Yêu thương trở về từ bữa cơm đoàn viên năm mới

Khi mâm cơm bày ra, Tết mới thật sự về nhà

Tết có thể được báo hiệu bằng sắc mai ngoài ngõ, bằng mùi hương trầm thoảng trong gió hay bằng chuyến xe cuối năm đông nghẹt người hồi hương. Nhưng với nhiều gia đình Việt, Tết chỉ thật sự hiện diện khi mâm cơm đoàn viên được dọn ra, khi mọi người ngồi xuống bên nhau, không còn vội vã, không còn khoảng cách.

Bữa cơm năm mới mang một nhịp điệu rất riêng. Nó chậm hơn những bữa ăn thường ngày, đủ chậm để mỗi người kịp nhìn nhau lâu hơn, lắng nghe nhau nhiều hơn. Trong không gian ấy, tiếng bát đũa chạm nhẹ hòa cùng tiếng cười, tiếng chúc Tết, tiếng hỏi han tưởng chừng giản đơn nhưng lại chất chứa cả một năm nhớ nhung.

Ảnh minh họa

Mâm cơm Tết không chỉ là tổng hòa của các món ăn truyền thống, mà là sự hiện diện đầy đủ của những người thân yêu. Có người vừa từ xa trở về, còn vương mệt mỏi đường dài; có người tóc đã bạc thêm sau một năm; có những đứa trẻ lớn lên rõ rệt chỉ sau vài mùa xuân. Tất cả cùng ngồi lại, tạo nên một bức tranh gia đình trọn vẹn – điều mà suốt năm dài bận rộn, không phải lúc nào cũng có được.

Nhiều người đi xa thừa nhận, thứ họ mong mỏi nhất khi về Tết không phải là mâm cao cỗ đầy, mà là cảm giác được ngồi vào đúng chỗ của mình bên mâm cơm gia đình. Chỉ khi ấy, họ mới thực sự cảm thấy năm cũ đã khép lại, và một khởi đầu mới đang mở ra trong sự ấm áp.

Góc nhìn tâm lý: Bữa cơm đoàn viên – chiếc neo cảm xúc của người Việt

Theo các chuyên gia tâm lý gia đình, bữa cơm đoàn viên ngày Tết đóng vai trò như một “chiếc neo cảm xúc” – nơi con người được neo lại giữa dòng chảy nhiều biến động của cuộc sống hiện đại. Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Hồng Anh cho rằng: “Con người có nhu cầu sâu sắc được kết nối và được công nhận là một phần của tập thể. Với người Việt, gia đình chính là tập thể gốc rễ ấy, và bữa cơm Tết là nghi thức xác nhận mạnh mẽ nhất cho sự thuộc về".

Trong tâm lý học, những nghi thức lặp lại theo chu kỳ – như bữa cơm đầu năm – giúp tạo cảm giác ổn định và an toàn. Khi một người bước vào không gian quen thuộc, ngửi thấy mùi vị quen thuộc, nghe lại những câu chuyện quen thuộc, não bộ sẽ tự động kích hoạt cảm giác bình yên. Đó là lý do vì sao, dù Tết có đổi thay, bữa cơm đoàn viên vẫn khiến con người rung động.

Không ít gia đình trải qua một năm với nhiều va chạm, hiểu lầm hay khoảng cách thế hệ. Nhưng chính bữa cơm năm mới lại mở ra một cánh cửa mềm mại để mọi người quay về với nhau. Trong không khí Tết, lời nói dễ dàng dịu lại, cái nhìn trở nên bao dung hơn. Đôi khi, chỉ cần cùng ăn một bữa cơm, những khoảng lặng tưởng như xa cách đã được lấp đầy bằng sự hiện diện chân thành.

Với trẻ em, bữa cơm đoàn viên ngày Tết còn là nền tảng hình thành ký ức cảm xúc tích cực về gia đình. Những ký ức ấy theo các em lớn lên, trở thành điểm tựa tinh thần trong những giai đoạn khó khăn của cuộc đời. Đó là lý do vì sao, khi trưởng thành, nhiều người vẫn không ngừng tìm về mâm cơm Tết như tìm về một nơi trú ẩn an toàn cho tâm hồn.

Mâm cơm Tết – Nơi ký ức, truyền thống và yêu thương được truyền lại

Nếu mỗi gia đình là một dòng sông, thì bữa cơm đoàn viên năm mới chính là khúc sông lắng lại, nơi các thế hệ gặp nhau và soi thấy hình bóng của mình trong nhau. Trên mâm cơm ấy, truyền thống không được giảng dạy bằng những bài học khô cứng, mà được truyền đi bằng trải nghiệm sống động.

Người lớn kể chuyện Tết xưa, khi bánh chưng còn gói bằng tay, khi cả xóm cùng thức canh nồi bánh suốt đêm đông. Trẻ nhỏ ngồi nghe, chưa hiểu hết nhưng vẫn ghi nhớ bằng cảm xúc. Những câu chuyện ấy, qua năm tháng, trở thành sợi chỉ vô hình nối liền các thế hệ, giúp mỗi người hiểu rằng mình đang đứng trong một dòng chảy dài hơn bản thân rất nhiều.

Bữa cơm Tết cũng là nơi các giá trị gia đình được thể hiện một cách tự nhiên nhất: sự kính trọng dành cho người lớn tuổi, sự quan tâm giữa anh chị em, sự chia sẻ và nhường nhịn. Những hành vi nhỏ ấy, lặp lại qua từng mùa xuân, dần bồi đắp nên nền tảng nhân cách và bản sắc văn hóa.

Tiến sĩ xã hội học Lê Minh Tâm nhận định: “Trong xã hội hiện đại, nơi các mối quan hệ ngày càng lỏng lẻo, bữa cơm gia đình – đặc biệt là bữa cơm Tết – trở thành không gian hiếm hoi giúp con người duy trì ký ức tập thể. Chính ký ức này tạo nên sức bền văn hóa cho gia đình và cho cả cộng đồng".

Giữ được bữa cơm đoàn viên không có nghĩa là níu kéo quá khứ, mà là chọn lọc những giá trị cốt lõi để tiếp tục mang theo trong hành trình tương lai. Dù mâm cơm có giản dị hay đủ đầy, dù số người có đông hay ít, thì chỉ cần sự hiện diện trọn vẹn, bữa cơm ấy vẫn đủ sức giữ lại linh hồn Tết.

Giữa muôn vàn đổi thay của thời đại, bữa cơm đoàn viên năm mới vẫn âm thầm tồn tại như một nghi thức bền bỉ và giàu sức sống. Không ồn ào, không phô trương, nhưng chính tại mâm cơm ấy, người Việt tìm lại được cảm giác an yên, sự gắn kết và niềm tin vào những giá trị lâu bền. Tết, suy cho cùng, không nằm ở hình thức hay sự náo nhiệt, mà nằm trong khoảnh khắc mọi yêu thương cùng trở về – bên một bữa cơm gia đình ấm nồng hương xuân.

Nguyên Hà