'Vua mìn' đèo Hải Vân Trịnh Tố Tâm

Đồng chí Trịnh Tố Tâm sinh năm 1945 tại thôn Mỹ Cầu, xã Đồng Tân, huyện Ứng Hòa, TP Hà Nội, trong gia đình có 4 người con và mồ côi cha từ rất sớm. Anh trai lớn của ông là liệt sĩ trong kháng chiến chống thực dân Pháp.

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt nhất, Trịnh Tố Tâm tình nguyện lên đường nhập ngũ và chiến đấu anh dũng tại mặt trận Trị Thiên-Huế.

Anh hùng LLVT nhân dân Trịnh Tố Tâm (ngoài cùng, bên trái) được Đại tướng Võ Nguyên Giáp trò chuyện, động viên. Ảnh tư liệu

Từ năm 1967 đến năm 1970, ông đã tham gia và chỉ huy đơn vị chiến đấu tiêu diệt hơn 1.500 tên địch, trong đó có 700 lính Mỹ, phá hủy gần 100 xe quân sự cũng như đánh sập 10 đoàn xe lửa cùng hàng chục cầu, cống... nhằm ngăn chặn bước tiến của kẻ thù. Trong những trận chiến đấu đó, cá nhân ông đã diệt được 272 tên địch (trong đó có 185 lính Mỹ), bắn rơi và phá hủy 3 máy bay lên thẳng, nhiều xe quân sự của địch.

Với những thành tích trong chiến đấu, Trịnh Tố Tâm được tặng thưởng 5 Huân chương Chiến công giải phóng, 53 lần được tặng danh hiệu dũng sĩ, được đồng đội phong là “vua mìn đèo Hải Vân”. Còn kẻ địch gọi ông là “hùm xám đèo Hải Vân” và treo giải thưởng lớn cho ai bắt được ông.

Đặc biệt, năm 1971, Trịnh Tố Tâm được Chính phủ Cách mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cùng 21 tập thể và 15 cá nhân. Khi đó, ông vừa bước sang tuổi 27, đang là Đại đội trưởng công binh thuộc đơn vị bộ đội chủ lực của Thừa Thiên Huế.

Chị gái của anh hùng Trịnh Tố Tâm, bà Trịnh Thị Mạn, sinh năm 1934, kể với chúng tôi rằng, ngay từ thuở nhỏ, Trịnh Tố Tâm đã thể hiện sự cá tính, cương trực và rất gan góc. “Làm việc gì cậu Tâm cũng quyết liệt thực hiện đến cùng. Cậu nói đi ra chiến trường là liền một mạch. Tin tức về cậu, chúng tôi chỉ được biết qua báo, đài. Sau này được xem bộ phim tài liệu về cậu, ai cũng bất ngờ, không tin đó là cậu Trịnh Tố Tâm nhỏ bé mà xông xáo trong phong trào thanh niên ba sẵn sàng ở quê nhà ngày nào”, bà Mạn cho biết.

Anh hùng LLVT nhân dân Phan Văn Quý và con gái lớn của Anh hùng LLVT nhân dân Trịnh Tố Tâm. Ảnh: BÍCH TRANG

Sau ngày đất nước thống nhất, Anh hùng LLVT nhân dân Trịnh Tố Tâm từng đảm nhiệm các trọng trách như: Trưởng ban Thanh niên Quân đội, Bí thư Trương ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội…

Năm 1978, ông tham gia đoàn đại biểu anh hùng Việt Nam sang Cuba dự Festival Thanh niên lần thứ 11. Tại đây, câu chuyện chiến đấu của ông là một trong những đề tài nhận được sự tán thưởng và đã truyền cảm hứng cho nhiều đại biểu các nước bạn.

Cũng là đại biểu tham gia đoàn năm ấy, đến nay, Anh hùng LLVT nhân dân Phan Văn Quý vẫn còn giữ những kỷ niệm và sự ấn tượng khó quên về đồng chí Trịnh Tố Tâm. “Trên ngực anh đeo đầy huân huy chương ngỡ như tấm áo giáp. Chỉ bằng điều đó thôi cũng đủ khẳng định anh chắc chắn lập nhiều chiến công. Thế nhưng anh rất khiêm tốn, luôn cẩn trọng trong từng câu chuyện kể, lại rất hòa đồng khiến chúng tôi đi từ ngạc nhiên đến khâm phục”, Anh hùng LLVT nhân dân Phan Văn Quý nói.

Trong khi đó, các con gái của anh hùng Trịnh Tố Tâm cho biết, đời thường ông là một người cha khá nghiêm khắc, mẫu mực nhưng cũng vô cùng giản dị trong lối sống, sinh hoạt. Chiến tranh đã để lại trên cơ thể ông những vết thương và cả bệnh tật hành hạ. Thế nhưng, ông luôn cố gắng chịu đựng, tự rèn luyện sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ tổ chức giao. Nhớ về mảnh đất nơi ông có gần 10 năm gắn bó, khi sinh con gái đầu lòng năm 1976, ông đã đặt tên con là Trịnh Hải Vân. Không giấu nổi niềm tự hào về cha mình, chị Hải Vân nói: “Chúng tôi đã học ở cha sự giản dị, khiêm nhường, sự tận tâm và cống hiến hết mình trong công việc. Cha chính là tấm gương sáng để chúng tôi học tập, phấn đấu noi theo”.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm bên bức tượng Anh hùng LLVT nhân dân Trịnh Tố Tâm tại Trường THPT Ứng Hòa B trong ngày khánh thành. Ảnh: BÍCH TRANG

Qua trò chuyện với người thân và đồng đội về anh hùng Trịnh Tố Tâm, chúng tôi cảm nhận ông là một cán bộ không hề xa rời quần chúng. Ông trở thành người truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ về sự năng động, nhiệt huyết, tận tụy trong công việc, đặc biệt là tinh thần sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp chung.

Năm 1997, ông mất do bệnh hiểm nghèo. Sự ra đi của ông để lại khoảng trống khó lấp đầy trong lòng người ở lại. Ghi nhớ tấm gương và những chiến công của anh hùng Trịnh Tố Tâm, bức tượng chân dung ông đã được đặt ở vị trí trang trọng tại Trường THPT Ứng Hòa B. Mỗi buổi sáng chào cờ hay trong giờ học giáo dục lịch sử vào ngày đầu đón học sinh mới về học tập tại ngôi trường giàu truyền thống, câu chuyện về ông lại được thầy và trò nhà trường kể lại với niềm tự hào sâu sắc. Ngoài ra, tên của ông được đặt cho nhiều con đường, tuyến phố tại Hà Nội và các địa phương trên cả nước.

THANH TÚ