Nỗi lo sạt lở bên dòng Thạch Hãn

Bất an với sạt lở

Nhiều diện tích đất vườn, đất sản xuất đã bị xâm thực.

Tại thôn Bắc Long, xã Ái Tử, bờ sông Thạch Hãn bị sạt lở với chiều dài khoảng 800 m. Phạm vi sạt lở đã áp sát khu dân cư, ảnh hưởng đến khoảng 60 hộ dân và công trình giao thông. Theo người dân địa phương, nhiều năm trước, dọc bờ sông từng có một tuyến đường nối sang xã Triệu Bình, nhưng do sạt lở kéo dài, toàn bộ tuyến đường này đã bị cuốn xuống sông. Nhiều diện tích đất sản xuất của người dân cũng không còn.

Đứng bên mép sông đang tiếp tục bị khoét sâu, ông Đoàn Thanh, người dân thôn Bắc Long lo lắng cho biết, tình trạng sạt lở ngày càng nghiêm trọng khiến người dân luôn sống trong tâm trạng bất an, nhất là vào mùa mưa bão. Hiện khu vực đình làng, mồ mả của người dân cũng đang bị đe dọa. Sau mỗi mùa mưa lũ, mép sông lại tiếp tục ăn sâu vào đất liền. "Người dân chỉ mong Nhà nước quan tâm đầu tư xây dựng kè chống sạt lở và làm lại tuyến đường để bà con đi lại thuận lợi, yên tâm sinh sống", ông Thanh chia sẻ.

Tại thôn Nam Long, xã Ái Tử tình trạng sạt lở cũng diễn biến phức tạp với chiều dài khoảng 750 m, ảnh hưởng đến 55 hộ dân. Nhiều diện tích đất vườn, đất sản xuất đã bị xâm thực.

Nhiều diện tích đất vườn, đất sản xuất tại thôn Nam Long, xã Ái Tử đã bị xâm thực.

Ông Phạm Văn Tiếp, người dân thôn Nam Long cho biết, trước đây bờ sông còn cách xa khu dân cư khoảng 50m nhưng càng ngày bờ sông càng tiến sát đến đât vườn của bà con. Nếu không sớm có giải pháp khắc phục, nguy cơ mất thêm đất sản xuất, thậm chí ảnh hưởng đến nhà cửa của người dân là rất lớn. "Đây là vùng thấp trũng, thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ. Người dân rất mong được đầu tư xây dựng kè để bảo vệ đất đai, nhà cửa và người dân yên tâm sinh sống, sản xuất", ông Tiếp nói.

Theo ông Nguyễn Đức Long, Phó Chủ tịch UBND xã Ái Tử, tổng chiều dài bờ sông Thạch Hãn bị sạt lở qua địa bàn xã khoảng 3.350 m, ảnh hưởng đến khoảng 215 hộ dân, tập trung tại các thôn Trà Liên, Ái Tử, Nam Long và Bắc Long. Trước thực trạng trên, UBND xã đã tổ chức rà soát, đánh giá mức độ nguy hiểm của các điểm sạt lở, đồng thời kiến nghị cấp trên hỗ trợ kinh phí đầu tư xây dựng hệ thống kè gia cố bờ sông.

Không chỉ tại xã Ái Tử, tình trạng sạt lở còn diễn ra nghiêm trọng tại phường Quảng Trị. Ở bờ Nam sông Thạch Hãn, đoạn từ hạ lưu tràn xả lũ đến cầu Ga, bị sạt lở trên chiều dài hơn 7,7 km, chiều cao sạt lở từ 4 - 8 m, điểm sạt lở gần nhất chỉ còn cách nhà dân khoảng 1,5 m. Khu vực này ảnh hưởng đến khoảng 153 hộ dân cùng tuyến đường Nguyễn Hoàng, tuyến kênh chính của hệ thống thủy lợi Nam Thạch Hãn và nhiều diện tích đất sản xuất. Ở bờ Bắc sông Thạch Hãn, đoạn qua khu phố An Đôn cũng bị sạt lở gần 2 km, đe dọa tuyến đường tránh lũ Bạch Đằng, khu vực tượng đài Sư đoàn 325, khoảng 20 ha đất sản xuất cùng nhiều công trình văn hóa. Dù một số đoạn đã được gia cố, nhiều vị trí chưa có kè vẫn tiếp tục bị xói lở sau mỗi mùa mưa lũ.

Cần giải pháp dài hơi

Sạt lở bờ sông Thạch Hãn, đoạn qua thôn Bắc Long, xã Ái Tử.

Sông Thạch Hãn là một trong những con sông lớn của tỉnh Quảng Trị, có chiều dài khoảng 155 km, diện tích lưu vực hơn 2.727 km². Do đặc điểm địa hình có độ dốc lớn từ Tây sang Đông, lưu tốc dòng chảy mạnh, cùng với tác động của thiên tai ngày càng cực đoan, tình trạng sạt lở bờ sông ngày càng diễn biến phức tạp. Bên cạnh đó, các hoạt động của con người như xây dựng công trình ven sông, khai thác cát sỏi dưới lòng sông cũng làm gia tăng nguy cơ sạt lở, nhất là trong mùa mưa lũ.

Theo thống kê, bờ sông Thạch Hãn đoạn qua phường Quảng Trị và các xã Triệu Phong, Ái Tử bị sạt lở với chiều dài hơn 17 km. Nhiều đoạn bờ sông bị sạt lở gần như thẳng đứng, mỗi năm lấn sâu từ 5 - 10 m vào đất sản xuất và khu dân cư, làm hư hỏng nhiều công trình hạ tầng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng ngàn hộ dân. Sạt lở bờ sông đã xâm thực sâu vào đất thổ cư và đất canh tác khiến nhiều hộ dân tại phường Quảng Trị và xã Ái Tử phải di dời đến nơi ở mới, đặc biệt có một số hộ hiện đang sống trong vùng thực sự nguy hiểm, cách mép sông dưới 20m.

Sạt lở bờ sông Thạch Hãn đoạn qua thôn Bắc Long xã Ái Tử.

Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai tỉnh Quảng Trị cho biết, trước mắt các địa phương cần tiếp tục cắm biển cảnh báo, theo dõi chặt diễn biến sạt lở, chủ động di dời các hộ dân ở khu vực nguy hiểm và triển khai các biện pháp ứng phó theo phương châm "4 tại chỗ". Đồng thời, các địa phương cần lồng ghép nội dung phòng, chống sạt lở vào quy hoạch phát triển, xây dựng kế hoạch đầu tư các công trình bảo vệ bờ tại những khu vực dân cư, hạ tầng trọng yếu.

Về lâu dài, các cơ quan liên quan phối hợp với các địa phương rà soát toàn bộ các điểm sạt lở để tham mưu UBND tỉnh xây dựng phương án xử lý căn cơ; ưu tiên bố trí nguồn vốn theo mức độ cấp bách, đồng thời đề xuất Trung ương hỗ trợ đầu tư các dự án chống sạt lở trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.

Theo Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai tỉnh Quảng Trị, trước diễn biến thiên tai ngày càng cực đoan, khó lường, việc đầu tư các công trình kè chống sạt lở trên sông Thạch Hãn là yêu cầu cấp bách nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và hạ tầng thiết yếu, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trên cơ sở rà soát, đánh giá hiện trạng và kế thừa các công trình đã được đầu tư, tỉnh kiến nghị triển khai đồng bộ khoảng 8 km kè chống sạt lở với tổng kinh phí dự kiến 450 tỷ đồng; trong đó, ưu tiên xây dựng 4 km kè đoạn qua phường Quảng Trị, 2,5 km đoạn qua xã Ái Tử và 1,5 km đoạn qua xã Triệu Phong.

Sạt lở bờ sông Thạch Hãn khiến nhiều diện tích đất sản xuất của người dân xã Ái Tử không còn.

Thạch Hãn không chỉ là dòng sông gắn bó với đời sống sản xuất của người dân mà còn mang giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt đối với tỉnh Quảng Trị. Những năm qua, tỉnh đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng để xây dựng nhiều tuyến kè chống sạt lở trên sông Thạch Hãn góp phần bảo vệ dân cư, hạ tầng và tạo cảnh quan môi trường. Có thể kể đến các dự án kè chống sạt lở đoạn qua phường Đông Hà, Nam Đông Hà; các đoạn thuộc xã Triệu Bình, Triệu Phong và phường Quảng Trị đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong phòng chống thiên tai.

Tuy nhiên, tại nhiều đoạn bờ sông chưa được đầu tư, tình trạng sạt lở vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp. Trước mùa mưa bão đang đến gần, người dân vùng ven sông Thạch Hãn mong muốn các cấp, ngành sớm bố trí nguồn lực đầu tư xây dựng các công trình chống sạt lở nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, góp phần ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Việc đầu tư các công trình kè chống sạt lở không chỉ là giải pháp ứng phó thiên tai trước mắt mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân ven sông Thạch Hãn.