Logistics - 'mạch máu' của nền kinh tế trong chuỗi cung ứng mới

Một góc cảng Phước An. Ảnh: N.T

Phát triển hệ sinh thái logistics hiện đại, xanh và kết nối đang mở ra dư địa tăng trưởng mới cho Việt Nam cũng như các địa phương có lợi thế về công nghiệp và hạ tầng như Đồng Nai.

“Mạch máu” của nền kinh tế

Thực tế cho thấy, quốc gia nào có hệ thống logistics càng hiệu quả thì năng lực cạnh tranh càng cao. Trong đó, logistics không trực tiếp tạo ra sản phẩm, nhưng quyết định tốc độ lưu chuyển nguyên liệu, hàng hóa và thông tin trong toàn bộ chuỗi cung ứng và được ví như "mạch máu" của nền kinh tế.

Những năm gần đây, xu hướng dịch chuyển đầu tư và các “tiêu chuẩn xanh” ngày càng khắt khe, vai trò của logistics tiếp tục được nâng lên một tầm cao mới. Cạnh tranh không còn nằm ở việc vận chuyển nhanh hơn hay rẻ hơn, mà là khả năng kết nối chuỗi cung ứng bằng công nghệ, dữ liệu và các dịch vụ logistics tích hợp.

Tại Triển lãm quốc tế logistics Việt Nam 2026 (VILOG 2026) tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 30-7 đến 1-8, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam Đào Trọng Khoa đánh giá ngành logistics đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số. Đây không chỉ là xu hướng công nghệ mà còn là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp logistics nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu chi phí và đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường toàn cầu.

Một hệ thống logistics vận hành hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí lưu kho, tối ưu dòng tiền và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng. Ngược lại, một “mắt xích” bị gián đoạn cũng có thể khiến cả chuỗi sản xuất bị đình trệ. Đầu tư cho logistics không chỉ là đầu tư cho ngành dịch vụ mà chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ở góc độ quản lý, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) Nguyễn Anh Sơn cho rằng: Phát triển logistics trong giai đoạn mới phải gắn với chuyển đổi số, logistics xanh và kết nối đa phương thức. Đây là giải pháp quan trọng để giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam, đồng thời giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Có thể thấy, logistics đang được tái định vị trong chiến lược phát triển kinh tế. Thay vì chỉ là hoạt động hậu cần phục vụ sản xuất, logistics đã trở thành một ngành kinh tế có khả năng tạo ra giá trị gia tăng, thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng. Đây cũng là cơ sở để nhiều địa phương, trong đó có Đồng Nai, lựa chọn logistics là một trong những động lực phát triển trong giai đoạn tới.

Từ lợi thế hạ tầng đến lợi thế chuỗi cung ứng

Đồng Nai đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm logistics của vùng Đông Nam Bộ và cả nước. Không chỉ sở hữu hệ thống khu công nghiệp thuộc nhóm lớn nhất cả nước, địa phương còn hội tụ đầy đủ các loại hình hạ tầng chiến lược như: Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Cảng Phước An, mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và hệ thống cảng cạn (ICD). Vấn đề đặt ra là làm thế nào để kết nối các nguồn lực đó thành một hệ sinh thái logistics hiện đại, tạo sức bật cho doanh nghiệp và kinh tế của địa phương.

Triển lãm quốc tế logistics Việt Nam 2026 tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 30-7 đến 1-8 thu hút 450 doanh nghiệp tham gia.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải nhận định: Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng, Đồng Nai cần tập trung phát triển các dịch vụ logistics có giá trị gia tăng, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp logistics, qua đó giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo Giám đốc Sở Công thương Vũ Ngọc Long, logistics sẽ là một trong những ngành dịch vụ tạo động lực mới cho tăng trưởng công nghiệp và thương mại. Đây là ngành đóng góp quan trọng, góp phần đưa Đồng Nai từ một trung tâm sản xuất trở thành trung tâm trung chuyển, phân phối và kết nối hàng hóa của khu vực.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trương Hoàng Hải, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Dầu khí đầu tư khai thác Cảng Phước An cho rằng: Giá trị của cảng biển hiện đại không chỉ nằm ở năng lực bốc xếp hàng hóa mà còn ở khả năng trở thành hạt nhân của hệ sinh thái logistics. Khi cảng được kết nối với khu công nghiệp, trung tâm logistics, ICD, đường bộ, đường thủy và đường hàng không, doanh nghiệp sẽ được cung cấp chuỗi dịch vụ trọn gói, từ lưu kho, phân phối đến các dịch vụ giá trị gia tăng, qua đó rút ngắn thời gian lưu thông và giảm chi phí logistics.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Đồng Nai đang có lợi thế để đi trước. Tuy nhiên, lợi thế ấy chỉ được phát huy khi hạ tầng được kết nối bằng công nghệ, dữ liệu và các dịch vụ logistics hiện đại. Giải quyết được những vấn đề này sẽ tạo lợi thế cạnh tranh bền vững và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của địa phương.