Xã nông thôn mới: Hướng tới chuẩn đô thị

Nông thôn mang dáng dấp đô thị

Giai đoạn 2021-2025, chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đạt kết quả nổi bật. Đến nay, toàn tỉnh có 51/66 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 5 xã đạt chuẩn nâng cao và hàng trăm thôn được công nhận đạt chuẩn kiểu mẫu. Để đạt được kết quả này, cùng với sự chủ động của người dân, tỉnh đã phân bổ hơn 1.200 tỷ đồng từ ngân sách trung ương và huy động hơn 2.200 tỷ đồng từ các nguồn lực hợp pháp khác.

Hạ tầng xã Tân Dĩnh được đầu tư đồng bộ.

Tại nhiều địa phương, hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật đã được quy hoạch, đầu tư tiệm cận với tiêu chuẩn của đô thị hiện đại. Các tuyến đường đôi rộng rãi, hệ thống cây xanh, vỉa hè, đèn chiếu sáng cao áp và công viên công cộng xuất hiện ngày càng nhiều ngay giữa các vùng quê thuần nông.

Cùng với hạ tầng, chuyển đổi số đã trở thành động lực mới. Việc số hóa văn bản hành chính, triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình tại cấp xã giúp người dân tiếp cận thủ tục nhanh chóng, minh bạch. Trong sản xuất, công nghệ thông tin và công nghệ cao từng bước ứng dụng vào nông nghiệp, mở ra hướng đi bền vững cho kinh tế nông thôn.

Trung tuần tháng 7/2026, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 15/2026/NQ-HĐND về hỗ trợ xây dựng đường xã, phố, thôn, ngõ, ngách. Theo đó, giai đoạn 2026-2030, tỉnh phấn đấu cải tạo, nâng cấp khoảng 4.184 km đường giao thông với tổng kinh phí 12.634 tỷ đồng (trong đó ngân sách tỉnh hỗ trợ khoảng 8.880 tỷ đồng). Đây là nguồn lực rất quan trọng để thúc đẩy chương trình xây dựng nông thôn mới.

Tại xã Tân Dĩnh (được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Tân Dĩnh, Thái Đào, Đại Lâm), ngay sau khi ổn định bộ máy, cấp ủy Đảng và chính quyền xã đã định hướng phát triển địa phương theo tiêu chí đô thị. Từ một vùng quê nông nghiệp, Tân Dĩnh chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế. Tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp hiện giảm xuống còn 8,46%, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng đạt 62,97% và thương mại - dịch vụ 28,57%.

Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn xã đạt 555 tỷ đồng (đạt 323,3% kế hoạch). Nguồn lực này được tái đầu tư trực tiếp cho hạ tầng. Hiện 100% đường trục xã, liên thôn được cứng hóa, lắp đặt đồng bộ hệ thống chiếu sáng, thoát nước và vỉa hè…, đạt cấp kỹ thuật đường đô thị; hơn 80% số hộ được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn; hệ thống xử lý nước thải và vệ sinh môi trường được bảo đảm. Tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến toàn trình đạt 93,74%, 15/15 thôn đạt tiêu chuẩn thôn thông minh, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm sâu, còn 0,53%...

Bà Vũ Thị Thùy, thôn Tân Sơn chia sẻ: “Diện mạo quê hương đã thay đổi rất nhiều trong thời gian gần đây. Những con đường xóm nhỏ hẹp trước kia nay được mở rộng, rải nhựa phẳng lỳ ra tận cánh đồng; nhiều công trình phúc lợi như trường học, trạm y tế, các nhà văn hóa được đầu tư xây dựng khang trang đúng với mong muốn của bà con”.

Tương tự, từ một địa phương thuần nông, xã Trung Chính đang đứng trước cơ hội mới nhờ tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ. Quyết tâm đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2026, địa phương đang tập trung mọi nguồn lực đầu tư hoàn thiện hạ tầng kinh tế - xã hội. Hàng loạt công trình giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế và nhà văn hóa được nâng cấp, xây mới. Chương trình xây dựng nông thôn mới tại đây nhận được sự đồng thuận và đánh giá rất cao từ cộng đồng.

