Đô thị đa cực mở rộng không gian phát triển

Thiết lập bộ khung phát triển

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tổng thể quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng. Thay vì phát triển theo một trung tâm, Bắc Ninh lựa chọn mô hình đô thị đa cực, nơi nhiều động lực được kết nối để kiến tạo một không gian phát triển thống nhất hiện đại và bền vững.

Điểm khác biệt của mô hình này không nằm ở sự phân chia chức năng mà ở cách các vùng được kết nối bằng hệ thống hạ tầng và các hành lang phát triển chiến lược, tạo sức hút đối với các nhà đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.

Vùng công nghiệp phía Bắc sông Cầu. Ảnh: Quốc Trường.

Mô hình đô thị đa cực được thiết lập dựa trên bộ khung phát triển của toàn tỉnh gồm 4 hành lang phát triển, 3 phân vùng kinh tế - xã hội và 6 cực động lực. Các khu vực đô thị mới hoặc tái thiết được định hướng theo mô hình nén, xanh, thông minh, hạ tầng đồng bộ. Trong đó, cụm đô thị hạt nhân (Kinh Bắc - Việt Yên - Bắc Giang) giữ vai trò trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế; mô hình đô thị hạt nhân ven sông Cầu, sông Thương gắn với dãy núi Nham Biền theo hướng xanh, thông minh, đa chức năng, gắn liền với bảo tồn di sản văn hóa Kinh Bắc (dân ca quan họ, hệ thống di tích lịch sử, văn hóa).

Khu vực phía Nam sông Đuống phát triển theo mô hình đô thị hàng không với hạt nhân là Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và khu thương mại tự do, gắn với bảo vệ cụm di tích Lăng Kinh Dương Vương, chùa Dâu, chùa Bút Tháp. Khu vực phía Tây Nam kết nối với Thủ đô Hà Nội bằng hệ thống giao thông vành đai và giao thông nội vùng, cung cấp đa dạng dịch vụ đô thị.

Khu vực phía Tây Bắc kết nối với tỉnh Thái Nguyên theo hướng công nghiệp sạch, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ. Khu vực phía Bắc -Tây Bắc phát triển khu kinh tế chuyên biệt gắn với hành lang kinh tế Bắc - Nam, đóng vai trò đầu mối logistics đường sắt liên vận quốc tế.

Khu vực phía Đông trở thành vùng động lực sinh thái - văn hóa, cửa ngõ hướng biển kết nối Hạ Long (Quảng Ninh). Trong đó, Lục Ngạn là trung tâm dịch vụ nông - lâm nghiệp, Sơn Động phát triển đô thị du lịch tín ngưỡng gắn với Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử và thị trường tín chỉ các bon rừng.

Triết lý lấy con người làm trung tâm

Điểm nhấn nhân văn và đột phá trong quy hoạch là triết lý lấy con người làm trung tâm. Từ mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, tư duy tổ chức không gian hết sức nhân văn và bền vững bằng việc lấy 5 dòng sông lịch sử (sông Cầu, sông Đuống, sông Thương, sông Lục Nam, sông Thái Bình) làm trục cảnh quan, không gian sinh thái và động lực phát triển. Biến ranh giới tự nhiên thành không gian kết nối văn hóa và trở thành các trục cảnh quan, không gian sinh thái và động lực xanh cho toàn đô thị.

Hành trình kiến tạo tương lai

- Trở thành thành phố trực thuộc trung ương trước năm 2030.

- Đến năm 2040: Thành phố có nền kinh tế cân bằng giữa công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ, logistics liên hoàn hàng đầu khu vực.

- Đến năm 2050: Trở thành đô thị hiện đại, thông minh, có sức cạnh tranh cao trong khu vực châu Á.

- Tầm nhìn 2075: Trở thành đô thị lớn, thịnh vượng, phát triển bền vững, có khả năng dung nạp trên 10 triệu dân.

Theo các chuyên gia quy hoạch khác biệt lớn nhất của quy hoạch Bắc Ninh so với các đô thị công nghiệp khác là chiến lược "Bảo tồn để phát triển - Phát triển để bảo tồn”. Tại khu vực nội thị và vùng phụ cận của 44 làng quan họ gốc, quy hoạch thiết lập một bộ tiêu chí về mật độ xây dựng và hệ số sử dụng đất.

Các di sản như dân ca quan họ, tranh dân gian Đông Hồ cùng hệ thống di tích lịch sử, văn hóa cổ kính (chùa Dâu, chùa Bút Tháp, chùa Phật Tích, đền Đô...) được gìn giữ trọn vẹn, trở thành nhận diện thương hiệu của đô thị tương lai. Kết nối giữa các điểm di sản này là hệ thống công viên chuyên đề văn hóa, không gian công cộng lấy cảm hứng từ các tích cổ, lễ hội truyền thống xứ Kinh Bắc. Đây là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Bắc Ninh thành một trung tâm du lịch văn hóa, sinh thái tầm cỡ, phát triển mạnh mẽ ngành công nghiệp văn hóa dựa trên nền tảng di sản phi vật thể đại diện của nhân loại.

“Một quy hoạch nhân văn chính là để mỗi người dân khi nhìn vào sự đổi thay, vẫn cảm thấy mình thuộc về tương lai của thành phố đó. Việc giải quyết hài hòa mối quan hệ biện chứng giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế chính là chiếc chìa khóa vàng giúp Bắc Ninh đứng vững, tự tin khẳng định vị thế trước làn sóng toàn cầu hóa toàn diện”, kiến trúc sư Nguyễn Huy Phách, Hội Kiến trúc sư tỉnh khẳng định.

Quy hoạch đã xác lập tầm nhìn, điều đặt ra lúc này là tổ chức thực hiện để mô hình đô thị đa cực thúc đẩy các động lực phát triển được kết nối đồng bộ và phát huy hiệu quả. Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Việt Hùng cho biết: “Để hiện thực hóa bản quy hoạch chiến lược, Sở Xây dựng tham mưu tỉnh chỉ đạo các ngành, địa phương tập trung triển khai các chương trình, dự án trọng điểm. Hoàn thiện công cụ quản lý quy hoạch, phát triển liên kết vùng và các cực động lực, hoàn thiện hệ thống giao thông đa phương thức (đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không) và đầu tư, thúc đẩy các cực động lực tăng trưởng. Trước mắt sẽ tập trung để hoàn thiện các tiêu chí gắn với 12 phường để đạt tiêu chí đô thị loại II. Vấn đề này cần thực hiện một cách bài bản nhằm tái thiết lại hệ thống đô thị bảo đảm các tiêu chí đã đề ra”.

Với mô hình đô thị đa cực, Bắc Ninh đang kiến tạo một không gian phát triển về một thành phố trực thuộc Trung ương hiện đại, giàu bản sắc, từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô và trong không gian phát triển quốc gia.