Tiếng khóc đầu đời và cuộc chạy đua ngăn virus viêm gan B

Sản phụ ôm con sau khi thực hiện thành công ca mổ.

Tại phòng mổ của Bệnh viện sản Trung ương, người mẹ nằm trên bàn mổ vẫn tỉnh táo dưới tác dụng của gây tê tủy sống. Phía sau tấm màn vô khuẩn, các bác sĩ sản khoa khẩn trương thực hiện từng thao tác. Chỉ ít phút sau, tiếng khóc đầu đời của em bé vang lên, phá tan bầu không khí căng thẳng trong phòng mổ.

Đó là khoảnh khắc mà bất kỳ người làm sản khoa nào cũng mong đợi. Với người mẹ, đó là giây phút được nghe tiếng con sau nhiều tháng mang nặng đẻ đau. Với các bác sĩ, đó là dấu hiệu đầu tiên cho thấy em bé đã chào đời an toàn, nhưng với ca sinh này, công việc chưa dừng lại.

Sản phụ là người mang virus viêm gan B. Vì vậy, ngay từ trước khi ca mổ bắt đầu, các bác sĩ sản khoa và bác sĩ sơ sinh đã thống nhất quy trình chăm sóc sau sinh để bảo đảm em bé được dự phòng trong thời gian sớm nhất.

Khi dây rốn vừa được cắt, em bé được chuyển ngay sang bàn hồi sức sơ sinh. Điều dưỡng nhanh chóng lau khô, đánh giá tình trạng hô hấp, tuần hoàn, trong khi bác sĩ sơ sinh chuẩn bị huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG) và vaccine viêm gan B.

Trong phòng mổ, người mẹ vẫn chưa được gặp con ngay. Thay vào đó, các bác sĩ ưu tiên hoàn tất những bước dự phòng quan trọng nhất để giảm nguy cơ lây truyền virus từ mẹ sang con.

BSCKII Vũ Ngân Hà, Trưởng khoa Sản thường, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, cho biết đây là quy trình được thực hiện thường quy đối với tất cả trẻ sinh ra từ mẹ mắc viêm gan B. "Điều quan trọng nhất là em bé được dự phòng đúng thời điểm. Khi người mẹ được quản lý thai kỳ tốt, điều trị đúng chỉ định và trẻ được tiêm huyết thanh cùng vaccine đầy đủ ngay sau sinh thì nguy cơ lây truyền sẽ giảm rất đáng kể", bác sĩ Hà chia sẻ.

Theo bác sĩ, điều khiến nhiều thai phụ lo lắng nhất không phải bản thân mang virus, mà là nỗi sợ truyền bệnh cho con. Không ít người khi nhận kết quả xét nghiệm dương tính đã rơi vào trạng thái hoang mang, thậm chí mất ngủ suốt thai kỳ vì nghĩ con sinh ra chắc chắn sẽ mắc bệnh. Tuy nhiên, những tiến bộ trong sản khoa và dự phòng hiện nay đã giúp thay đổi hoàn toàn điều đó.

Phần lớn phụ nữ mang virus viêm gan B vẫn có thể sinh ra những em bé khỏe mạnh nếu được theo dõi thai kỳ đầy đủ, điều trị đúng chỉ định và thực hiện các biện pháp dự phòng ngay sau sinh.

"Thời gian vàng" quyết định tương lai của trẻ

Viêm gan B vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ lưu hành cao tại Việt Nam. Ước tính hiện có khoảng 6,5 triệu người đang sống chung với virus này, trong đó không ít là phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

Theo các bác sĩ, nhiều người vẫn lầm tưởng virus viêm gan B lây sang thai nhi trong suốt quá trình mang thai. Trên thực tế, các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ virus lây qua rau thai rất thấp, chỉ khoảng 2%.

Hơn 90% trường hợp lây truyền từ mẹ sang con xảy ra trong quá trình chuyển dạ và sinh nở, khi trẻ tiếp xúc với máu và dịch tiết của mẹ. Chính vì vậy, những giờ đầu tiên sau sinh được coi là "thời gian vàng" để ngăn chặn virus.

Em bé chào đời khỏe mạnh và an toàn.

Ngay sau khi chào đời, trẻ cần được tiêm huyết thanh kháng viêm gan B kết hợp với mũi vaccine viêm gan B đầu tiên, tốt nhất trong vòng 12 giờ đầu. Hai biện pháp này phối hợp với nhau có thể giúp phòng ngừa tới 95-99% nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con.

Theo BSCKII Vũ Ngân Hà, việc dự phòng sau sinh chỉ là một mắt xích trong cả quá trình quản lý thai kỳ. Ngay từ lần khám thai đầu tiên, tất cả phụ nữ đều cần được xét nghiệm viêm gan B. Nếu phát hiện mang virus, bác sĩ sẽ đánh giá tải lượng virus và chức năng gan để quyết định hướng theo dõi.

Đối với những trường hợp có tải lượng virus cao, thai phụ có thể được chỉ định điều trị bằng thuốc kháng virus trong ba tháng cuối thai kỳ nhằm giảm lượng virus trong máu, từ đó giảm nguy cơ lây truyền sang con khi sinh.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn phương pháp sinh sẽ được quyết định dựa trên chỉ định sản khoa chứ không chỉ vì người mẹ mắc viêm gan B. Sau khi được tiêm HBIG và vaccine ngay sau sinh, trẻ vẫn cần hoàn thành đầy đủ các mũi vaccine viêm gan B theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng hoặc dịch vụ. Sau đó, trẻ cần được xét nghiệm đánh giá đáp ứng miễn dịch theo hướng dẫn để khẳng định việc phòng lây truyền từ mẹ sang con đã thành công.

"Điều chúng tôi luôn mong muốn là các bà mẹ không quá hoang mang khi biết mình mắc viêm gan B. Điều quan trọng nhất là khám thai đầy đủ, tuân thủ hướng dẫn điều trị và đưa trẻ đi tiêm đúng thời gian. Khi làm được những điều đó, phần lớn các em bé đều có thể lớn lên khỏe mạnh và không mang virus từ mẹ", BSCKII Vũ Ngân Hà nhấn mạnh.

Ca mổ kết thúc, người mẹ được chuyển về phòng hồi tỉnh. Ít phút sau, em bé cũng được đưa trở lại trong vòng tay mẹ. Đó là khoảnh khắc giản dị nhưng chứa đựng rất nhiều ý nghĩa. Phía sau cái ôm đầu tiên giữa mẹ và con là sự chuẩn bị kỹ lưỡng của nhiều ê-kíp, là những quyết định chuyên môn được đưa ra đúng thời điểm và là thành quả của y học dự phòng.