Xây dựng nền hành chính gần dân, sát thực tiễn

Lực lượng chức năng kiểm tra phương tiện chở hàng xuất khẩu qua Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn). Ảnh: PV.

Theo Thông tư số 22/2026/ TT-BNNMT ngày 19/5/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) “Sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý nhà nước”, từ ngày 1/9/2026, nhiệm vụ giải quyết thủ tục hành chính kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật nhập khẩu được giao cho cấp tỉnh thực hiện.

Đây là bước đi phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xây dựng nền hành chính gần dân, sát thực tiễn. Song, để chủ trương đúng đắn đó phát huy hiệu quả, còn nhiều việc phải chuẩn bị kỹ, nhất là ở địa bàn có lưu lượng hàng hóa xuất, nhập khẩu lớn như ở Lạng Sơn.

Chuẩn bị cho việc triển khai, tỉnh Lạng Sơn chủ động từ việc công bố thủ tục, phê duyệt quy trình nội bộ, làm việc với cơ quan kiểm dịch thực vật, hải quan, cử cán bộ xuống các cửa khẩu Hữu Nghị, Tân Thanh nắm thực tế. Từ thực tiễn, một số vướng mắc đã nảy sinh như: Kiểm dịch thực vật và kiểm tra an toàn thực phẩm (trước đây một đầu mối), nay tách làm hai cơ quan, nếu chưa liên kết chặt, doanh nghiệp có thể phải khai báo nhiều lần cho cùng lô hàng; hệ thống một cửa quốc gia của ngành nông nghiệp, môi trường lại chưa kết nối thông suốt với hệ thống hải quan, khiến doanh nghiệp có nguy cơ phải nộp lại thông tin đã có sẵn...

Đáng chú ý là bài toán nhân lực, theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, bộ phận chuyên môn hiện chỉ có chín biên chế, nhưng đang phải “gánh” nhiều lĩnh vực, nay thêm nhiệm vụ đòi hỏi xử lý hồ sơ nhanh, có khi phải xong trong ngày, nhất là với hàng tươi sống…, trong khi mỗi ngày có khoảng 150 đến 200 lô hàng qua cửa khẩu và dự kiến mới bố trí được ba công chức tại Cửa khẩu Tân Thanh, một công chức tại Cửa khẩu Hữu Nghị.

Đây là vấn đề chung mà các tỉnh biên giới, cửa khẩu khác gặp phải khi đứng trước yêu cầu tiếp nhận nhiệm vụ tương tự. Nếu không được nhận diện, xử lý sớm, điểm nghẽn này sẽ ảnh hưởng đến hoạt động xuất, nhập khẩu đang trên đà phục hồi.

Vấn đề đặt ra không chỉ ở chủ trương phân cấp mà là các bên liên quan phải chủ động chuẩn bị thật kỹ để chính sách đi vào cuộc sống một cách thông suốt. Các cơ quan quản lý cấp trên cần khẩn trương hỗ trợ các địa phương hoàn thiện hệ thống, cấp tài khoản, phân quyền, kiểm tra kết nối dữ liệu trước thời điểm thông tư có hiệu lực, ban hành sớm hướng dẫn nghiệp vụ, biểu mẫu cụ thể, có phương án dự phòng, kể cả giải pháp thủ công tạm thời cho những ngày đầu triển khai.

Đối với các địa phương có đường biên giới với lưu lượng hàng hóa lớn, cần chủ động rà soát nguồn lực, đề xuất bổ sung biên chế hoặc điều động linh hoạt cán bộ giai đoạn cao điểm, xây dựng kịch bản xử lý tình huống phát sinh, duy trì kênh trao đổi thường xuyên với doanh nghiệp; bố trí địa điểm cho cán bộ của Sở Nông nghiệp và Môi trường làm việc tạm thời tại các cửa khẩu để tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, không chờ ùn tắc mới báo cáo cấp trên.

Về phía doanh nghiệp, cần cập nhật sớm quy định mới, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, phối hợp chặt chẽ với cơ quan kiểm dịch, hải quan tại cửa khẩu, phản ánh kịp thời vướng mắc qua kênh chính thức để cơ quan chức năng có cơ sở điều chỉnh nhanh, thay vì để sự việc kéo dài rồi mới lên tiếng...

Hiệu quả cải cách thủ tục hành chính không chỉ đo bằng số lượng văn bản ban hành mà còn bằng thời gian, chi phí và sự thuận tiện mà người dân, doanh nghiệp thật sự cảm nhận được. Phân cấp để quản lý sát thực tiễn hơn; chuyển đổi số để giảm giấy tờ, thời gian, chi phí; cải cách thủ tục hành chính để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp...