Chính quyền 2 cấp nhìn từ những chuyển động ở cơ sở

Những tín hiệu tích cực

Ở phường Hà Lầm, dự án chợ dân sinh Cao Thắng đang được triển khai sau nhiều năm người dân và tiểu thương phải sử dụng khu chợ tạm đã xuống cấp. Nhu cầu xây dựng một khu chợ mới đã được đặt ra từ lâu, song việc triển khai gặp nhiều vướng mắc.

Dự án được phê duyệt với tổng mức đầu tư hơn 22,4 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành, đưa vào hoạt động cuối năm 2026.

Theo thông tin địa phương cung cấp, công trình đã hoàn thành thi công cọc thí nghiệm; đào móng, đổ bê tông móng đạt 110/250m. Các hạng mục lắp dựng cốt thép đáy bể nước phòng cháy, chữa cháy và những phần việc tiếp theo đang được triển khai.

UBND phường Hà Lầm đã khởi công Dự án đầu tư xây dựng chợ dân sinh Cao Thắng vào tháng 7/2026.

Một khu chợ không phải câu chuyện lớn nếu nhìn trên quy mô toàn tỉnh, nhưng lại là việc rất cụ thể với người dân địa phương. Cũng như đường giao thông, trường học, đất đai hay thủ tục hành chính, đây là những lĩnh vực mà hiệu quả của chính quyền cơ sở có thể được nhận biết trực tiếp nhất.

Tại phường Cao Xanh, một phần việc khác đang được tập trung xử lý là các hồ sơ đất đai đủ điều kiện. Theo số liệu địa phương cung cấp, từ ngày 1/7/2025 đến nay, phường đã phối hợp với các sở, ngành giải quyết, cấp 214 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại một số dự án đầu tư kinh doanh hạ tầng trên địa bàn.

Một công trình được tháo gỡ, một hồ sơ được hoàn tất hay một thủ tục được giải quyết ngay tại cơ sở đều là những kết quả người dân có thể kiểm chứng. Từ những việc ấy, câu chuyện về chính quyền 2 cấp không còn dừng ở việc sắp xếp lại bộ máy mà chuyển thành câu hỏi cụ thể hơn: công việc có được giải quyết nhanh hơn, rõ trách nhiệm hơn và sát thực tế hơn hay không?

UBND phường Cao Xanh trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân tại Khu dân cư đô thị mới đảo Sa Tô vào tháng 12/2025.

Quảng Ninh chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025. Trước đó, tỉnh tổ chức vận hành thử nghiệm tại 54 xã, phường, đặc khu từ ngày 15 đến 30/6/2025, với sự tham gia của HĐND, UBND và Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã.

Sau hơn một năm, mô hình mới đã đi qua giai đoạn khởi động, bước vào thời kỳ cần được đánh giá bằng năng lực xử lý công việc thực tế.

Trao quyền để cơ sở chủ động hơn

Một thay đổi lớn của mô hình 2 cấp là việc phân định lại thẩm quyền. Quảng Ninh đã chuyển giao 1.047 nhiệm vụ, thẩm quyền của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND cấp huyện trước đây cho cấp tỉnh và cấp xã. Trong đó, 859 nhiệm vụ chuyển xuống cấp xã, 188 nhiệm vụ chuyển lên cấp tỉnh.

Tỉnh đồng thời tiếp nhận 746 nhiệm vụ thuộc 12 lĩnh vực được Trung ương phân cấp, phân quyền. UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành 58 quyết định phân cấp, ủy quyền, gồm 13 quyết định phân cấp và 45 quyết định ủy quyền.

Các nhiệm vụ được phân cấp trải rộng từ nội vụ, tài chính, tư pháp đến xây dựng, đất đai, đầu tư công, giải phóng mặt bằng, giáo dục, y tế, văn hóa, khoa học và công nghệ. Nhiều công việc trước đây phải qua cấp huyện nay được xử lý trực tiếp tại cấp xã.

Niềm vui của người dân tại Khu dân cư đô thị mới đảo Sa Tô (Quảng Ninh) sau nhiều năm chờ đợi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Quảng Ninh triển khai hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp tại 54/54 đảng ủy xã, phường, đặc khu với gần 1.900 tài khoản người dùng. Các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được đầu tư cơ sở vật chất, kết nối với hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh.

Hiệu quả bước đầu thể hiện khá rõ ở hoạt động giải quyết thủ tục hành chính. Trong quý III/2025, toàn tỉnh tiếp nhận 177.564 hồ sơ, đã giải quyết 163.435 hồ sơ; trong đó 160.965 hồ sơ được giải quyết trước và đúng hạn, đạt 98,5%. Tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 98,34%, trả kết quả bản điện tử đạt 92,05%. Khảo sát sự hài lòng ghi nhận 99,1% số phiếu ở mức rất hài lòng và 0,9% hài lòng.

Cùng với thủ tục hành chính, nguồn lực cũng được đưa về gần cơ sở. Đến ngày 10/7/2025, 54/54 xã, phường, đặc khu hoàn thành phân bổ, giao dự toán thu, chi ngân sách chi tiết để triển khai nhiệm vụ.

Năm 2026, tổng dự toán chi ngân sách cấp xã được giao là 16.748 tỷ đồng. Trong 54 xã, phường, đặc khu, có 16 địa phương tự bảo đảm chi thường xuyên từ nguồn thu trên địa bàn; 100% cấp xã được phân cấp đầu tư, giao kế hoạch vốn đầu tư công theo quy định.

Nguồn lực được đưa về cơ sở giúp cấp xã chủ động hơn trong giải quyết công việc, đồng thời gắn quyền hạn với trách nhiệm. Quảng Ninh cũng xác định những việc cần tiếp tục hoàn thiện, như khối lượng công việc lớn, năng lực giữa các địa phương chưa đồng đều, thiếu nhân lực chuyên môn sâu về đất đai, quy hoạch, công nghệ thông tin và xử lý tài sản công sau sắp xếp.

Nhìn từ khu chợ ở Hà Lầm, những hồ sơ đất đai tại Cao Xanh đến các thủ tục được xử lý trên môi trường điện tử, mô hình chính quyền 2 cấp đang được thể hiện bằng những việc rất cụ thể.

Thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm được đưa gần cơ sở hơn đang giúp chính quyền địa phương chủ động, sát thực tế hơn, tạo nền tảng để Quảng Ninh tiếp tục nâng chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.