Tuổi trung niên chọn bắt đầu lại

Người lao động tìm hiểu các cơ hội việc làm tại Trung tâm dịch vụ việc làm thành phố Đà Nẵng. Ảnh: HỮU TRUNG

Với người ở tuổi trung niên, học nghề lần thứ hai không chỉ là lựa chọn mưu sinh mà còn là cách thích ứng với thị trường lao động nhiều biến động.

Bắt đầu lại sau tuổi 40

Ở tuổi 49, chị Vũ Thị Hồng Minh (trú phường Sơn Trà) không nghĩ sẽ có ngày mình lại ngồi trong lớp học nghề cùng những học viên trẻ. Tháng 7/2025, sau hơn 20 năm gắn bó với ngành bưu chính, chị nghỉ việc khi nhu cầu công việc ngày càng thu hẹp và không còn phù hợp với bản thân. Quyết định tận dụng mặt bằng của gia đình để mở quán cà phê dành cho khách trung niên, với mong muốn khởi đầu nghiêm túc, chị đăng ký học lớp pha chế chuyên nghiệp.

"Lúc đầu cũng ngại vì mình lớn tuổi nhất lớp. Nhưng rồi tôi nghĩ, nếu đã quyết định làm thì phải học cho bài bản. Học cùng các bạn trẻ cũng giúp mình cập nhật xu hướng mới và có thêm động lực để thay đổi", chị Minh chia sẻ.

Sau hơn hai mươi năm đi làm, lần bắt đầu này được chị tính toán kỹ lưỡng hơn, với sự chín chắn, kinh nghiệm sống và nền tảng tài chính nhất định.

Cũng là một “lần thứ hai” khác, anh Phạm Hồng Phong (trú phường Hòa Cường) đang bắt đầu hành trình mới khi theo học nghề nấu ăn. Quyết định của người đàn ông 46 tuổi xuất phát từ hai lý do rất đời thường. Trước hết là mong muốn có thể chia sẻ việc bếp núc mỗi khi vợ bận hoặc đau ốm. Nhưng sâu xa hơn, anh nhìn thấy cơ hội nghề nghiệp bền vững trong bối cảnh nhiều lĩnh vực đang chịu tác động mạnh của AI và chuyển đổi số.

"Tôi nghĩ trong thời đại AI, nhiều công việc có thể thay đổi hoặc bị thay thế, nhưng con người thì vẫn phải ăn. Nếu mình có tay nghề tốt thì nghề nấu ăn sẽ luôn có chỗ đứng", anh Phong nói.

Sau hơn hai tuần học, anh nhận ra nấu ăn không chỉ là công việc thường ngày mà là một nghề đòi hỏi kỹ thuật, sự tỉ mỉ và niềm đam mê: "Ở tuổi này, áp lực lớn nhất là gia đình và kinh tế nên mình không thể vô tư như các bạn trẻ. Nhưng bù lại, mình biết rõ mình học để làm gì và quyết tâm theo đuổi đến cùng”.

Hai câu chuyện khác nhau nhưng gặp nhau ở một điểm chung: Học nghề không còn là lựa chọn của tuổi đôi mươi, mà trở thành cách để nhiều người trung niên thích ứng với những thay đổi của cuộc sống.

Học nghề không còn là lựa chọn của người trẻ

Những câu chuyện của chị Vũ Thị Hồng Minh hay anh Phạm Hồng Phong không còn là những trường hợp cá biệt. Các số liệu từ Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố cho thấy xu hướng chuyển đổi nghề đang diễn ra ngày càng rõ nét.

Năm 2025, toàn thành phố có 31.739 người nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, con số này lên tới 17.234 người, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước. Song song những con số đó, nhu cầu học nghề để tìm kiếm cơ hội việc làm mới cũng tăng mạnh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, có 838 người đăng ký hỗ trợ học nghề từ chính sách bảo hiểm thất nghiệp, tăng tới 92,9% so với cùng kỳ năm 2025.

Điều đáng chú ý không nằm ở số lượng người học nghề tăng lên, mà ở sự thay đổi về độ tuổi của những người quyết định bắt đầu lại. Nếu trước đây, học nghề thường gắn với lao động trẻ mới bước vào thị trường việc làm thì nay, nhóm từ 35 đến 45 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 55,2%. Nhóm trên 45 tuổi có 158 người, chiếm 18,8%. Như vậy, gần ba phần tư số người đăng ký học nghề đều từ 35 tuổi trở lên.

Những con số ấy phản ánh sự dịch chuyển đáng chú ý của thị trường lao động. Khi doanh nghiệp tái cơ cấu, công nghệ thay đổi yêu cầu về kỹ năng và không còn nhiều công việc có thể gắn bó suốt đời, việc học lại không còn là lựa chọn của riêng người trẻ mà đang trở thành nhu cầu của những lao động đã có nhiều năm kinh nghiệm. Với họ, học nghề lần thứ hai không chỉ để tìm một công việc mới, mà còn để giữ cho mình cơ hội tiếp tục làm việc và thích ứng với những thay đổi của thị trường.

Theo ông Trần Trung Kiên, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố, thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp hiện không còn chỉ dừng lại ở việc chi trả trợ cấp cho người lao động trong thời gian mất việc. Mục tiêu lớn hơn là giúp họ nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động thông qua tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng.

"Người lao động đủ điều kiện được hỗ trợ học nghề với mức tối đa 4,5 triệu đồng đối với khóa học dưới 3 tháng; đối với khóa học từ đủ 3 tháng trở lên, mức hỗ trợ tối đa là 1,5 triệu đồng mỗi tháng. Ngay cả khi đã có quyết định hỗ trợ học nghề nhưng tìm được việc làm, người lao động vẫn được tiếp tục hưởng chính sách theo quy định", ông Kiên cho biết.

Theo ông Kiên, điều đáng mừng là ngày càng có nhiều lao động trung niên chủ động tìm đến trung tâm để được tư vấn chuyển đổi nghề thay vì chỉ chờ nhận trợ cấp thất nghiệp. Đây là tín hiệu cho thấy nhận thức của người lao động đã thay đổi, từ tâm lý trông chờ hỗ trợ sang chủ động trang bị kỹ năng để thích ứng với những biến động của thị trường.

Vì thế, ở đây, khoảng cách giữa "nghề cũ" và "nghề mới" không chỉ được đo bằng thời gian học mà còn bằng sự dũng cảm để bắt đầu lại. Đối với người lao động, đặc biệt là nhóm trung niên, học nghề lần thứ hai còn là quá trình thay đổi tư duy, chấp nhận bước ra khỏi vùng an toàn và làm quen với môi trường hoàn toàn khác. Bởi đôi khi, cơ hội nghề nghiệp tốt nhất không nằm ở công việc đầu tiên, mà bắt đầu từ chính quyết định học nghề lần thứ hai.