Xây dựng giải pháp xử lý nước thải tại nguồn

Địa hình chia cắt và dân cư rải rác là cản trở lớn nhất trong việc đồng bộ hệ thống thu gom nước thải

Xoay xở với nước thải sinh hoạt

Lâu nay, khi hạ tầng thu gom, xử lý nước thải chưa đáp ứng, nhiều khu dân cư vẫn tự xoay xở với nguồn nước thải sinh hoạt phát sinh hằng ngày. Việc xả nước thải trực tiếp ra môi trường vẫn diễn ra ở nhiều khu dân cư. Không ít hộ phải tự xử lý nước thải sinh hoạt theo cách riêng, trong đó có tình trạng nối đường ống từ nhà ra mương, cống thoát nước chung. Vào chiều tối, khi lượng nước thải sinh hoạt tăng, nước từ các đường ống theo mương chảy ra ngoài, kéo theo mùi hôi nồng nặc, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống của các hộ xung quanh.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, một hộ dân ở phường B’Lao cho biết: “Đa số các hộ cho nước thải sinh hoạt xuống hầm tự hoại. Nhưng có người đưa đường ống ra mương, cống, làm ảnh hưởng đến sinh hoạt của cộng đồng và môi trường”.

Nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý được người dân xả trực tiếp ra môi trường xung quanh

Hiện nay, hạ tầng xử lý nước thải trên địa bàn vẫn còn hạn chế. Tại thời điểm đầu năm 2026, toàn tỉnh có 3 hệ thống xử lý nước thải với tổng công suất khoảng 18.000 m³/ngày đêm. Trong đó, Nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt tập trung tại Đà Lạt có công suất 12.400 m³/ngày đêm; nhà máy tại Phan Thiết 5.000 m³/ngày đêm và nhà máy tại Gia Nghĩa 600 m³/ngày đêm. Từ thực tế này cho thấy, năng lực xử lý nước thải tập trung mới đáp ứng một phần nhu cầu của các đô thị. Trong khi đó, nước thải sinh hoạt vẫn phát sinh hằng ngày từ các hộ gia đình, khu dân cư và cơ sở dịch vụ.

Điều kiện sinh hoạt khó khăn của người dân xã Quảng Sơn khiến việc làm vệ sinh, xử lý nước thải chưa được quan tâm đúng mức

Đáng chú ý, theo đánh giá của cơ quan chức năng, chất lượng nước mặt trên địa bàn giai đoạn 2020 - 2025 có xu hướng suy giảm. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là còn thiếu các nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt tập trung, dẫn đến tình trạng nước thải chưa được xử lý đầy đủ trước khi xả ra sông, suối, hồ. Thực trạng này đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục đầu tư các nhà máy xử lý nước thải tập trung mà còn phải có giải pháp phù hợp với những khu vực chưa thể kết nối vào hệ thống chung.

Từ khoảng trống hạ tầng đến chính sách hỗ trợ

Theo lộ trình thực hiện, UBND tỉnh đã chỉ đạo ưu tiên đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị. Đồng thời, huy động nguồn lực xã hội hóa, mở rộng các công trình xử lý nước thải và từng bước hoàn thiện hạ tầng tập trung ở vùng nông thôn. Mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ xử lý và tái chế sử dụng nước thải đạt khoảng 65 - 70%. Cùng với đó, tỉnh đang nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tổ chức, hộ gia đình tự đầu tư công trình, thiết bị xử lý nước thải tại chỗ. Nội dung này dự kiến được tích hợp trong nghị quyết chung về một số cơ chế, chính sách quản lý chất thải, bảo vệ môi trường, trình HĐND tỉnh xem xét.

Để bảo đảm môi trường xanh, sạch, đẹp, người dân xã Hòa Bắc thường xuyên tổ chức vệ sinh đường làng, ngõ xóm

Theo hướng này, những khu vực có điều kiện sẽ tiếp tục được đầu tư hệ thống xử lý tập trung. Còn tại các khu dân cư chưa thể kết nối, cần có giải pháp xử lý phù hợp ngay tại nguồn phát sinh.

Theo ông Võ Văn Minh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, xử lý tại chỗ không thay thế hệ thống tập trung mà là giải pháp bổ trợ ở những nơi chưa thể kết nối. Với không gian phát triển rộng sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh cần kết hợp linh hoạt 2 phương thức, từng bước thu hẹp khoảng trống hạ tầng và kiểm soát nước thải ngay từ nguồn phát sinh.