Đẩy mạnh liên kết, phát huy giá trị Công viên địa chất

Công viên địa chất - mô hình phát triển bền vững

Hiện nay, Việt Nam có 4 CVĐC toàn cầu gồm: CVĐC Toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang được công nhận vào năm 2010; CVĐC Toàn cầu Non nước Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng được công nhận vào năm 2018; CVĐC Toàn cầu Đắk Nông, tỉnh Lâm Đồng được công nhận vào năm 2020; CVĐC Toàn cầu Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn, được công nhận vào năm 2025. Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO hiện có 241 thành viên tại 51 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là mô hình phát triển bền vững đang được nhiều quốc gia lựa chọn, hướng tới mục tiêu hài hòa giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội; trong đó, CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng là một thành viên tích cực với nhiều đóng góp cho các hoạt động của mạng lưới.

Theo tiêu chí của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO) và Mạng lưới CVĐC Toàn cầu, một CVĐC được công nhận là CVĐCTC phải bảo đảm 3 giá trị cốt lõi: chứa đựng các giá trị di sản địa chất có ý nghĩa mang tầm quốc tế, quốc gia hoặc khu vực; chứa đựng các giá trị văn hóa địa phương; có các yếu tố về đa dạng sinh học đặc trưng cho khu vực. Danh hiệu CVĐC toàn cầu không chỉ góp phần nâng tầm các giá trị di sản của địa phương sánh ngang với các giá trị di sản chung của nhân loại, mà còn góp phần đẩy mạnh thu hút đầu tư, tạo nên thương hiệu để thế giới nhận diện trên trường quốc tế. Đây là cơ hội được truyền thông rộng rãi trên các phương tiện thông tin, báo chí quốc tế uy tín như website của UNESCO, website của các thành viên Mạng lưới CVĐC toàn cầu… Bên cạnh giá trị quảng bá hình ảnh, CVĐC Toàn cầu UNESCO còn tạo điều kiện thu hút các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước đến nghiên cứu, khảo sát. Kết quả của các nghiên cứu không chỉ góp phần bổ sung cơ sở khoa học, làm sâu sắc hơn giá trị của các điểm di sản mà còn gia tăng tính đặc sắc của tài nguyên du lịch, tạo nền tảng để địa phương phát triển du lịch theo hướng bền vững.

Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng hội tụ vẻ đẹp của thiên nhiên hùng vĩ và kho tàng văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc.

Di sản sống - thương hiệu riêng của Non nước Cao Bằng

Điều tạo nên thương hiệu của CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng không chỉ nằm ở những giá trị địa chất được hình thành qua hàng trăm triệu năm, mà còn ở cách những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay. Với 57 điểm di sản trên 4 tuyến trải nghiệm, CVĐC không phải là một "bảo tàng ngoài trời" để du khách chỉ đến ngắm nhìn, mà là một không gian di sản sống, nơi thiên nhiên, văn hóa và con người cùng tồn tại, cùng kể một câu chuyện xuyên suốt về vùng đất và cộng đồng. Không chỉ nổi bật bởi hệ thống di sản địa chất có giá trị tầm quốc tế, CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng còn là nơi hội tụ vẻ đẹp của thiên nhiên hùng vĩ và kho tàng văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trải qua quá trình lịch sử lâu dài, mỗi cộng đồng đã bồi đắp nên những giá trị văn hóa phong phú, thể hiện qua phong tục, tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, nghệ thuật trình diễn dân gian, nghề thủ công truyền thống, tri thức bản địa và ẩm thực. Sự giao hòa giữa thiên nhiên, địa chất và văn hóa tạo nên một không gian di sản giàu bản sắc, nơi mỗi giá trị đều được gìn giữ, tiếp nối trong đời sống cộng đồng và trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch bền vững.

