Độc đáo lễ rước 'Ông Voi' ở làng biển

Từ ngày 14-6/7 (tức mùng 1-3/6 âm lịch), lễ hội đình Trà Cổ năm 2026 diễn ra tại phường Móng Cái 1, tỉnh Quảng Ninh, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân có công lập làng, dựng đình, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, biển yên sóng lặng, cuộc sống của người dân no ấm, bình an.

Điểm nhấn đặc sắc nhất của lễ hội là nghi lễ rước và thi “Ông Voi”, một phong tục độc đáo gắn với đời sống tín ngưỡng của cộng đồng cư dân Trà Cổ từ hàng trăm năm qua.

“Ông Voi” không phải là voi thật mà là tên gọi trang trọng dành cho những chú lợn được các gia đình làm “ông Đám” tuyển chọn và nuôi dưỡng để dâng tế Thành hoàng trong dịp lễ hội.

Để có một “Ông Voi” khỏe mạnh, đẹp mã, các gia đình phải lựa chọn con giống kỹ lưỡng, chuẩn bị chuồng trại sạch sẽ và chăm sóc cẩn thận trong nhiều tháng.

Việc nuôi “Ông Voi” không chỉ là trách nhiệm của gia đình làm “ông Đám” mà còn được xem là niềm vinh dự lớn. Từ thức ăn, nước uống đến việc vệ sinh, tắm rửa đều được thực hiện chu đáo với mong muốn dâng lên Thành hoàng lễ vật tốt nhất.

Khi lễ hội diễn ra, các “Ông Voi” được vệ sinh sạch sẽ, trang trí và đặt trên những chiếc cũi được chuẩn bị công phu. Trong tiếng trống, tiếng chiêng và cờ hội rực rỡ, người dân tổ chức rước các “Ông Voi” từ nhà “ông Đám” về đình Trà Cổ.

Đoàn rước đi qua các tuyến đường của làng biển, thu hút đông đảo người dân và du khách đứng hai bên đường theo dõi. Không khí trang nghiêm nhưng cũng náo nhiệt, tạo nên nét riêng khó trộn lẫn của lễ hội đình Trà Cổ.

Tại đình, các “Ông Voi” được đặt ngay ngắn để thực hiện nghi lễ và chấm thi. Việc lựa chọn “Ông Voi” đẹp căn cứ vào nhiều yếu tố như hình dáng, độ cân đối và quá trình chăm sóc.

Sau phần thi, các “Ông Voi” được dùng làm lễ vật tế Thành hoàng. Người dân quan niệm nghi lễ thể hiện lòng thành kính với tiền nhân, đồng thời gửi gắm ước vọng về một năm làm ăn thuận lợi, mùa màng tốt tươi, ngư dân ra khơi an toàn.

Bên cạnh tục rước “Ông Voi”, lễ hội đình Trà Cổ còn có nhiều nghi lễ truyền thống gắn với tín ngưỡng của cư dân miền biển. Các nghi thức được tổ chức tại đình trong không khí trang nghiêm, có sự tham gia của các bậc cao niên, những gia đình làm “ông Đám” và đông đảo người dân địa phương.

Đình Trà Cổ được xem là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng dân cư nơi đây. Trải qua nhiều biến động của lịch sử, ngôi đình cùng lễ hội truyền thống vẫn được các thế hệ người dân gìn giữ, trao truyền. Đối với người dân Trà Cổ, lễ hội không chỉ là dịp tưởng nhớ Thành hoàng và các bậc tiền nhân mà còn là ngày hội đoàn tụ của làng. Những người đi làm ăn xa thường trở về, cùng gia đình và cộng đồng tham gia các nghi lễ truyền thống.

Thông qua lễ hội, những phong tục, nghi thức và quy ước cộng đồng tiếp tục được truyền lại cho thế hệ trẻ. Đây cũng là cách người dân gìn giữ mối liên kết giữa các gia đình, dòng họ và bảo tồn bản sắc của làng biển lâu đời.

Hoàng Dương