiện cùng vàng da, mệt mỏi, sụt cân hoặc thay đổi ý thức.
Khi nào cần đi khám?
Bệnh gan có thể diễn tiến âm thầm và nhiều triệu chứng kể trên không đặc hiệu. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ.
Nếu xuất hiện vàng da, vàng mắt; nước tiểu sẫm màu kèm phân bạc màu; bụng to nhanh; phù chân; chảy máu bất thường; nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc thay đổi ý thức, người bệnh cần được khám sớm.
Những người có nguy cơ cao mắc bệnh gan như sử dụng rượu bia thường xuyên, thừa cân, béo phì, mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, nhiễm virus viêm gan B hoặc C, hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh gan nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, không tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung có nguy cơ ảnh hưởng đến gan, ăn uống cân bằng và vận động thường xuyên là những biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe gan.
Cảnh giác với nguy cơ tổn thương gan do tự ý sử dụng thuốc nam
Tự sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc trong hai tháng, cụ bà 70 tuổi nhập viện trong tình trạng vàng da, mệt mỏi, chán ăn do tổn thương gan cấp.
Với quan niệm thuốc nam có nguồn gốc tự nhiên nên lành tính, nhiều người tự ý sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc dùng kéo dài, làm tăng nguy cơ tổn thương gan và các cơ quan khác.
Mới đây, Khoa Điều trị Gan - Mật - Tụy, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tiếp nhận nữ bệnh nhân 70 tuổi ở Hà Nội trong tình trạng vàng da, mệt mỏi và chán ăn kéo dài.
Người bệnh cho biết đã tự sử dụng thuốc Nam để điều trị bệnh xương khớp liên tục khoảng hai tháng. Trước khi nhập viện 4 ngày, các triệu chứng vàng da, mệt mỏi, chán ăn xuất hiện và tăng dần.
Qua thăm khám và xét nghiệm, các bác sĩ xác định người bệnh bị tổn thương gan cấp liên quan đến việc sử dụng thuốc Nam. Bệnh nhân được điều trị tích cực kết hợp thay huyết tương.
Theo ThS.BS Đinh Trường Giang, Khoa Điều trị Gan - Mật - Tụy, nhiều người cho rằng thuốc Nam từ thảo dược thiên nhiên nên có thể sử dụng lâu dài mà không gây tác dụng phụ. Tuy nhiên, một số sản phẩm không rõ nguồn gốc, thành phần hoặc chưa được kiểm soát chất lượng có thể chứa các hoạt chất gây độc cho gan, thận hoặc tương tác bất lợi với thuốc điều trị khác.
Việc tự sử dụng thuốc Nam kéo dài còn có thể gây suy giảm chức năng thận, rối loạn tiêu hóa, phản ứng dị ứng hoặc che lấp triệu chứng của bệnh lý nền, khiến việc chẩn đoán và điều trị bị chậm trễ.
Do vậy không tự ý sử dụng thuốc Nam, thuốc Đông y hoặc các sản phẩm được quảng cáo có tác dụng chữa bệnh khi chưa được nhân viên y tế có chuyên môn tư vấn. Trong quá trình sử dụng, nếu xuất hiện vàng da, vàng mắt, mệt mỏi kéo dài, chán ăn hoặc nước tiểu sẫm màu, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám.



























