Văn hóa và khát vọng phát triển quốc gia

Tinh thần Đại hội XIV cùng định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW đã đặt văn hóa và con người vào trung tâm của chiến lược phát triển bền vững, nơi bản sắc dân tộc được nhìn nhận như nguồn lực nội sinh cho đổi mới và hội nhập. Khi văn hóa được tiếp cận như một dạng “hạ tầng mềm”, nó không chỉ nuôi dưỡng căn cước Việt mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tạo đồng thuận phát triển và định hình vị thế quốc gia trong một thế giới nhiều biến động và cạnh tranh giá trị ngày càng sâu sắc. Từ đó đặt ra câu hỏi lớn: Khi văn hóa trở thành hạ tầng mềm của phát triển, Việt Nam sẽ kể câu chuyện khát vọng quốc gia bằng hệ giá trị nào?

Các nghệ sĩ Tự Long, Cường 7 và Soobin trong chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai".

Khi giá trị được nói ra: Văn hóa là ngôn ngữ của khát vọng Việt

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, văn hóa không chỉ thuộc về đời sống tinh thần mà là nền tảng hình thành con người và định hướng tương lai dân tộc. Văn hóa vì thế không đứng ngoài chính trị hay kinh tế, nó là chiều sâu tạo nên bản lĩnh quốc gia. Tinh thần ấy tiếp tục được khẳng định trong định hướng của Đại hội XIV, khi hệ giá trị văn hóa được nhìn nhận như nguồn lực nội sinh có khả năng dẫn dắt nhận thức xã hội và nuôi dưỡng khát vọng phát triển bền vững.

Ngày nay, nhận thức về sức mạnh mềm đang chuyển dịch rõ rệt: từ việc “quảng bá hình ảnh” sang quá trình “kiến tạo niềm tin”. Khi những giá trị như đoàn kết, nhân ái và trách nhiệm cộng đồng trở thành chuẩn mực ứng xử, văn hóa không chỉ hiện diện trong di sản hay lễ hội mà thấm vào đời sống thường nhật từ cách cộng đồng gìn giữ truyền thống trong môi trường số đến cách doanh nghiệp kể câu chuyện bản sắc qua sản phẩm sáng tạo. Chính trong những chuyển động ấy, văn hóa tạo nên nền tảng đồng thuận xã hội, yếu tố quyết định sức bền của mọi chiến lược phát triển.

Một quốc gia mạnh không chỉ ở tài nguyên hay thị trường mà ở khả năng khiến xã hội tin vào con đường mình đang đi. Văn hóa trở thành ngôn ngữ của niềm tin ấy, lặng lẽ nhưng bền bỉ, mềm mại mà sâu sắc mở ra không gian để bản sắc và đổi mới cùng song hành, để khát vọng Việt được nói ra bằng chính hệ giá trị của mình.

Khi giá trị được thực hành: Văn hóa trở thành phương thức vận hành

Nếu nhận thức xác lập hướng đi thì hành động xã hội chính là thước đo chân thực của sức mạnh văn hóa. Nghị quyết số 80-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và phát triển con người toàn diện - một tín hiệu cho thấy văn hóa đang chuyển dịch từ vị trí nền tảng tinh thần sang nguyên tắc vận hành trong quản trị hiện đại. Văn hóa không chỉ định hình tầm nhìn phát triển mà còn tham gia trực tiếp vào cách xã hội vận hành mỗi ngày.

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, các mô hình truyền thông chính sách nhân văn, việc hình thành môi trường văn hóa số hay những sáng kiến phát triển cộng đồng dựa trên bản sắc địa phương đang góp phần củng cố niềm tin xã hội. Khi yếu tố văn hóa được tích hợp vào thiết kế chính sách, quản trị không còn chỉ dựa vào cơ chế hành chính mà dựa vào sự đồng thuận và trách nhiệm chung - nền tảng bền vững của mọi chiến lược phát triển dài hạn.

Sức mạnh mềm vì thế không nằm ở khẩu hiệu hay hình ảnh bề nổi mà thể hiện qua những thay đổi cụ thể trong đời sống: cách cộng đồng gìn giữ truyền thống trong nhịp sống mới, cách doanh nghiệp kể câu chuyện bản sắc qua sản phẩm sáng tạo, hay cách mỗi cá nhân lựa chọn ứng xử nhân văn trong không gian số. Văn hóa khi được thực hành, trở thành năng lượng vận hành xã hội - mềm mại nhưng bền bỉ, lặng lẽ mà hiệu quả.

