“Mở đường” cho bứt phá (Bài 3): Kích hoạt “cánh tay nối dài”

Hội nghị bàn giao tài chính, quỹ cộng đồng giữa 2 thôn Vọng Thủy và Thủ Chính (cũ) sau khi sáp nhập thành thôn 3, Thành Trực (mới).

Giao rõ việc, bồi dưỡng đúng người

Địa bàn rộng hơn không chỉ làm quãng đường đi dài thêm, mà đòi hỏi người cán bộ thôn phải thay đổi cách tiếp cận và quản lý công việc.

Từ 48 thôn giảm xuống còn 20 thôn, xã Kim Tân phải tổ chức lại cả phạm vi phụ trách lẫn kênh kết nối thông tin giữa xã với cơ sở. ​Cán bộ thôn giờ đây phải thường xuyên bám địa bàn, sâu sát tâm tư của dân và chủ động phát hiện vấn đề từ sớm. Trong một cộng đồng đông đúc hơn, nếu việc nắm tình hình chậm một nhịp là vướng mắc có thể kéo dài, thậm chí trở nên phức tạp. Vì vậy, bên cạnh kỹ năng dân vận khéo, việc thành thạo công nghệ thông tin trở thành đòi hỏi bắt buộc.

Ông Nguyễn Thanh Hào, Chủ tịch UBND xã Kim Tân cho biết, quan điểm của địa phương là không để cán bộ thôn phải “tự xoay xở” hay tự tìm cách thích nghi. Xã duy trì lịch giao ban định kỳ, giao nhiệm vụ cụ thể, đồng thời hướng dẫn nghiệp vụ và kịp thời hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc trong quá trình triển khai. Ông nói: "Sự đồng hành này là vô cùng cần thiết, bởi khó khăn thực sự chỉ bộc lộ khi công việc đi vào vận hành - từ việc nắm bắt địa bàn mới, xử lý hồ sơ đến giải quyết các nội dung vượt quá thẩm quyền của cấp thôn. Vì vậy, cán bộ cơ sở luôn cần có đầu mối trực tiếp để trao đổi và nhận sự hỗ trợ kịp thời”.

Theo đó, các lớp tập huấn ở Kim Tân tập trung vào soạn thảo văn bản, quản lý hồ sơ, lưu trữ tài liệu và sử dụng nền tảng số... Đội ngũ ở thôn còn được hướng dẫn cách hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính ngay từ cơ sở. Tuy nhiên, công việc không chỉ nằm trên máy tính. Muốn làm tốt, người cán bộ vừa phải hiểu quy trình nghiệp vụ, vừa phải biết cách truyền đạt sao cho người dân dễ tiếp nhận. Kinh nghiệm gần dân nay phải đi cùng khả năng ứng dụng công nghệ và quản lý thông tin chính xác.

​Sau hơn một tháng vận hành, sự chưa đồng đều trong đội ngũ bắt đầu lộ rõ. Người nhiều kinh nghiệm làm việc với dân có thể còn lúng túng trước nền tảng số, ngược lại, cán bộ từng phụ trách địa bàn nhỏ nay phải bao quát diện rộng hơn, trong khi khả năng tổng hợp và phối hợp chưa thể bắt kịp ngay. Đó là những hạn chế cần được nhận diện để từng bước tháo gỡ, sửa đổi...

​Từ thực tế đó, xã Tây Đô đang chủ động rà soát nhân sự, bố trí công việc theo đúng năng lực và từng bước tạo nguồn cán bộ trẻ. Trẻ hóa không đồng nghĩa với việc thay thế những người đã có nhiều năm gắn bó. Uy tín, vốn sống và kinh nghiệm dân vận của cán bộ đi trước vẫn rất cần thiết, trong khi đó, người trẻ lại có lợi thế về công nghệ, xử lý thông tin và sự linh hoạt. Bài toán đặt ra là làm sao để hai thế mạnh này bổ sung cho nhau thay vì đứng tách biệt. Ông Lê Văn Tịnh, Bí thư Đảng ủy xã Tây Đô cho rằng: “Việc chuẩn bị đội ngũ không thể đợi đến lúc thiếu người mới bắt đầu. Những nhân tố có năng lực cần được phát hiện, giao việc và rèn luyện ngay trong thực tiễn tại thôn. Ở đó, năng lực không chỉ thể hiện qua bằng cấp hay độ tuổi, mà phải được kiểm chứng bằng hiệu quả công việc và sự tín nhiệm của Nhân dân”.

​Công nghệ giúp xử lý công việc nhanh hơn, kinh nghiệm giúp tránh được va vấp, nhưng cả hai chỉ phát huy tác dụng khi người cán bộ biết lắng nghe và tạo dựng được niềm tin. Bởi trên một địa bàn rộng lớn, “giữ gần dân” không đơn thuần là có mặt thường xuyên, mà là hiểu rõ cách mỗi cộng đồng tiếp nhận một chủ trương mới.

​Cán bộ phải gần dân, sát dân hơn

Địa bàn mở rộng sau sáp nhập, nhưng cách tiếp cận Nhân dân thì không thể áp dụng theo một khuôn mẫu chung. Mỗi cộng đồng đều có nếp sinh hoạt, mối quan tâm và những cá nhân có uy tín riêng. Muốn giữ sự gần gũi, cán bộ bắt buộc phải thấu hiểu những đặc thù ấy trước khi lựa chọn phương thức vận động.

