Trồng rừng - 'trồng' tương lai

Vượt 43,9% so với kế hoạch

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), triển khai Đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025”, nhiều tỉnh, thành và Bộ, ngành đã xây dựng cách làm sáng tạo, huy động mạnh mẽ sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ và người dân. Các Bộ, ngành, địa phương, tổ chức và cá nhân trên cả nước đã tích cực triển khai các chương trình trồng cây xanh, trồng rừng, tạo nên phong trào rộng khắp.

Sau 5 năm triển khai, cả nước đã trồng được trên 1,439 tỷ cây xanh, vượt 43,9% so với mục tiêu đề ra. Trong đó, cây xanh phân tán đạt 573,9 triệu cây (gồm 87,5 triệu cây đô thị và 486,4 triệu cây nông thôn). Cây xanh trồng trong rừng tập trung đạt 865,2 triệu cây, tương đương 429.125ha rừng, trong đó 36.745ha rừng phòng hộ, đặc dụng và 392.380ha rừng sản xuất.

Ngoài trồng các loài cây bản địa và cây quý hiếm trong rừng đặc dụng, nhiều địa phương đã lựa chọn trồng cây thân gỗ và cây lâu năm tại rừng phòng hộ nhằm phát huy hiệu quả bảo vệ đất, giữ nước, chống sa mạc hóa và cải thiện môi trường sinh thái. Các khu rừng sản xuất được phủ xanh bằng cây gỗ lớn, cây ăn quả và các loài lâm sản đa tác dụng. Hệ thống cây xanh đô thị tiếp tục được mở rộng tại các tuyến phố, công viên, vườn hoa và nhiều công trình công cộng, trường học, khu công nghiệp…, góp phần tạo cảnh quan, cải thiện môi trường và phục vụ đời sống người dân.

Sau 5 năm triển khai Đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025”, cả nước đã trồng được trên 1,439 tỷ cây xanh, vượt 43,9% so với mục tiêu đề ra. (Nguồn: Bộ NN&MT)

Đánh giá về kết quả của Việt Nam, ông Hoàng Xuân Huy, Giám đốc đối ngoại của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) tại Việt Nam khẳng định: “WWF đánh giá Chương trình 1 tỷ cây xanh của Việt Nam là một đóng góp rất quan trọng cho các nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu và phục hồi thiên nhiên toàn cầu… Trên thế giới, không nhiều quốc gia có thể triển khai một chương trình trồng cây quy mô lớn và đạt kết quả vượt trội như Việt Nam. Xuyên suốt quá trình đồng hành cùng Việt Nam, WWF có cơ hội chứng kiến nhiều câu chuyện truyền cảm hứng… đây không còn chỉ đơn thuần là một chương trình của riêng Chính phủ, mà là một phong trào với sự đồng lòng rất lớn từ tất cả mọi đối tượng, thành phần, tầng lớp, cả trong và ngoài nước để hướng về tương lai và vì tương lai”.

Bên cạnh đó, Bộ NN&MT cũng thẳng thắn chỉ rõ, ngành lâm nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế cần sớm khắc phục. Quỹ đất trồng rừng mới ngày càng thu hẹp; chất lượng rừng trồng chưa đồng đều; công tác quản lý cây xanh phân tán ở một số nơi còn bất cập. Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm pháp luật về lâm nghiệp vẫn xảy ra tại một số địa phương; nguồn vốn đầu tư cho lâm nghiệp còn hạn chế; đời sống và thu nhập của người dân làm nghề rừng vẫn ở mức thấp.

Để phát huy kết quả đạt được, khắc phục những tồn tại nêu trên, trong Chỉ thị số 22/CT-BNNMT, Bộ NN&MT đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tập trung chỉ đạo tổ chức phong trào “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” bảo đảm thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, an toàn, tránh hình thức; tăng cường kiểm soát nguồn gốc, chất lượng giống cây trồng lâm nghiệp; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong trồng, chăm sóc, quản lý và bảo vệ rừng.

Trồng rừng không thể chỉ dừng lại ở việc trồng cây

Tại Hội nghị tổng kết thực hiện Đề án trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025, ông Triệu Văn Lực, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm nhận định, phong trào trồng cây đã trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống, góp phần duy trì tỷ lệ che phủ rừng ở mức ổn định khoảng 42% và khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của ngành lâm nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu phức tạp. Để tiếp tục phát triển rừng bền vững, ông Lực kêu gọi tổ chức, cá nhân chung tay trồng rừng, trồng cây xanh, ưu tiên cây bản địa, cây gỗ lớn nhằm nâng cao giá trị rừng trồng, bảo vệ môi trường sinh thái và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Từ năm 2022 đến nay, với sự đồng hành của gần 200 doanh nghiệp và hàng ngàn cá nhân, Gaia đã trồng hơn 1 triệu cây xanh, phủ xanh 541,8ha trên 10 khu rừng đặc dụng đầu nguồn tại các Vườn quốc gia và Khu bảo tồn khắp Việt Nam. (Nguồn: Gaia)

Một trong những tổ chức có nhiều nỗ lực trong hoạt động trồng rừng là Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia. Chương trình góp 1 cây là góp rừng là sáng kiến của Gaia nhằm kêu gọi doanh nghiệp, cộng đồng chung tay đóng góp, cùng trồng rừng đầu nguồn tại Việt Nam nhằm khôi phục hệ sinh thái, cải thiện chức năng của hệ sinh thái, tạo nơi sinh sống cho các loài động vật hoang dã, đặc biệt là các loài quý hiếm!

Từ năm 2022 đến nay, với sự đồng hành của gần 200 doanh nghiệp và hàng ngàn cá nhân, Gaia đã trồng hơn 1.235.302 cây xanh, phủ xanh 541,8ha trên 10 khu rừng đặc dụng đầu nguồn tại các Vườn quốc gia và Khu bảo tồn khắp Việt Nam. Tính riêng trong năm 2025, Gaia đã trồng 153.957 cây gỗ lớn trên diện tích 72,55ha tại 8 khu rừng đặc dụng và rừng đầu nguồn trên cả nước.

Thực tế đã và đang cho thấy trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, trồng rừng không còn là lựa chọn mang tính phong trào mà đã trở thành giải pháp nền tảng để bảo vệ môi trường sống, ổn định sinh kế và phát triển bền vững. Từ chủ trương quốc gia về trồng một tỷ cây xanh đến những cánh rừng được chăm sóc bền bỉ suốt nhiều năm, hành trình phục hồi rừng tại Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ “trồng nhiều” sang “trồng bền”. Hay nói cách khác, trồng rừng không thể chỉ dừng lại ở việc trồng cây. Nếu thiếu chăm sóc, giám sát và trồng dặm kịp thời, rừng khó có thể phát triển ổn định và phát huy giá trị sinh thái lâu dài.

Chia sẻ với phóng viên về vấn đề này, bà Đỗ Huyền Đỗ - Giám đốc Trung tâm Gaia cho biết: “Trồng rừng bền vững bao gồm: chăm sóc, giám sát, trồng dặm và bảo đảm tỷ lệ sống lâu dài của cây, mới là yếu tố quyết định hiệu quả thực sự của các dự án phục hồi rừng. Nếu không có cam kết chăm sóc thì tỷ lệ sống của khu rừng sẽ không được như mong đợi và chỉ là hoạt động phong trào, bề nổi. Theo kinh nghiệm của chúng tôi thì chỉ trong vài tháng không chăm sóc thì cỏ, cây leo đã có thể phát triển rất nhanh, cạnh tranh dinh dưỡng, thậm chí siết chết cây trồng. Vào những dịp mưa bão, cây trồng có khả năng bị gió quật đổ, nhưng nếu được dựng lại, gia cố thì cây vẫn sẽ phát triển tiếp được. Chỉ với việc chăm sóc, giám sát thường xuyên thì việc trồng cây, trồng rừng mới thực sự giúp duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên cả nước ổn định ở khoảng 42%”.

Cuối năm 2025, Gaia đã tổ chức nghiệm thu các khu rừng trồng tại Vườn Quốc gia Xuân Liên (Thanh Hóa), đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hành trình phục hồi rừng đầu nguồn tại khu vực này. Tại Vườn Quốc gia Xuân Liên, Gaia nghiệm thu 10.852 cây gỗ lớn trên diện tích 16ha rừng trồng năm 2020 và 14.706 cây gỗ lớn trên diện tích 19,6ha rừng trồng năm 2021. Tỷ lệ sống trung bình của hai khu rừng đạt 90,1%.

Trong năm 2025, Gaia cũng đã tiến hành nghiệm thu 5.500 cây rừng Đồng Nai (trồng giai đoạn 2019 - 2021), 8.954 cây rừng Bạch Mã (trồng năm 2021). Các khu rừng đều có tỷ lệ sống trên 80%, chiều cao trung bình trên 2m, nhiều cây cao hơn 6 - 7m…

Những hệ lụy từ mất rừng ngày càng nghiêm trọng - đó là nhận định của Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO). Theo FAO, Việt Nam là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng từ các hiện tượng thiên tai, bão lũ. Các hiện tượng thiên tai như lũ lụt, sạt lở đất, hạn hán, ngập mặn... ngày càng nghiêm trọng do tình trạng rừng bị tàn phá. Tình trạng mất rừng làm rừng mất khả năng điều tiết nước, giữ đất và độ ẩm, tạo ra vòng xoáy tiêu cực đe dọa sinh kế, khiến thiên tai trở nên cực đoan và khó lường hơn.

Hồng Minh