Iran giảm 35% thương mại quốc tế do các lệnh trừng phạt của Mỹ

Ngày 26/8/2026, Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh hành pháp 14420 nhằm bảo vệ hệ thống điện quốc gia và hạn chế thiết bị nước ngoài liên quan đến các thực thể nước ngoài bị kiểm soát, đồng thời áp dụng các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt với Iran. Điều này đã làm giảm đáng kể hoạt động thương mại quốc tế của Iran, gây áp lực lớn lên nền kinh tế nước này trong bối cảnh các quy định và hiệp định thương mại toàn cầu đang thay đổi.

Hệ thống mạng lưới thương mại toàn cầu bị ảnh hưởng bởi các lệnh trừng phạt mới, làm giảm mạnh giao thương của Iran. Ảnh: Tradecomplianceresourcehub

Sắc lệnh hành pháp 14420 được Tổng thống Mỹ ký ban hành nhằm bảo vệ hệ thống điện quốc gia khỏi các rủi ro an ninh, đồng thời hạn chế việc mua sắm và lắp đặt thiết bị sản xuất từ nước ngoài liên quan đến các thực thể nước ngoài bị kiểm soát trong ngành điện của Mỹ. Đây là một phần trong chính sách thương mại ưu tiên nước Mỹ, sử dụng thuế quan như một công cụ ngoại giao quan trọng.

Các biện pháp trừng phạt này đã góp phần làm gián đoạn mạnh mẽ các hoạt động thương mại quốc tế của Iran, khiến khối lượng giao dịch của nước này giảm khoảng 35%. Sự suy giảm này phản ánh áp lực ngày càng tăng từ các lệnh cấm vận và hạn chế tiếp cận thị trường quốc tế.

Song song đó, Liên minh châu Âu (EU) cũng đang thực hiện nhiều chính sách nhằm đa dạng hóa quan hệ thương mại và tăng cường bảo vệ môi trường. Ví dụ, gói đơn giản hóa cuối cùng cho Quy định chống phá rừng của EU được công bố vào ngày 4/5/2026 và sẽ có hiệu lực từ 30/12/2026, bao phủ bảy loại hàng hóa chính và các sản phẩm liên quan.

Hiệp định Đối tác EU-Mercosur và Hiệp định Thương mại Tạm thời ký kết ngày 17/1/2026 là một bước đi quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa các đối tác thương mại của EU, nhằm giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Ngoài ra, Ủy ban châu Âu đã đề xuất sửa đổi Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon vào ngày 17/12/2025, nhằm mở rộng phạm vi áp dụng và tăng cường các biện pháp chống gian lận, góp phần thúc đẩy các chính sách thương mại bền vững hơn.

Các biện pháp trừng phạt của EU và Vương quốc Anh cũng đang tập trung vào chuỗi logistics hàng hải, bao gồm cả các bên thứ ba, với sự giám sát chặt chẽ hơn đối với tàu thuyền và các nhà điều hành nhằm hạn chế các hoạt động vi phạm.

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) đã công bố Kế hoạch Hành động An ninh Nông nghiệp Quốc gia vào ngày 8/7/2025, trong đó có các hạn chế đối với các đối thủ nước ngoài trong việc mua đất nông nghiệp tại Mỹ, nhằm bảo vệ an ninh lương thực và kinh tế quốc gia.

Trong khi đó, Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ thông báo ý định bãi bỏ Quy định Phân phối AI của chính quyền Biden vào ngày 13/5/2025, thể hiện sự thay đổi trong chính sách quản lý công nghệ cao.

Chính sách Thương mại Công bằng và Đáp trả do Mỹ giới thiệu ngày 13/2 nhằm giải quyết các mất cân bằng thương mại thông qua áp dụng thuế quan đối ứng, tạo ra áp lực lớn lên các đối tác thương mại, trong đó có Iran.