​Điều này thể hiện rất rõ ở thôn 1, xã Xuân Tín. Sau sáp nhập, thôn 1 có tổng diện tích là 569,3ha và 681 hộ với 2.912 khẩu, trong đó đồng bào công giáo chiếm 90%. Với đặc thù đó, một chủ trương chung nếu chỉ truyền đạt theo cách hành chính, khô cứng sẽ khó tạo được sự đồng thuận. Công tác dân vận bắt buộc phải đi từ sự am hiểu đời sống tín ngưỡng, tôn trọng nếp sinh hoạt và chọn cách đối thoại phù hợp. Ông Trần Văn Hoan, Bí thư chi bộ thôn 1, nhìn nhận: “​Phổ biến thông tin tại cuộc họp mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là cán bộ phải biết người dân đang băn khoăn điều gì để lắng nghe, giải thích và thuyết phục”.

Đội ngũ cán bộ thôn sau sáp nhập xã Xuân Tín ra mắt và nhận nhiệm vụ tại hội nghị công bố quyết định sắp xếp, sáp nhập thôn.

​​Thực tế cho thấy, không phải băn khoăn nào của người dân cũng được bộc lộ trong các cuộc họp. Có những tâm tư chỉ được nói ra trong những câu chuyện đời thường với các cán bộ, hội viên lâu năm- những người sống trọn vẹn cùng nhịp sống của làng quê. Tại thôn 3 Thành Trực, xã Kim Tân, Chi hội trưởng Chi hội Người cao tuổi Bùi Minh Hiển (dân tộc Mường) đang làm công tác vận động bằng chính sự thấu hiểu ấy. Cùng với các hội viên, ông vừa giải thích chủ trương, vận động con cháu tham gia việc chung, vừa trực tiếp tham gia hòa giải khi phát sinh bất hòa giữa các gia đình, như ông chia sẻ: “Người cao tuổi muốn vận động được bà con thì trước hết bản thân phải gương mẫu, giải thích kiên trì và lắng nghe chu đáo. Chuyện mâu thuẫn cần tháo gỡ sớm, tuyệt đối không để kéo dài làm ảnh hưởng đến tình cảm xóm giềng”.

​Địa bàn rộng hơn cũng làm xuất hiện những vấn đề không thể thụ động chờ người dân tìm đến mới xử lý. Mầm mống mâu thuẫn, dấu hiệu bất an hay diễn biến bất thường đòi hỏi phải được nhận diện ngay trong quá trình bám sát cơ sở.

​Sau sáp nhập, yêu cầu này đặt lên vai tổ an ninh trật tự thôn Đông Tiến, xã Tiên Trang áp lực không nhỏ. Phạm vi tuần tra mở rộng, để nắm chắc địa bàn, các thành viên phải chia khu vực phụ trách, duy trì trao đổi thường xuyên. Tổ trưởng tổ an ninh trật tự thôn Đông Tiến, ông Nguyễn Văn Tiến chia sẻ: “Công việc phải bắt đầu trước khi sự việc xảy ra. Sự vụ nếu được phát hiện sớm hoàn toàn có thể giải quyết bằng công tác vận động, hòa giải và sự phối hợp kịp thời với lực lượng chức năng, tránh để mâu thuẫn bùng phát thành phức tạp".

Từ thực tế điều hành ở Tiên Trang, bà Trần Thị Huệ, Chủ tịch UBND xã, cho rằng trưởng thôn không thể một mình bao quát toàn bộ địa bàn. Điều cần thiết là phản ánh từ cơ sở phải được chuyển kịp thời, trách nhiệm xử lý được xác định rõ và những việc vượt khả năng của thôn phải sớm được báo lên xã. Bà nhấn mạnh: “Kiện toàn đủ người vì thế chưa có nghĩa bộ máy đã vận hành tốt. Kỹ năng nắm dân, xử lý thông tin và phối hợp công việc phải được rèn qua từng tình huống".

Hơn một tháng chưa đủ để đánh giá trọn vẹn hiệu quả của mô hình. Kỹ năng số còn phải bồi dưỡng, đội ngũ kế cận cần thời gian trưởng thành và cách phối hợp sẽ tiếp tục được điều chỉnh qua công việc thực tế.

Điều đã rõ là địa bàn rộng hơn đặt lên vai đội ngũ cán bộ thôn nhiều trách nhiệm hơn trước. Họ phải nghe được điều dân đang lo, nhận ra vấn đề từ sớm và biết chuyển công việc đến đúng nơi

giải quyết.

Địa bàn có thể rộng hơn, nhưng chính quyền không được phép xa dân hơn. Giữ được sự gần gũi ấy không chỉ ở một mô hình tổ chức, mà chính là từ những con người tận tâm, biết lắng nghe, thấu hiểu và theo đuổi công việc đến cùng vì hạnh phúc của Nhân dân.

Bài và ảnh: BẰNG AN

Khi bộ máy cơ sở vận hành nhịp nhàng và hiệu quả, chính người dân sẽ là đối tượng đầu tiên được hưởng lợi từ các chính sách phát triển đồng bộ. Sự thay đổi sau sáp nhập vì thế không chỉ nằm ở quy mô, mà cốt lõi là mang lại những giá trị thiết thực hơn cho đời sống cộng đồng.