Vitamin B1 có thể làm thay đổi thói quen đi vệ sinh

1. Tần suất đi ngoài: Tín hiệu dự báo sức khỏe ruột

Thói quen đi tiêu (tần suất đi ngoài) vốn là một chủ đề tế nhị, ít được đem ra bàn luận công khai. Tuy nhiên, trong y khoa, đây là chỉ số vàng phản ánh hiệu quả vận chuyển chất thải qua hệ tiêu hóa. Khi nhịp điệu này bị xáo trộn, con người phải đối mặt với hàng loạt vấn đề phiền toái như táo bón mạn tính, tiêu chảy hay Hội chứng ruột kích thích (IBS).

Dù phổ biến là vậy, nhưng cơ chế sinh học thực sự điều khiển nhu động ruột vẫn còn nhiều điều chưa được hiểu hết đối với các nhà khoa học trong nhiều thập kỷ. Cho đến gần đây, một nghiên cứu quốc tế do Giáo sư Mauro D'Amato dẫn đầu đã soi sáng vấn đề này thông qua lăng kính di truyền học.

tần suất đi tiêu là chỉ số phản ánh hiệu quả vận chuyển chất thải qua hệ tiêu hóa.

2. Cuộc truy tìm dấu vết DNA trên quy mô lớn

Để tìm ra câu trả lời, các nhà nghiên cứu đã thực hiện một chiến dịch phân tích dữ liệu khổng lồ từ 268.606 cá nhân (bao gồm cả người gốc Châu Âu và Đông Á). Bằng cách kết hợp bảng câu hỏi về sức khỏe và phân tích biến dị DNA, nhóm nghiên cứu đã xác định được 21 vùng trong bộ gen người có ảnh hưởng trực tiếp đến tần suất đi tiêu. Trong số đó, có 10 vùng gen hoàn toàn mới chưa từng được phát hiện trước đây.

Các tín hiệu di truyền này tập trung vào ba hệ thống cốt lõi:

Điều hòa axit mật: Các phân tử giúp tiêu hóa chất béo đồng thời là tín hiệu thúc đẩy nhu động.

Tín hiệu thần kinh cơ: Liên quan đến acetylcholine – chất dẫn truyền thần kinh giúp bộ não "ra lệnh" cho cơ ruột co bóp.

Chuyển hóa vitamin B1: Đây chính là phát hiện gây kinh ngạc nhất của nghiên cứu.

3. Vitamin B1 chính là "công tắc" vận hành nhu động ruột

Phát hiện nổi bật nhất tập trung vào hai gen SLC35F3 và XPR1. Đây là hai mắt xích quan trọng điều khiển cách vitamin B1 được vận chuyển và kích hoạt trong cơ thể. Vitamin B1 từ lâu đã được biết đến với vai trò thiết yếu trong việc chuyển hóa năng lượng và duy trì chức năng thần kinh. Tuy nhiên, sự kết nối trực tiếp giữa nó và tần suất đi ngoài là một bước ngoặt mới.

Thông qua việc phân tích dữ liệu ăn uống từ gần 100.000 người tham gia tại UK Biobank, các nhà khoa học nhận thấy, những người có lượng vitamin B1 trong chế độ ăn cao hơn thường có tần suất đi tiêu đều đặn và thường xuyên hơn.

4. Không phải ai uống vitamin B1 cũng có tác dụng như nhau

Một điểm cực kỳ thú vị là, tác động của vitamin B1 không đồng nhất ở tất cả mọi người. Nghiên cứu chỉ ra rằng hiệu quả của việc bổ sung vitamin B1 phụ thuộc chặt chẽ vào điểm số di truyền (genetic score) của cá nhân đó tại hai gen SLC35F3 và XPR1.

Nói cách khác, gen di truyền quyết định cách cơ thể bạn "xử lý" vitamin B1. Nếu bạn sở hữu biến dị gen thuận lợi, việc tăng cường vitamin B1 sẽ giúp nhu động ruột hoạt động trơn tru. Ngược lại, với những người có cấu trúc gen khác, việc bổ sung này có thể mang lại hiệu quả kém hơn. Đây chính là tiền đề cho hướng đi dinh dưỡng cá thể hóa trong điều trị các bệnh tiêu hóa tương lai.

Nếu bạn gặp vấn đề mạn tính về tiêu hóa, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc kiểm tra mức độ thiếu hụt vitamin nhóm B trước khi tự ý bổ sung.

5. Hy vọng mới cho bệnh nhân Hội chứng ruột kích thích (IBS)

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là nỗi ám ảnh của hàng triệu người với các triệu chứng đau bụng, đầy hơi và rối loạn đi tiêu kéo dài. Tiến sĩ Cristian Diaz-Munõz, tác giả chính của nghiên cứu, nhấn mạnh, việc xác định được vai trò của vitamin B1 mở ra một lộ trình kiểm tra lâm sàng hoàn toàn mới.

Thay vì chỉ sử dụng các loại thuốc nhuận tràng hoặc thuốc cầm tiêu chảy thông thường vốn chỉ giải quyết phần ngọn, việc tập trung vào quá trình chuyển hóa vitamin B1 có thể là chìa khóa để điều chỉnh tận gốc các rối loạn nhu động ruột.

Dù nghiên cứu vẫn cần thêm các thử nghiệm lâm sàng chuyên sâu hơn, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động cải thiện sức khỏe đường ruột thông qua việc tối ưu hóa lượng vitamin B1 tự nhiên:

Bổ sung thực phẩm giàu B1: Ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, thịt lợn, cá và các loại hạt (hạt hướng dương, hạt lanh). Lưu ý rằng vitamin B1 rất dễ bị phân hủy bởi nhiệt độ cao, vì vậy cách chế biến cũng rất quan trọng.

Lưu ý về hấp thụ: Rượu bia và trà/cà phê quá mức có thể làm cản trở quá trình hấp thụ vitamin B1 tại ruột.

Lắng nghe cơ thể: Nếu bạn gặp vấn đề mạn tính về tiêu hóa, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc kiểm tra mức độ thiếu hụt vitamin nhóm B trước khi tự ý bổ sung thực phẩm chức năng liều cao.

Minh Anh