Thuốc lá - “Kẻ giết người thầm lặng”

Ông Vũ Quốc Hoàn, xã Vĩnh Lộc, thường xuyên phải nhập viện điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính do có tiền sử nhiều năm sử dụng thuốc lá, thuốc lào.

Ông Đỗ Văn Huần, xã Quan Sơn là một trong số đó. Sau gần 40 năm hút thuốc lá và thuốc lào, ông đang phải điều trị bệnh lao phổi tái phát nặng. Thời gian gần đây, ông thường xuyên rơi vào tình trạng khó thở, ho ra máu, đau tức ngực kéo dài, sốt cao không dứt và sụt cân nghiêm trọng phải nhập viện điều trị.

Ông Huần chia sẻ: “Thời trẻ tôi hút thuốc rất nhiều, dùng cả thuốc lá và thuốc lào suốt gần 40 năm. Bây giờ sức khỏe yếu, thường xuyên phải nhập viện điều trị. Nhìn lại, tôi thấy phần lớn bệnh tật của mình cũng bắt nguồn từ việc hút thuốc trong thời gian dài. Tôi mong mọi người hãy bỏ thuốc càng sớm càng tốt để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, đừng để đến khi mắc bệnh mới hối tiếc như tôi”.

Tương tự, ông Vũ Quốc Hoàn, xã Vĩnh Lộc mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) sau hơn 30 năm sử dụng thuốc lá, thuốc lào. Căn bệnh khiến ông thường xuyên ho kéo dài, tức ngực, khó thở và rất dễ mắc các bệnh đường hô hấp khi thời tiết thay đổi. Những năm gần đây, bệnh diễn biến nặng hơn, buộc ông phải điều trị nhiều lần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Không phải ngẫu nhiên, thuốc lá được ví như “kẻ giết người thầm lặng”. Nó không chỉ tàn phá sức khỏe của người hút mà còn đe dọa những người xung quanh thông qua khói thuốc thụ động. Điều đáng lo ngại là nhiều người vẫn giữ tâm lý chủ quan, cho rằng hút vài điếu mỗi ngày sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể tới sức khỏe.

Theo các chuyên gia y tế, khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có hàng trăm chất độc và nhiều chất gây ung thư. Chỉ vài giây sau khi hít vào, nicotine cùng các chất độc đã theo máu đi khắp cơ thể, tác động đến não, tim, phổi và hệ tuần hoàn. Việc hút thuốc kéo dài làm gia tăng nguy cơ mắc hàng loạt bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp và nhiều bệnh lý khác. Thuốc lá được xác định là nguyên nhân gây khoảng 90% số ca ung thư phổi và khoảng 75% trường hợp mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Không chỉ gây tổn hại sức khỏe, thuốc lá còn tạo gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và kinh tế của nhiều gia đình. Bên cạnh thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang có xu hướng gia tăng trong giới trẻ. Với mẫu mã bắt mắt, hương vị đa dạng cùng hình thức quảng bá tinh vi trên mạng xã hội, các sản phẩm này tiềm ẩn nguy cơ gây nghiện và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thanh, thiếu niên.

Tiến sĩ, bác sĩ CKII Nguyễn Quang Hưng, Phó Giám đốc Bệnh viện Ung bướu tỉnh Thanh Hóa, cảnh báo, không chỉ thuốc lá và thuốc lào, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới cũng để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng, đặc biệt đối với hệ thần kinh, tim mạch và hô hấp. Nicotine trong các sản phẩm này gây nghiện mạnh, ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên, làm suy giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và tăng nguy cơ rối loạn lo âu, trầm cảm. Bên cạnh đó, nhiều loại thuốc lá điện tử còn chứa các hóa chất, hương liệu và kim loại nặng có thể gây tổn thương phổi, trong khi việc điều trị các biến chứng liên quan còn gặp nhiều khó khăn.

Nhằm giảm thiểu tác hại của thuốc lá, tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều hoạt động nhằm xây dựng môi trường không khói thuốc. Công tác truyền thông được thực hiện bằng nhiều hình thức tại cơ quan, trường học, cơ sở y tế và khu dân cư để nâng cao nhận thức cộng đồng. Nhiều cơ quan, đơn vị đã đưa quy định cấm hút thuốc vào nội quy làm việc; nhiều trường học xây dựng mô hình “Trường học không khói thuốc”, lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào các hoạt động ngoại khóa. Tại các bệnh viện, biển cấm hút thuốc được bố trí tại nhiều vị trí, đồng thời đội ngũ y, bác sĩ thường xuyên tư vấn, hỗ trợ người bệnh cai thuốc lá, hướng dẫn thay đổi lối sống và nâng cao ý thức phòng, chống tác hại của thuốc lá ngay từ khi đến khám, điều trị.

Để giảm tỷ lệ người hút thuốc, ngoài nỗ lực của các ngành chức năng trong việc hoàn thiện chính sách, tăng cường truyền thông, kiểm tra, xử lý vi phạm và xây dựng môi trường không khói thuốc, điều quan trọng nhất vẫn là sự thay đổi trong nhận thức và hành động của mỗi cá nhân. Chỉ khi mỗi người chủ động nói không với thuốc lá, cộng đồng mới có thể từng bước đẩy lùi những căn bệnh và gánh nặng do thuốc lá gây ra.