Triển vọng đối thoại giữa Mỹ và Triều Tiên vấn đề hạt nhân vẫn mờ mịt

Không có điều kiện tiên quyết để nối lại đàm phán

Mới đây, trong tuyên bố được đưa ra vào cuối kỳ Đại hội Đảng Lao động Triều Tiên lần thứ IX vừa bế mạc tại Bình Nhưỡng, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tuyên bố nếu Washington “tôn trọng vị thế hiện tại của đất nước chúng tôi như được quy định trong Hiến pháp và rút lại chính sách thù địch”, thì “không có lý do gì khiến chúng tôi không thể hòa hợp tốt với Mỹ”. Tuyên bố này xuất hiện trong bối cảnh ngày càng có nhiều đồn đoán rằng, Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể tìm kiếm một cuộc gặp với ông Kim bên lề chuyến thăm Trung Quốc, dự kiến vào tháng 4 tới.

Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un trong cuộc gặp tại Singapore năm 2018

Ngay sau tuyên bố của ông Kim, Nhà Trắng phản hồi rằng, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn để ngỏ khả năng đối thoại với Triều Tiên. Một quan chức Nhà Trắng cho biết: “Chính sách của Mỹ đối với Triều Tiên không thay đổi. Tổng thống Donald Trump vẫn sẵn sàng đối thoại với nhà lãnh đạo Kim Jong-un mà không có bất kỳ điều kiện tiên quyết nào”.

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Donald Trump đã có 3 cuộc gặp trực tiếp với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un: tại Singapore (tháng 6-2018), tại Hà Nội (tháng 2-2019) và tại làng đình chiến Panmunjom ở Khu phi quân sự liên Triều (tháng 6-2019). Các cuộc gặp này từng được kỳ vọng mở ra tiến trình phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên, dù đến nay các cuộc đàm phán vẫn chưa đạt được đột phá đáng kể nào.

Trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ hai, ông Donald Trump tiếp tục theo đuổi chính sách như trước. Trong chuyến công du châu Á hồi tháng 10-2025, ông Donald Trump khẳng định “hoàn toàn sẵn sàng” gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên, thậm chí thừa nhận Bình Nhưỡng “phần nào là một cường quốc hạt nhân”, động thái được xem là đi ngược lại chính sách của Mỹ trong nhiều thập kỷ. Trước đó, trong cuộc hội đàm cấp cao với Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tại Nhà Trắng vào tháng 8-2025, ông Donald Trump cho biết muốn gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un ngay trong năm 2025. Ông Donald Trump còn ca ngợi mối quan hệ cá nhân với nhà lãnh đạo Kim và đánh giá cao tiềm năng to lớn của Triều Tiên.

Một yếu tố thuận lợi cho việc tái lập đối thoại Mỹ - Triều là sự điều chỉnh chính sách của Hàn Quốc trong quan hệ với Triều Tiên. Khác với người tiền nhiệm, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung duy trì thái độ mềm dẻo với Bình Nhưỡng. Tại cuộc họp báo đầu năm 2026, ông Lee cho rằng “chỉ cần ngăn chặn được chiến tranh đã là điều may mắn, chưa nói đến thống nhất” không phải là quan điểm bi quan, mà là sự thừa nhận tỉnh táo về thực tại.

Trọng tâm thông điệp của ông Lee là khước từ những lý tưởng tách rời thực tế. Về vấn đề phi hạt nhân hóa, ông Lee đưa ra phương án 3 giai đoạn, bao gồm đóng băng hạt nhân, sau đó là cắt giảm vũ khí và cuối cùng là tiến tới phi hạt nhân hóa. Đây được xem là nỗ lực nhằm dung hòa giữa mục tiêu dài hạn và năng lực quản lý rủi ro thực tiễn trong bối cảnh Triều Tiên hiện sở hữu nhiều vật liệu hạt nhân và công nghệ tên lửa tinh vi hơn. Ông Lee cho rằng, việc phớt lờ thực tế này nhân danh nguyên tắc chỉ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng. Mặc dù phải chịu một loạt các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cùng những lệnh trừng phạt kinh tế và lệnh cấm vận vũ khí, Triều Tiên vẫn tiếp tục tiến hành các bước phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo mạnh mẽ. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đánh giá hiện Triều Tiên có khả năng gia tăng từ 15-20 vũ khí hạt nhân vào kho vũ khí mỗi năm.

