Đồng bào dân tộc Mường hưởng ứng phong trào 'Bình dân học vụ số'

Tổ trưởng Tổ dân phố Đồng Bài (phường Yên Sơn) Bùi Thị Lan (bên phải) hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích trên điện thoại thông minh.

Ở tuổi ngoài 70, bà Bùi Thị Liên ở Tổ dân phố Đồng Bài, phường Yên Sơn không giấu được niềm vui khi có thể tự mình nhận số tiền con cháu ở xa gửi qua tài khoản ngân hàng. Từ chỗ chỉ biết dùng điện thoại để nghe, nay bà Liên đã có thể ngồi ở nhà thanh toán tiền điện ngay trên điện thoại mà không cần phải đi lại nhiều lần.

Những lúc rảnh rỗi, bà cũng mở video hướng dẫn để tập dưỡng sinh, đọc tin tức và trò chuyện với con cháu qua mạng. “Ngày trước, cứ nghĩ điện thoại thông minh chỉ dành cho lớp trẻ. Giờ được các cháu hướng dẫn, tôi thấy dùng cũng không khó. Có việc gì cần là tự làm được, vừa tiện, vừa vui”. Với người phụ nữ Mường ấy, chiếc điện thoại không còn đơn thuần là phương tiện liên lạc mà đã trở thành người bạn đồng hành, mang đến sự kết nối, tiện ích và niềm vui trong cuộc sống tuổi xế chiều.

Tổ dân phố Đồng Bài, phường Yên Sơn có trên 600 hộ, trong đó 99% là đồng bào dân tộc Mường. Nhiều tháng qua, hình ảnh cán bộ, đoàn viên, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng kiên trì hướng dẫn người dân thao tác sử dụng điện thoại thông minh đã trở nên quen thuộc. Từ cách kết nối internet, cài đặt ứng dụng, tạo tài khoản định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu thủ tục hành chính... tất cả đều được hướng dẫn bằng phương pháp “cầm tay chỉ việc”, phù hợp với trình độ tiếp cận của từng người.

Thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số”, Chi bộ Tổ dân phố Đồng Bài đã chỉ đạo các đoàn thể đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền để bà con hiểu rõ hơn về công nghệ số; từ đó chủ động tham gia và ứng dụng công nghệ số vào cuộc sống hằng ngày. Đối với nhiều người, nhất là người cao tuổi trước đây chỉ sử dụng điện thoại để nghe gọi, việc lần đầu biết cách quét mã QR, chuyển khoản hay nộp hồ sơ trực tuyến là một trải nghiệm hoàn toàn mới. Ban đầu còn e ngại, lúng túng, nhưng với sự hướng dẫn tận tình, nhiều người đã có thể tự thực hiện các thao tác cơ bản trên môi trường số.

Bà Lê Thị Hà, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố Đồng Bài cho biết, không dừng lại ở việc phổ cập các kỹ năng sử dụng công nghệ, phong trào “Bình dân học vụ số” còn mở ra cơ hội để đồng bào Mường ở Đồng Bài tiếp cận tiện ích, phục vụ sản xuất và đời sống. Người dân có thể cập nhập thông tin thời tiết, giá cả nông sản, học hỏi kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt... qua các nền tảng số; quảng bá sản phẩm địa phương trên mạng xã hội, các sàn thương mại điện tử, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị hàng hóa. Công nghệ đã trở thành công cụ thiết thực hỗ trợ phát triển kinh tế hộ gia đình.

Xã Cúc Phương có trên 50% dân số là đồng bào Mường. Phong trào “Bình dân học vụ số” ở đây cũng đang tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Đoàn Thanh niên xã Cúc Phương đã phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ, thông qua các đội hình thanh niên tình nguyện hỗ trợ chuyển đổi số; trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng VNeID, tài khoản dịch vụ công, thanh toán điện tử; tổ chức các buổi tuyên truyền, sinh hoạt chuyên đề về chuyển đổi số, hướng dẫn người dân ngay tại nhà văn hóa thôn, bản và đến từng hộ gia đình, đặc biệt ưu tiên người cao tuổi và đồng bào dân tộc Mường.

Đồng chí Đinh Văn Đức, Bí thư Đoàn xã Cúc Phương cho biết, khó khăn lớn nhất là nhiều người dân, nhất là người cao tuổi, là còn e ngại công nghệ, hạn chế kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh. Để khắc phục, Đoàn xã đã lựa chọn cách “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn trực tiếp, kiên trì lặp lại nhiều lần, phân công đoàn viên phụ trách từng địa bàn; đồng thời phối hợp với chính quyền, công an và các đơn vị liên quan tổ chức các đợt hỗ trợ lưu động để người dân dễ tiếp cận.

Các buổi hướng dẫn được tổ chức linh hoạt theo cách để người dân tự thực hành ngay trên chính thiết bị của mình. Bằng cách “miệng nói, tay làm” đó, người dân từng bước tiếp cận và thành thạo thao tác các dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng VNeID, tra cứu thông tin và quảng bá các sản phẩm nông nghiệp, du lịch của địa phương… Qua đó, góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số với khu vực phát triển khác, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở.

Theo lãnh đạo xã Cúc Phương, việc triển khai phong trào cũng góp phần nâng cao chất lượng cải cách hành chính ở cơ sở. Khi người dân biết sử dụng các dịch vụ trực tuyến, kích hoạt tài khoản định danh điện tử, thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường số, thời gian giải quyết công việc được rút ngắn, chi phí đi lại của bà con giảm đáng kể, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ người dân tốt hơn. Tuy nhiên, để phong trào “Bình dân học vụ số” thực sự lan tỏa sâu rộng, vẫn còn nhiều khó khăn.

Ở một số nơi, hạ tầng viễn thông chưa đồng bộ; một bộ phận người dân vẫn chưa có điện thoại thông minh hoặc còn tâm lý e ngại công nghệ. Vì vậy, cùng với việc đầu tư hạ tầng số, địa phương sẽ tiếp tục duy trì các lớp tập huấn thường xuyên, xây dựng đội ngũ hướng dẫn viên tại cơ sở, sáng tạo đa dạng hóa hình thức tuyên truyền bằng tiếng phổ thông kết hợp ngôn ngữ, văn hóa của đồng bào Mường để người dân dễ tiếp thu.

Từ những thao tác đơn giản như quét mã QR, thanh toán hóa đơn, nộp hồ sơ trực tuyến đến quảng bá nông sản trên không gian mạng… công nghệ số đang từng bước thay đổi nếp nghĩ, cách làm của đồng bào Mường. Mỗi người dân biết sử dụng điện thoại thông minh là có thêm một bước tiến trên hành trình xây dựng xã hội số. Từ đó, tạo nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng vùng đồng bào dân tộc thiểu số phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.