Kiến tạo Đồng Nai xanh

Hạ tầng giao thông chiến lược của thành phố Đồng Nai. Ảnh: Công Nghĩa

Từ việc bảo vệ rừng, gìn giữ nguồn nước đến phát triển công nghiệp sinh thái, đô thị xanh và năng lượng sạch cho thấy yếu tố “xanh” đang được Đồng Nai đặt ở vị trí trung tâm trong mô hình phát triển, hướng tới một thành phố hiện đại, văn minh, bền vững và đáng sống.

Chiến lược xanh trong mọi quyết sách

Một trong những lợi thế đặc biệt của Đồng Nai là diện tích tự nhiên lớn, sở hữu “nền xanh” quý giá giữa vùng kinh tế năng động nhất cả nước. Dù đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ, thành phố vẫn duy trì hơn 370 ngàn hécta rừng, tỷ lệ che phủ đạt 25,25%, cao hơn chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh (nay là thành phố) lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đề ra.

Từ các khu dự trữ sinh quyển thế giới, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên - văn hóa đến những mảng xanh trong đô thị đã góp phần tạo “lá chắn” tự nhiên cho quá trình phát triển.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Tuấn Anh cho rằng: Bảo vệ rừng ở Đồng Nai không tách rời phát triển kinh tế. Giá trị của rừng ngoài tài nguyên thiên nhiên còn ở cảnh quan, đa dạng sinh học, khả năng hấp thụ carbon và các dịch vụ hệ sinh thái. Vì vậy, thành phố sẽ quản lý chặt chẽ, bảo vệ và khai thác hợp lý các giá trị, qua đó tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng xanh.

Cùng với rừng, hệ thống sông, hồ, đặc biệt là sông Đồng Nai - dòng sông nội địa dài nhất cả nước là nguồn lực quan trọng cho phát triển. Nguồn nước mặt vừa phục vụ sản xuất, đời sống, phát điện vừa góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Để bảo vệ nguồn tài nguyên này, Đồng Nai đã chủ động kiểm soát khai thác nước dưới đất nhằm phòng ngừa sụt lún, khô hạn, suy giảm nguồn và chất lượng nước; đồng thời tăng cường kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm, nhất là tại khu vực đầu nguồn, lưu vực sông và hồ chứa.

Nếu rừng và nguồn nước là những nền tảng sinh thái thì công nghiệp xanh lại là động lực của mô hình tăng trưởng mới. Với 44 khu công nghiệp (KCN) đang hoạt động, Đồng Nai đã định hướng chuyển từ mô hình dựa nhiều vào đất đai, lao động và tài nguyên sang mô hình dựa trên công nghệ, năng suất, đổi mới sáng tạo và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các KCN, khu kinh tế thành phố cho biết: Đồng Nai nhất quán quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Đến nay, 43/44 KCN đang hoạt động đã hoàn thiện và vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung. Thành phố đang triển khai Đề án giảm thiểu khí carbon đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và kế hoạch chuyển hóa các KCN hiện hữu thành KCN xanh, KCN sinh thái.

Tại khu vực quanh Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các dự án KCN mới được định hướng theo hướng xanh, thông minh. Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn KN Holdings (thành phố Đồng Nai) cho biết: Doanh nghiệp ưu tiên thu hút đầu tư dự án lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ hàng không, cơ khí chính xác, logistics thông minh. Các KCN sẽ sử dụng một phần năng lượng tái tạo cho sản xuất nhằm giảm phát thải, nâng cao sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư thế hệ mới.

Yếu tố “xanh” cũng đang được đặt vào quy hoạch và định hướng phát triển đô thị, giao thông, năng lượng, nông nghiệp... như một tiêu chí xuyên suốt. Qua đó vừa tạo động lực tăng trưởng vừa nâng cao chất lượng sống và gìn giữ các giá trị tự nhiên cho tương lai.

Tăng trưởng gắn với chất lượng sống

Đồng Nai đã bước vào giai đoạn phát triển hoàn toàn mới sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và trở thành thành phố thứ 7 của cả nước. Vì thế, yêu cầu đặt ra là tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, trong đó phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống.

Trong quy hoạch không gian phát triển, Đồng Nai hướng đến cấu trúc mở, đa tầng, đa trung tâm; hạ tầng giao thông đa chiều và đa phương thức; phát triển đô thị thông minh, xanh để thích ứng với biến đổi khí hậu. Các tài nguyên thiên nhiên như: đất đai, khoáng sản, nước, rừng được bảo vệ và khai thác giá trị theo hướng bền vững.

Cùng với đó, thành phố thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đưa công nghệ trở thành động lực quan trọng để giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng; phát triển kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn phù hợp với lợi thế đô thị sân bay và trung tâm logistics của quốc gia.

Tại Diễn đàn “Xây dựng KCN sinh thái, thông minh - động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam Bộ” diễn ra vào tháng 8-2026, ông Mickaël Driol, Tổng Giám đốc Mekong Partners, kiêm Chủ tịch Ủy ban Sourcing thuộc Phòng Thương mại và công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV) nhận định: Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ đang ở vị trí dẫn đầu trong quá trình chuyển đổi công nghiệp xanh của Việt Nam.

Theo ông Mickaël Driol, Đồng Nai có lợi thế đặc biệt khi hội tụ mật độ công nghiệp cao, kết nối cảng biển thuận lợi và hệ sinh thái sản xuất đã hình thành. Đây là sự kết hợp không nhiều địa phương trong khu vực Đông Nam Á có được. Từ lợi thế này, Đồng Nai có cơ hội trở thành địa điểm tham chiếu về phát triển các hệ sinh thái công nghiệp đạt chuẩn quốc tế. Để hiện thực hóa cơ hội đó, thành phố cần bảo đảm nguồn năng lượng ổn định, minh bạch dữ liệu, nâng cao hiệu quả phối hợp trong quản trị, thực thi chính sách linh hoạt và phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Nguyễn Kim Long cho biết: Quan điểm xuyên suốt của thành phố là phát triển nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng kinh tế phải đi cùng tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Theo đó, thành phố sẽ tập trung xây dựng đô thị xanh, thông minh, hiện đại nhưng vẫn giữ bản sắc; phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; tăng cường quản lý tài nguyên, kiểm soát ô nhiễm và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thành phố cũng chú trọng đầu tư hạ tầng xã hội, nhất là nhà ở công nhân, nhà ở xã hội, thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục và không gian công cộng để người dân, đặc biệt là công nhân, người lao động được thụ hưởng đầy đủ hơn thành quả phát triển.

Có lẽ, đích đến của tăng trưởng xanh không dừng ở tốc độ tăng trưởng hay quy mô nền kinh tế mà là một môi trường sống an toàn, trong lành; nơi người dân có việc làm, có nhà ở, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và có không gian nghỉ ngơi, sinh hoạt, thụ hưởng đời sống văn hóa. Đó cũng là minh chứng cho quan điểm con người là trung tâm của sự phát triển.

Vì thế, việc đưa yếu tố “xanh” vào từng quyết sách, dự án và từng không gian sống là cách Đồng Nai tạo dựng nền tảng cho một tương lai phát triển nhanh, chất lượng và bền vững. Đó cũng là hành trình hướng đến một thành phố văn minh, hiện đại, đáng sống, nơi thành quả phát triển được đo bằng cả sức mạnh của nền kinh tế và hạnh phúc của người dân.