Khi văn hóa đi vào hành động, phát triển không còn là mục tiêu trừu tượng mà trở thành trải nghiệm chung của cộng đồng; không chỉ là tăng trưởng về lượng mà là sự trưởng thành về chất của một xã hội biết kết nối truyền thống với tương lai.

Khi giá trị được suy tư: Bản lĩnh Việt trong thời đại hội nhập

Lịch sử Việt Nam cho thấy sức mạnh bền bỉ nhất của dân tộc không chỉ nằm ở tiềm lực vật chất mà ở bản lĩnh văn hóa và tinh thần đại đoàn kết. Qua mỗi bước ngoặt, bản sắc Việt không đứng yên như một ký ức bất động mà luôn được tái tạo để thích ứng với hoàn cảnh mới. Chính khả năng chuyển hóa ấy tạo nên sức sống liên tục của quốc gia - một sức mạnh mềm lặng lẽ nhưng bền bỉ.

Trong kỷ nguyên số và hội nhập sâu rộng, bản lĩnh văn hóa không chỉ là giữ gìn truyền thống mà còn là năng lực phản tư trước những thay đổi nhanh chóng của thế giới. “Hội nhập mà không hòa tan” vì thế không dừng ở khẩu hiệu chính sách. Đó là cách người Việt tiếp nhận tinh hoa nhân loại bằng tâm thế chủ động, đồng thời giữ vững căn cước và hệ giá trị riêng. Bản lĩnh ấy bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ trong đời sống, từ cách ứng xử trên không gian số đến cách cộng đồng gìn giữ bản sắc trong nhịp sống hiện đại.

Ở tầng sâu hơn, sức mạnh mềm của Việt Nam không nằm ở việc kể lại một câu chuyện đẹp về quá khứ mà ở khả năng lan tỏa những giá trị nhân văn vào tương lai. Khi mỗi cá nhân cảm thấy mình là một phần của câu chuyện chung về đất nước, khát vọng phát triển sẽ vượt khỏi diễn ngôn để trở thành động lực nội tại của xã hội - một nguồn năng lượng âm thầm nhưng lâu bền.

Một nền văn hóa mạnh không phải vì quá khứ huy hoàng mà vì khả năng mở ra tương lai có ý nghĩa. Trong hành trình suy tư ấy, bản lĩnh Việt hiện lên như sức mạnh mềm sâu lắng: biết nhớ về cội nguồn nhưng không ngừng hướng tới phía trước, biết giữ mình giữa dòng chảy hội nhập mà vẫn nuôi dưỡng khát vọng sáng tạo và phát triển bền vững.

Khát vọng phát triển mang dáng hình văn hóa

Tinh thần Đại hội XIV và Nghị quyết số 80-NQ/TW cho thấy một bước chuyển rõ nét trong tư duy phát triển. Văn hóa không còn chỉ là nền tảng tinh thần mà đang trở thành nguồn lực chiến lược của quốc gia. Khi bản sắc Việt được đặt vào trung tâm của hành trình đổi mới, sức mạnh mềm không còn là yếu tố bổ trợ mà trở thành “hạ tầng giá trị” nuôi dưỡng niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển và góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong một thế giới nhiều biến động.

Giữa dòng chảy hội nhập sâu rộng, con đường mà Việt Nam lựa chọn không phải là hòa tan vào những mô hình sẵn có mà là khẳng định mình bằng bản lĩnh dân tộc và sức mạnh nội sinh. Văn hóa vì thế trở thành chiếc cầu nối tinh tế giữa truyền thống và hiện đại, giữa phát triển kinh tế và chiều sâu nhân văn - nơi ký ức được chuyển hóa thành năng lượng sáng tạo cho tương lai.

Câu hỏi lớn nhất của thời đại không phải là chúng ta có đủ nguồn lực để vươn lên hay không mà là sẽ kể câu chuyện về Việt Nam bằng hệ giá trị nào. Khi mỗi giá trị văn hóa được sống trong đời sống thường nhật - chứ không chỉ tồn tại trong diễn ngôn - khát vọng phát triển sẽ hiện hình cụ thể: một xã hội đồng thuận, một quốc gia tự tin và một nền văn hóa đủ sức dẫn dắt bước đi dài của dân tộc trong kỷ nguyên mới và khi văn hóa trở thành cách xã hội tự nhìn mình, khát vọng phát triển sẽ không còn là lời hứa mà là hành động mỗi ngày.

Minh Dực