Tranh cãi về vấn đề phi hạt nhân hóa

Tuy nhiên, triển vọng về việc tái lập đối thoại giữa Mỹ và Triều Tiên về vấn đề hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên không dễ dàng. Bình Nhưỡng đã nhiều lần khẳng định Triều Tiên sẽ không bao giờ từ bỏ vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh vị thế “không thể đảo ngược” của Triều Tiên với tư cách là một cường quốc hạt nhân đã được ghi nhận trong hiến pháp của đất nước.

Triều Tiên cũng ngày càng tỏ ra nghi ngờ với động cơ thật của Mỹ khi cho rằng, mục tiêu cơ bản của Washington vẫn là làm suy yếu Triều Tiên và phá hủy chế độ của ông Kim Jong-un. Thứ trưởng Ngoại giao Triều Tiên Myong Ho Pak tuyên bố: “Thế giới đã biết rõ điều gì sẽ xảy ra sau khi Mỹ khiến một quốc gia từ bỏ vũ khí hạt nhân và giải giáp”, ám chỉ đến những gì diễn ra với Iraq và Syria sau khi chấp nhận các yêu sách của Mỹ. Ông Pak khẳng định: “Chúng ta sẽ không bao giờ từ bỏ vũ khí hạt nhân”.

Tuyên bố bế mạc Đại hội lần thứ 9 của Đảng Lao động Triều Tiên, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un khẳng định: “Quyết tâm mạnh mẽ và không lay chuyển của đảng là tăng cường hơn nữa lực lượng hạt nhân Nhà nước và thực thi triệt để vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân”. Ông Kim cho biết: “Vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đóng vai trò quan trọng trong việc răn đe các mối đe dọa tiềm tàng từ đối thủ và duy trì ổn định khu vực”. Ông cũng mô tả vũ khí hạt nhân của Triều Tiên là “sự đảm bảo” cho an ninh và lợi ích của quốc gia.

Thừa nhận mối quan hệ giữa ông Kim Jong-un và Tổng thống Mỹ Donald Trump “không tệ” nhưng Bình Nhưỡng cảnh báo nếu Washington định dùng mối quan hệ cá nhân để chấm dứt chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên thì nỗ lực này chỉ là “trò chế giễu”. Triều Tiên cho rằng, nếu Mỹ không chấp nhận thực tế đã thay đổi và vẫn khăng khăng theo đuổi con đường thất bại trong quá khứ thì cuộc gặp Mỹ - Triều Tiên sẽ chỉ còn là niềm hy vọng của phía Mỹ.

Việc Mỹ và Hàn Quốc tiếp tục các cuộc diễn tập cùng thỏa thuận giữa Seoul và Washington về việc xây dựng tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân cho Hàn Quốc càng khiến Triều Tiên phản ứng mạnh. Tháng 11 năm ngoái, Mỹ và Hàn Quốc đã công bố chi tiết một thỏa thuận toàn diện về thương mại và an ninh, trong đó bao gồm việc Mỹ chấp thuận cho Seoul đóng tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và cam kết Washington sẽ phối hợp chặt chẽ với Hàn Quốc để tìm “nguồn cung cấp nhiên liệu” phù hợp.

Trước động thái trên, Triều Tiên cho rằng thỏa thuận giữa Hàn Quốc và Mỹ cho thấy “ý đồ đối đầu” của hai nước này với Bình Nhưỡng, đồng thời cảnh báo sẽ có biện pháp đáp trả thích hợp. Hãng truyền thông Nhà nước Triều Tiên KCNA cho rằng thỏa thuận cho thấy Seoul đang phục tùng chương trình “Nước Mỹ trên hết” của Washington, đồng thời cáo buộc Mỹ tìm cách kiểm soát khu vực.

Triều Tiên cũng thay đổi hoàn toàn thái độ với Hàn Quốc. Năm 2024, Bình Nhưỡng đã sửa đổi Hiến pháp, lần đầu tiên định nghĩa Hàn Quốc là một “quốc gia thù địch”. Trong khi để ngỏ cánh cửa đối thoại với Washington, Triều Tiên lại tỏ ra dứt khoát với Hàn Quốc, mô tả các nỗ lực hòa dịu gần đây của Seoul là “trò lừa bịp”. Bình Nhưỡng tuyên bố Triều Tiên “hoàn toàn không có việc gì để bàn bạc với Hàn Quốc, thực thể thù địch nhất của mình và sẽ vĩnh viễn loại Hàn Quốc khỏi phạm trù đồng bào”. Triều Tiên khẳng định: “Chừng nào Hàn Quốc vẫn là quốc gia có chung đường biên giới với Triều Tiên thì cách duy nhất để họ sống an toàn là từ bỏ mọi thứ liên quan đến chúng tôi và để chúng tôi yên”.

HOÀNG SƠN