Tìm lại hương vị lẩu cù lao nơi sông nước miền Tây

Trải qua bao biến thiên của thời gian và thăng trầm lịch sử, lẩu cù lao vẫn hiện diện trong ký ức ẩm thực, được xem là “hồn cốt” không thể thiếu trong các dịp trọng đại như tiệc cưới, tiệc giỗ.

Món lẩu cù lao đặc trưng nơi miền Tây sông nước. Ảnh: Huỳnh Biển

Ở nhiều địa phương miền Tây, đặc biệt là vùng Hậu Giang, lẩu cù lao từng gắn liền với những tiệc cưới miệt vườn. Vùng đất sông nước trù phú với nguồn tôm cá dồi dào, trong đó cá thát lát được xem là nguyên liệu quan trọng làm nên hương vị đặc trưng của món ăn.

Trước đây, cá thát lát thiên nhiên rất phong phú, khác với cá nuôi phổ biến hiện nay. Thịt cá được quết làm chả, cuộn trứng, vừa thơm ngon vừa tăng tính thẩm mỹ cho món lẩu cù lao.

Món lẩu cù lao truyền thống mang đậm tính “cây nhà lá vườn” nhưng đủ đầy hương vị. Mỗi dịp cưới hỏi, gia đình thường mổ heo, lấy xương nấu nước dùng để tạo độ ngọt tự nhiên. Để món ăn thêm đậm đà, không thể thiếu khô mực nướng xé sợi, tôm khô, bắp cải, củ sắn, cải đỏ, bắp cải cuộn thịt, trứng cuộn chả thát lát, cùng tim, gan, thịt xắt lát, lưỡi và da heo phồng khô.

Món ăn được bày biện công phu, điểm xuyết ngò rí, rắc thêm tiêu, tạo nên tổng thể hài hòa cả về hương lẫn sắc.

Hiện nay, nhiều quán ăn địa phương đã đưa cù lao trở lại thực đơn, giới thiệu như một đặc sản trứ danh của miền Tây một thời. Ảnh: Huỳnh Biển

Với người miền Tây, cù lao từng được xem là thước đo thành công của tiệc cưới. Khách dự tiệc thường hỏi nhau món cù lao có ngon không; cù lao được khen ngon đồng nghĩa với một buổi tiệc trọn vẹn. Đây thường là món cuối, dùng kèm cơm trắng hoặc bún, ăn cùng thịt kho rệu – hai món được xem là hồn cốt của tiệc cưới miệt vườn xưa.

Cù lao cũng được đánh giá cao ở cách chế biến và trình bày. Khác với các loại lẩu phổ biến, cù lao có cấu trúc đặc biệt, với phần thực phẩm được xếp xung quanh, ở giữa là khoang chứa than hồng để giữ món ăn luôn nóng.

Cách làm này giúp món ăn giữ trọn hương vị, đồng thời tạo hình thức bày biện bắt mắt, trang trọng hơn so với lẩu thông thường.

Có giai đoạn, lẩu cù lao dần vắng bóng trong các tiệc cưới, nhường chỗ cho các món lẩu hải sản và thực đơn hiện đại. Tuy vậy, trong đời sống thường nhật, cư dân miệt vườn sông nước miền Tây vẫn dành nhiều tình cảm cho món ăn truyền thống này.

Huỳnh Biển