Tiến sĩ Guy Martini, Chủ tịch Hội đồng CVĐC Toàn cầu UNESCO, Tổng thư ký Mạng lưới CVĐC Toàn cầu nhận định: Điểm khác biệt của CVĐC UNESCO Non nước Cao Bằng đã kết nối thành công giá trị địa chất với văn hóa và tri thức bản địa. Di sản ở đây không tách rời cộng đồng mà được cộng đồng gìn giữ, thực hành và trao truyền trong cuộc sống hằng ngày. Đó cũng là tinh thần cốt lõi mà UNESCO hướng tới khi xây dựng mô hình CVĐC toàn cầu.

Thương hiệu ấy đang trở thành lợi thế để Cao Bằng mở rộng hợp tác với các địa phương trong và ngoài nước, tăng cường kết nối với Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO, các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm trao đổi kinh nghiệm, tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật, quảng bá hình ảnh và thu hút nguồn lực đầu tư cho phát triển du lịch bền vững. Khi di sản được định vị như một thương hiệu, giá trị của CVĐC không chỉ dừng lại ở bảo tồn mà còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần đưa Cao Bằng trở thành điểm đến có sức cạnh tranh ngày càng cao trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.

Cao Bằng nỗ lực quảng bá hình ảnh và thu hút nguồn lực đầu tư cho phát triển du lịch bền vững.

Liên kết mở rộng không gian phát triển

Trong xu thế phát triển của Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO, liên kết không chỉ là yêu cầu mà còn là động lực để các CVĐC cùng chia sẻ kinh nghiệm, phát huy giá trị di sản và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến. Với quan điểm đó, CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng không ngừng mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế, coi liên kết là giải pháp quan trọng để phát triển bền vững.

Một trong những dấu ấn nổi bật là việc kết nối giữa 2 CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng và Cao nguyên đá Đồng Văn. Năm 2023, 2 địa phương phối hợp khảo sát, xây dựng tuyến du lịch trải nghiệm liên tỉnh, kết nối 2 CVĐC nhằm đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài hành trình của du khách và gia tăng giá trị trải nghiệm. Mô hình hợp tác này được các chuyên gia của Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO đánh giá cao, coi đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của mạng lưới khi vượt qua ranh giới hành chính để hình thành những không gian du lịch liên kết dựa trên các giá trị di sản.

Không chỉ thúc đẩy liên kết vùng, CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng còn là một thành viên tích cực của Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO và Mạng lưới CVĐC Việt Nam. Thông qua các chương trình khảo sát, học tập kinh nghiệm, hội nghị, hội thảo chuyên đề và các thỏa thuận hợp tác với nhiều CVĐC trong nước, quốc tế, Cao Bằng từng bước tiếp thu những mô hình quản lý hiệu quả, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm về bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch cộng đồng, góp phần nâng cao vị thế CVĐC trong mạng lưới.

Phó Giám đốc Ban Quản lý CVĐC Non nước Cao Bằng Hoàng Thị Huệ cho biết: Trong bối cảnh hiện nay, phát triển CVĐC không thể thực hiện theo cách riêng lẻ. Liên kết giữa các CVĐC, giữa các địa phương và giữa các chủ thể tham gia chính là chìa khóa để tạo ra những sản phẩm đặc sắc, nâng cao năng lực quản lý và lan tỏa các giá trị di sản. Những hợp tác mà Cao Bằng đang triển khai là nền tảng quan trọng để CVĐC phát triển bền vững và hội nhập sâu hơn với Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO.

Từ liên kết giữa các địa phương kết nối với mạng lưới quốc tế, CVĐC Non nước Cao Bằng đang từng bước mở rộng không gian phát triển cho di sản. Qua đó gia tăng sức hấp dẫn của điểm đến, tạo điều kiện để trao đổi tri thức, thu hút nguồn lực và lan tỏa các giá trị của CVĐC.

Trong hành trình phát huy giá trị CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, liên kết trở thành tư duy phát triển xuyên suốt, gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế, giữa thiên nhiên với văn hóa, giữa cộng đồng với du lịch bền vững. Khi các nguồn lực được kết nối, các giá trị được cộng hưởng và cộng đồng trở thành chủ thể của quá trình phát triển, CVĐC Non nước Cao Bằng sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng tầm vị thế của Cao Bằng, đồng thời đóng góp tích cực vào mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO.