3 kịch bản cho xuất khẩu thủy sản cuối năm

Hướng tới mốc 12,5 tỷ USD

Theo VASEP, xuất khẩu thủy sản Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026, dù doanh nghiệp (DN) đang phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn từ chi phí sản xuất, logistics, chính sách thuế và cạnh tranh quốc tế. Riêng tháng 7/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 1,1 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng đầu năm, kim ngạch đạt gần 6,86 tỷ USD, tăng 11,5%. Con số này tiếp tục củng cố triển vọng xuất khẩu thủy sản cả năm có thể vượt 12 tỷ USD.

Bà Lê Hằng - Phó Tổng thư ký VASEP cho biết, riêng tháng 7, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 1,1 tỷ USD, song mức tăng trưởng chưa tới 5%. Tại Mỹ, xuất khẩu vẫn tăng nhưng một phần do DN đẩy mạnh giao hàng trước khi chính sách thuế mới có hiệu lực. Trong khi đó, sức mua tại nhiều thị trường chưa phục hồi mạnh.

Tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất, đạt gần 2,9 tỷ USD trong 7 tháng. Tuy nhiên, ngành tôm đang chịu sức ép lớn từ Ecuador và Ấn Độ. Trong tháng 6, Ecuador vượt Ấn Độ trở thành nhà cung cấp tôm lớn nhất cho Mỹ; xuất khẩu tôm Ecuador sang Mỹ tăng khoảng 60%, trong khi nhập khẩu tôm từ Việt Nam giảm 27%.

Về thuế Section 301, tôm Việt Nam đang chịu mức 12,5%, cao hơn mức 10% của Ecuador và Ấn Độ, làm gia tăng bất lợi cạnh tranh tại thị trường Mỹ. Chi phí nguyên liệu, logistics và sản xuất tăng cũng tiếp tục gây áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp và người nuôi.

Trong khi đó, cá tra có một số lợi thế khi nguồn cung cá thịt trắng khai thác giảm và chi phí đánh bắt tăng, tạo cơ hội cho cá nuôi nước ngọt. Xuất khẩu cá tra 7 tháng đạt khoảng 1,35 tỷ USD. Tuy nhiên, sức mua chưa phục hồi mạnh khiến yếu tố giá vẫn là một trở ngại.

Về khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số của ngành thủy sản trong năm 2026, ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký VASEP cho rằng, đây là mục tiêu lớn trong bối cảnh Chính phủ đang hướng tới tăng trưởng kinh tế hai con số và ngành thủy sản cũng tham gia vào nỗ lực chung đó.

Tuy nhiên, chi phí sản xuất và xuất khẩu gia tăng đang tạo áp lực lớn lên DN. Với mặt bằng chi phí hiện nay, nếu tăng trưởng của ngành dưới 5% thì về thực chất có thể xem như không tăng trưởng, do các khoản chi phí từ vận tải biển đến đầu vào sản xuất đều tăng.

Trên cơ sở đó, VASEP xây dựng kịch bản tăng trưởng hai con số, dựa trên những yếu tố thuận lợi của thị trường, đồng thời đã tính đến các rủi ro và thách thức có thể phát sinh trong những tháng cuối năm. Về triển vọng cả năm, VASEP xây dựng 3 kịch bản. Ở kịch bản cơ sở, xuất khẩu thủy sản năm 2026 đạt khoảng 12,1-12,3 tỷ USD. Kịch bản tích cực có thể đạt khoảng 12,5 tỷ USD nếu tháo gỡ được nhiều rào cản tại Mỹ hoặc chính sách thuế có thay đổi. Ngược lại, trong kịch bản thận trọng, kim ngạch chỉ đạt khoảng 11,8-12 tỷ USD nếu đơn hàng giảm mạnh, tôm Việt Nam tiếp tục mất lợi thế trước Ecuador và nhu cầu tại EU phục hồi chậm.

Tháo gỡ rào cản để giữ đà tăng trưởng

Về triển vọng từng ngành hàng, VASEP nhận định tôm vẫn là động lực tăng trưởng chủ lực nhưng cũng là ngành chịu sức ép cạnh tranh lớn nhất. Cá tra được kỳ vọng có triển vọng tích cực hơn nhờ những thay đổi về nguồn cung cá khai thác tự nhiên trên thị trường thế giới.

Trong khi đó, cua, ghẹ và tôm hùm được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc. Các thị trường truyền thống như Mỹ, EU và Nhật Bản được dự báo tăng trưởng chậm hơn trong nửa cuối năm.

VASEP kỳ vọng xuất khẩu thủy sản năm 2026 đạt khoảng 12,1-12,3 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo ông Nguyễn Hoài Nam, từ nay đến cuối năm ngành thủy sản còn nhiều việc phải làm, trong đó trọng tâm là mở rộng thị trường, tháo gỡ các rào cản thương mại, cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ DN tiếp cận tín dụng.

Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, việc duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu thị trường mà còn đòi hỏi DN nâng cao sức cạnh tranh, kiểm soát chi phí, đa dạng hóa thị trường và chủ động thích ứng với những thay đổi về chính sách thương mại.

Nếu tận dụng tốt các cơ hội từ thị trường, đồng thời tháo gỡ được những điểm nghẽn về thuế và thương mại, mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu thủy sản vượt 12 tỷ USD trong năm 2026 được đánh giá là có cơ sở.