Bảo vệ trẻ em an toàn trên không gian mạng

ĐBP - Điện Biên hiện có hơn 214.000 trẻ em dưới 16 tuổi, chiếm khoảng 31,7% dân số toàn tỉnh. Sự phát triển của công nghệ giúp trẻ em có điều kiện tiếp cận internet, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến để học tập, tìm kiếm thông tin, kết nối bạn bè, giải trí và phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với trẻ em nếu thiếu sự hướng dẫn và bảo vệ phù hợp.

Cán bộ dân số tại các xã, phường tham gia tập huấn bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ về công tác dân số và trẻ em do Sở Y tế tổ chức.

Việc công khai thông tin cá nhân, hình ảnh, địa chỉ hoặc dữ liệu riêng tư trên mạng có thể khiến trẻ trở thành mục tiêu của những hành vi lợi dụng, lừa đảo. Bên cạnh đó, trẻ có thể tiếp cận những nội dung không phù hợp, bị dụ dỗ, lôi kéo hoặc kích động thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Các hình thức lừa đảo thông qua trò chơi trực tuyến, mạng xã hội, ứng dụng và những lời mời kết bạn, làm quen ngày càng khó nhận diện. Trong khi đó, kỹ năng nhận biết nguy cơ, bảo vệ thông tin cá nhân và xử lý tình huống của trẻ em không đồng đều.

Từ thực tế này, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ dừng ở việc ngăn chặn nội dung xấu, mà quan trọng hơn là giúp trẻ có đủ kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ mình. Theo ông Nguyễn Châu Sơn, Trưởng phòng Dân số - Trẻ em, Sở Y tế, để hạn chế nguy cơ đối với trẻ em trên môi trường mạng, cần chú trọng phòng ngừa từ sớm, trang bị cho trẻ kỹ năng nhận diện những dấu hiệu bất thường, biết cách từ chối, ngắt kết nối và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống không an toàn. Cha mẹ, người chăm sóc trẻ cũng cần được nâng cao nhận thức để kịp thời phát hiện những thay đổi bất thường, chủ động hướng dẫn và hỗ trợ trẻ khi có vấn đề phát sinh.

Với vai trò của ngành Y tế trong công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em tại cộng đồng, Sở Y tế đã tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực về công tác dân số, trẻ em cho đội ngũ lãnh đạo trạm y tế xã, phường; tăng cường truyền thông, hướng dẫn cán bộ cơ sở trong tiếp nhận thông tin, phát hiện nguy cơ và phối hợp hỗ trợ, bảo vệ trẻ em. Số điện thoại Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 được tuyên truyền rộng rãi trên các trang thông tin, mạng xã hội của cơ quan, đơn vị và địa phương.

Thực tế cho thấy, sự phối hợp giữa các địa phương và cơ quan chức năng có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ trẻ em gặp nguy cơ trên môi trường mạng. Như trường hợp em M.T.H. sinh năm 2013, dân tộc Mông, ở xã Nà Hỳ. Qua quá trình trò chuyện trên facebook, em H. được một người bạn rủ đến Quảng Ngãi tìm việc làm và đã nghe theo. Khi đến địa phương, em được Công an tỉnh Quảng Ngãi kịp thời phát hiện, giải cứu. Sau đó, cán bộ văn hóa xã hội của tỉnh Quảng Ngãi đưa em ra Hà Nội và được Công an phường Yên Sở tiếp nhận trong thời gian chờ liên lạc với gia đình. Thông qua Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, thông tin về trường hợp của em H. được kết nối với ngành y tế Điện Biên và chính quyền địa phương. Các đơn vị đã phối hợp xác minh, liên hệ với gia đình và thực hiện các bước cần thiết đưa em trở về địa phương an toàn.

Trong 8 tháng qua, Sở Y tế đã tiếp nhận 8 cuộc gọi từ Tổng đài 111 đề nghị phối hợp hỗ trợ, bảo vệ trẻ em liên quan đến môi trường mạng. Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Sở Y tế có văn bản đề nghị các xã, phường xác minh, nắm tình hình và triển khai các biện pháp bảo vệ khi cần thiết. Với những trường hợp cần hỗ trợ chuyên sâu, ngành kết nối với Ngôi nhà Ánh Dương, Tổ chức Trẻ em Rồng Xanh, Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh và các tổ chức, đơn vị liên quan để có sự hỗ trợ phù hợp.

Trước sự phát triển nhanh của mạng xã hội và ứng dụng trực tuyến, công tác bảo vệ trẻ em đối mặt nhiều thách thức. Các nền tảng ứng dụng trực tuyến ngày càng đa dạng, tính năng kết nối thuận tiện, nội dung phong phú và khó kiểm soát hoàn toàn. Trong khi đó, một bộ phận gia đình chưa thực sự quan tâm đến việc trang bị kỹ năng sống, kỹ năng số và kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ; việc hướng dẫn, đồng hành cùng trẻ trong quá trình sử dụng internet còn hạn chế.

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vì thế cần được thực hiện thường xuyên, chủ động và bắt đầu từ chính những kỹ năng của trẻ. Khi trẻ biết nhận diện nguy cơ, biết cách tự bảo vệ và tìm kiếm sự giúp đỡ; khi cha mẹ chủ động đồng hành, lắng nghe và hướng dẫn; cùng với sự phối hợp kịp thời của các cơ quan, địa phương và tổ chức xã hội, môi trường mạng sẽ trở thành không gian an toàn hơn để trẻ học tập, kết nối và phát triển.