Ông Vũ Văn Hào, Chủ tịch UBND xã cho biết: Với định hướng trở thành khu vực đô thị hiện đại, kiểu mẫu gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, xã ưu tiên phát triển công nghiệp, dịch vụ, logistics, nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao… Tập trung mọi nguồn lực hoàn thành xây dựng nông thôn mới và nông thôn mới nâng cao; duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, y tế, văn hóa; giữ vững an ninh, trật tự; giải quyết tốt các vấn đề xã hội, nâng cao đời sống người dân.

Hiện nay, xã Trung Chính đang tập trung cao độ giải phóng mặt bằng gần 300 ha đất nông nghiệp phục vụ tái định cư dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối với Thủ đô Hà Nội. Việc hoàn thiện các dự án hạ tầng động lực này sẽ thu hút hàng nghìn hộ dân đến sinh sống, tạo không gian đô thị mới, mở ra cơ hội lớn để xã chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế sang phát triển thương mại, dịch vụ...

Thực hiện đồng bộ các giải pháp

Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình rà soát theo Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 cũng cho thấy những tồn tại, hạn chế. Trước hết là vướng mắc về hạ tầng giao thông. Dù đã được cứng hóa song lòng đường tại nhiều nơi rất hẹp (phổ biến từ 3,5 m đến 5,5 m), thiếu vỉa hè và hành lang an toàn, nguy cơ ùn tắc và mất an toàn giao thông khi lưu lượng phương tiện cá nhân tăng nhanh. Một số xã gặp khó khăn trong việc hoàn thiện chỉ tiêu hạ tầng thương mại nông thôn; tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người chưa đồng đều. Quỹ đất dành cho quy hoạch phát triển nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và du lịch trải nghiệm còn hạn chế.

Xã Trung Chính chú trọng phát triển mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Theo ông Nguyễn Văn Thực, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Dĩnh, hiện địa phương còn một số chỉ tiêu, tiêu chí chưa đạt chuẩn như cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn; tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người, có mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc mô hình kinh tế xanh hoặc mô hình kinh tế tuần hoàn hiệu quả; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ… Mặt khác, việc duy trì tính bền vững của các tiêu chí nông thôn mới để nâng cấp lên đô thị cũng đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn.

Ông Lưu Văn Khải, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, bước sang giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Bắc Ninh xác định tiếp tục triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu, hiệu quả và bền vững. Mục tiêu cốt lõi là cơ cấu lại ngành nông nghiệp, thúc đẩy quá trình đô thị hóa nông thôn gắn với chuyển đổi số, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân và bảo vệ môi trường cảnh quan.

Để đạt được các mục tiêu trên, tỉnh tập trung triển khai nhiều nhóm giải pháp đồng bộ. Đó là chủ động rà soát, phân loại các xã, phường theo từng nhóm tiêu chí để áp dụng chính sách hỗ trợ phù hợp. Khuyến khích các địa phương đẩy mạnh phát triển kinh tế nông thôn gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành từ cấp tỉnh đến cơ sở; nhân rộng mô hình "thôn thông minh" gắn với dịch vụ công trực tuyến. Đồng thời điều chỉnh cơ chế tín dụng hỗ trợ sản xuất, phát triển sản phẩm OCOP, công nghệ chế biến và vệ sinh môi trường.

Nhận thức rằng phát triển nông thôn mới theo hướng đô thị hóa phải đi đôi với bảo tồn di sản, cấp ủy, chính quyền các địa phương và Nhân dân chú trọng giữ gìn không gian văn hóa truyền thống, duy trì và phát triển các phong trào văn nghệ, thể thao ở cơ sở. Đồng thời phát huy tốt vai trò làm chủ của Nhân dân, khơi dậy tinh thần tự giác của mỗi người dân và sự đồng hành của doanh nghiệp để cùng giữ vững, nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới.

Việc xây dựng nông thôn mới theo hướng đô thị tại các địa phương trong tỉnh đã bước sang giai đoạn mới, lấy chất lượng sống của người dân làm trung tâm và tiêu chí đô thị làm mục tiêu phấn đấu. Sự kết hợp giữa hạ tầng đồng bộ, nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số đang đưa các vùng quê Bắc Ninh phát triển bền vững, mang lại sự thay đổi rõ nét.