Không để vi phạm đất rừng thành 'sự đã rồi'!

Kết quả kiểm tra của cơ quan chuyên môn cho thấy, phản ánh về những vi phạm này là có cơ sở. Đáng chú ý, đây không phải những trường hợp cá biệt. Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng kiểm lâm đã phát hiện, lập hồ sơ 71 vụ vi phạm tại 4 xã: Kim Anh 40 vụ, Nội Bài 18 vụ, Trung Giã 9 vụ và Sóc Sơn 4 vụ, phần lớn liên quan đến san gạt, xây dựng công trình trái phép trên đất lâm nghiệp.

Vi phạm đất rừng không tự nhiên trở thành những công trình quy mô lớn. Một villa hay homestay không thể xuất hiện sau một đêm. Trước đó luôn có những dấu hiệu có thể nhận diện như san gạt đất, tập kết vật liệu, dựng khung, xây tường... Vấn đề là những dấu hiệu ấy có được phát hiện và ngăn chặn ngay từ đầu hay không?

Báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội gửi UBND thành phố và Công an thành phố cho thấy, các vụ việc đều được lực lượng kiểm lâm thiết lập hồ sơ, đề nghị UBND cấp xã xử lý. Sau khi hồ sơ được chuyển về cơ sở, nếu công trình vẫn hoàn thiện thì rõ ràng công tác quản lý đang có khoảng trống. Hồ sơ được lập không thể là điểm kết thúc của một vụ vi phạm mà đó phải là điểm bắt đầu của quy trình xử lý. Còn chỉ dừng ở việc lập biên bản, ban hành văn bản hoặc đề nghị xử lý mà không kiểm tra đến cùng thì hiệu lực quản lý nhà nước khó bảo đảm.

Một công trình có thể hình thành trong nhiều tháng. Nếu cán bộ quản lý địa bàn không phát hiện, đó là vấn đề về phương thức và năng lực quản lý; phát hiện rồi nhưng không kịp thời ngăn chặn, đó là vấn đề về trách nhiệm; còn đã lập hồ sơ, có văn bản đề nghị xử lý mà vi phạm vẫn tiếp tục phát triển, cần làm rõ trách nhiệm ở từng khâu.

Đây cũng là lý do được Thường trực Thành ủy Hà Nội chỉ đạo tại Công văn số 1030-CV/TU ngày 7-8-2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thành ủy yêu cầu kiểm tra, xác minh, làm rõ vi phạm và trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan; giao Công an thành phố nắm tình hình, làm rõ dấu hiệu vi phạm; Ủy ban Kiểm tra Thành ủy theo dõi, giám sát công tác lãnh đạo, chỉ đạo và xử lý nghiêm nếu có vi phạm.

Rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ khâu kiểm tra, giám sát - đó chính là yêu cầu đặt ra lúc này. Bởi câu chuyện ở Đồng Đò không chỉ là vấn đề xử lý vài công trình xây dựng trái phép, mà nhìn rộng ra là chấn chỉnh kỷ cương trong quản lý đất đai, đất lâm nghiệp và trật tự xây dựng trên địa bàn.

Từ thực tế trên, xã Kim Anh cần thay đổi tư duy từ xử lý vụ việc sang chủ động quản lý địa bàn. Trước hết phải rà soát toàn bộ khu vực rừng phòng hộ, đất quy hoạch lâm nghiệp, xác định rõ ranh giới, hiện trạng, chủ sử dụng và những biến động đang diễn ra. Quy hoạch càng rõ, ranh giới càng minh bạch thì chính quyền càng có căn cứ để quản lý; người dân, doanh nghiệp cũng dễ nhận diện đâu là khu vực được phép sử dụng, đâu là khu vực phải bảo vệ nghiêm ngặt.

Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế giám sát thường xuyên tại những khu vực có nguy cơ phát sinh vi phạm cao, không thể chờ đến khi villa, homestay đã hoàn thiện mới kiểm tra. Những thay đổi ban đầu của địa hình, hoạt động san gạt, mở đường, tập kết vật liệu hay dựng kết cấu công trình phải được coi là tín hiệu cảnh báo để kiểm tra, ngăn chặn ngay.

Đặc biệt, sau khi xử lý, tháo dỡ công trình vi phạm, chính quyền không thể coi vụ việc đã khép lại. Mặt bằng sau giải tỏa phải tiếp tục được quản lý, kiểm tra, bởi nếu để tái vi phạm thì mọi nỗ lực xử lý trước đó bị vô hiệu hóa. Bên cạnh đó, xã Kim Anh có thể nghiên cứu định hướng phát triển du lịch, dịch vụ phù hợp, nhưng phải đặt trên nền tảng quy hoạch và tuân thủ đồng bộ pháp luật về đất đai, lâm nghiệp... Khi quy hoạch rõ, ranh giới rõ, trách nhiệm quản lý rõ và sinh kế hợp pháp được định hướng rõ, chính quyền sẽ chủ động hơn trong quản lý, người dân cũng có cơ sở để tuân thủ pháp luật trong hoạt động kinh doanh.

Giữ rừng vì thế cũng chính là phép thử năng lực quản lý của cấp cơ sở. Không để vi phạm có cơ hội trở thành “sự đã rồi”; không để chậm trễ trong quản lý để công trình trái phép tồn tại. Đây phải là yêu cầu xuyên suốt không chỉ riêng Kim Anh mà tại tất cả những địa phương có rừng trên địa bàn Hà Nội.