Hiến kế, định hướng mô hình phát triển

Tại Hội nghị phát triển nuôi và tiêu thụ tôm hùm bền vững, nhiều đại biểu đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng, nhà khoa học và người nuôi đã hiến kế, định hướng mô hình phát triển nghề nuôi tôm hùm tại Khánh Hòa.

* Ông TRẦN ĐÌNH LUÂN - Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư: Chú trọng truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất, giá trị gia tăng cao và nhu cầu tiêu thụ ngày càng lớn, ngành hàng tôm hùm sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng ngành thủy sản, phát triển nuôi biển công nghệ cao của Khánh Hòa, góp phần vào mục tiêu đưa xuất khẩu ngành hàng tôm hùm của Việt Nam vượt mốc 1 tỷ USD năm 2026.

Ông Trần Đình Luân.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu, địa phương cần chú trọng thực hiện truy xuất nguồn gốc theo chuỗi từ cơ sở nuôi đến cơ sở đóng gói, xuất khẩu sản phẩm tôm hùm nhằm đảm bảo minh bạch với thị trường. Muốn vậy, phải rà soát các vùng nuôi đã được quy hoạch, thực hiện cấp mặt nước cho các tổ chức, cá nhân nuôi tôm hùm để xây dựng hồ sơ, cấp mã số cơ sở nuôi lồng bè làm căn cứ cho việc truy xuất nguồn gốc. Điều này giúp địa phương quản lý chặt chẽ vùng nuôi, đối tượng nuôi phù hợp với sức tải môi trường, giảm thiểu hệ lụy và dịch bệnh tại các vùng nuôi trọng điểm.

Bên cạnh đó, địa phương cần thành lập các hợp tác xã, tổ liên kết trên các vùng nuôi tôm hùm để xây dựng chuỗi liên kết, giúp truy xuất nguồn gốc sản phẩm rõ ràng, thuận lợi; hướng dẫn người nuôi tuyệt đối không sử dụng hóa chất, kháng sinh và chất cấm trong quá trình nuôi.

Khánh Hòa là địa phương có nguồn tôm hùm giống ngoài tự nhiên, cần khai thác nguồn lợi này một cách bền vững. Muốn vậy, phải bảo vệ tốt các hệ sinh thái biển, hướng dẫn ngư dân kỹ thuật khai thác để nâng cao tỷ lệ sống, từ đó tăng tỷ lệ con giống khai thác trong nước, giảm áp lực nhập khẩu giống từ nước ngoài, tiến tới xây dựng chỉ dẫn địa lý và truy xuất nguồn gốc cho tôm hùm Việt Nam, góp phần nâng cao giá trị ngành hàng.

* Ông NGUYỄN TRỌNG CHÁNH - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường: Phát triển theo hướng ứng dụng công nghệ cao

Tỉnh đã nhận diện được các khó khăn, thách thức và đang đẩy mạnh thực hiện nhiều chính sách để phát triển nuôi biển, trong đó có ngành hàng tôm hùm theo hướng chuyển đổi phương thức từ nuôi truyền thống sang ứng dụng công nghệ cao. Điều cốt lõi là đổi mới đồng bộ về phương thức, công nghệ nuôi, tổ chức sản xuất, quản trị vùng nuôi, chất lượng con giống, thức ăn, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và liên kết thị trường để phát triển bền vững nghề nuôi tôm hùm.

Ông Nguyễn Trọng Chánh.

Trong nuôi biển nói chung, nuôi tôm hùm lồng nói riêng, tỉnh tập trung chuyển đổi mô hình phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực; lấy hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và khả năng cạnh tranh sản phẩm làm mục tiêu xuyên suốt. Để thực hiện định hướng này, tỉnh đang tập trung triển khai Đề án thí điểm nuôi biển công nghệ cao; thực hiện chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi lồng nuôi từ vật liệu truyền thống sang vật liệu mới thích ứng với biến đổi khí hậu; hỗ trợ bảo hiểm cho người dân tham gia nuôi biển công nghệ cao.

* Phó Giáo sư, Tiến sĩ VÕ SĨ TUẤN - Phó Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học: Khai thác hiệu quả nguồn tôm hùm giống trong nước

Thực tế cho thấy rất khó trông chờ vào việc sản xuất giống nhân tạo để cung cấp đủ nguồn giống phục vụ nuôi tôm hùm thương phẩm trong nước, kể cả khi nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo thành công thì giá thành cũng rất cao, khó bán.

Ông Võ Sĩ Tuấn.

Để chủ động nguồn giống phục vụ nhu cầu nuôi, cần tháo gỡ khó khăn trong nhập khẩu giống từ nước ngoài. Đồng thời, có biện pháp căn cơ để khai thác nguồn tôm hùm giống trong nước. Nhiều nghiên cứu cho thấy, tại các tỉnh miền Trung từ Quảng Trị đến Lâm Đồng đều có tôm hùm giống. Vấn đề là phải bảo vệ, tránh suy thoái môi trường biển để tôm hùm con phát triển, từ đó khai thác nguồn giống đưa vào nuôi thương phẩm. Muốn vậy, cần sự chung tay của các cơ quan, đơn vị và cộng đồng để quản lý, bảo vệ khu vực có tôm hùm giống, hướng đến mục tiêu chủ động 50% nguồn giống trong nước.

* Ông PHAN THANH TUẤN - Người nuôi tôm hùm ở phường Cam Linh: Cần giải quyết bài toán đầu ra

Gia đình tôi đã nuôi tôm hùm lồng mấy chục năm nay, hiện nuôi 500 lồng tôm hùm xanh trên vùng nuôi vịnh Cam Ranh. Thực tế cho thấy, chi phí đầu tư ngày càng tăng cao, đầu ra bấp bênh nên người nuôi không có lãi, thậm chí thua lỗ. Tính bình quân, 1 lồng thả nuôi 500 con giống tôm hùm xanh, chi phí giống gần 25 triệu đồng, chi phí thức ăn tươi hơn 45 triệu đồng. Trong khi đó, 1 lồng nuôi thương phẩm chỉ đạt 100kg. Với giá thu mua 700.000 đồng/kg như hiện nay, mỗi lồng chỉ bán được 70 triệu đồng. Tính thêm các khoản chi phí nhân công, xăng dầu, thuốc thú y..., người nuôi thua lỗ khoảng 10 triệu đồng.

Ông Phan Thanh Tuấn.

Muốn phát triển bền vững nghề nuôi tôm hùm, trước hết phải giải quyết bài toán đầu ra cho tôm hùm thương phẩm. Hiện thị trường tiêu thụ chính vẫn là Trung Quốc. Khi thị trường này biến động, người nuôi ngay lập tức rơi vào tình trạng “mất giá”. Đã từng có thời điểm giá tôm hùm xanh rớt xuống 450.000 đồng/kg. Bên cạnh đó là câu chuyện con giống. Người dân chủ yếu mua giống trôi nổi, chưa được kiểm soát chặt chẽ về dịch bệnh nên tỷ lệ hao hụt cao, thua lỗ càng lớn. Khi giống khan hiếm, giá bị đẩy lên rất cao. Bên cạnh 2 khâu trọng yếu này, người nuôi mong muốn được cấp mặt nước phục vụ nuôi trồng, từ đó yên tâm đầu tư nuôi lâu dài và ổn định.