Tết Độc lập trên vùng cao Co Mạ

Xã Co Mạ đông vui trong ngày Tết Độc lập.

Co Mạ là trung tâm của các xã vùng cao thuộc huyện Thuận Châu trước đây, nơi hội tụ nhiều giá trị đặc sắc về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa và con người. Trước những thập niên 90 của thế kỷ trước, nhắc đến Co Mạ, ai cũng nghĩ ngay đến nơi “thủ phủ” của cây thuốc phiện. Thời điểm đó số người nghiện thuốc phiện rất nhiều. Không chỉ người già mà nhiều thanh niên cũng nghiện thuốc phiện. Cùng với đó, các hủ tục lạc hậu trong việc cưới, việc tang, cái đói, cái nghèo đeo cứ bám lấy cuộc sống người dân nơi đât. Giờ đây, Co Mạ đã khác rồi, cây thuốc phiện bị triệt phá, nhiều chương trình, đề án phát triển kinh tế của nhà nước được đầu tư, hỗ trợ, đã giúp bà con nơi đây xây dựng cuộc ngày càng khởi sắc.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Co Mạ được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Co Mạ, Co Tòng và Pá Lông, hiện có 23 bản, với gần 15.000 nhân khẩu, trong đó, đồng bào dân tộc Mông chiếm trên 91%. Với đồng bào Mông ở Co Mạ, Tết Độc lập là dịp để bà con tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ công ơn Bác Hồ, ơn Đảng đã mang lại cuộc sống ấm no ngày hôm nay, cũng như giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống cách mạng, trách nhiệm xây dựng quê hương.

Bà con dân tộc Mông háo hức trong ngày Tết Độc lập.

Dưới trời thu xanh ngắt, đến với vùng cao Co Mạ mới cảm nhận được hết những đổi thay trên các bản làng. Ông Và Sái Di, bản Co Mạ năm nay đã 80 tuổi, sinh ra và lớn lên ở đây, chứng kiến những đổi thay của đời sống của nhân, ông phấn khởi chia sẻ: Trước đây, mảnh đất Co Mạ nghèo lắm, làm quanh năm mà vẫn không đủ ăn. Nhờ ơn Đảng, Bác Hồ đời sống của bà con ngày một đủ đầy hơn. Cứ đến ngày Quốc khánh, đồng bào dân tộc Mông ở Co Mạ lại quây quần bên nhau, cùng nhau xuống chợ đón Tết Độc lập.

Tết Độc lập cũng là dịp xã tổ chức Phiên chợ vùng cao để bà con vui Tết. Phiên chợ diễn ra trong 2 ngày (1-2/9), không chỉ đơn thuần là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa, Phiên chợ vùng cao Co Mạ còn là không gian văn hóa cộng đồng, nơi đồng bào các dân tộc gặp gỡ, giao lưu, trao đổi sản vật, giới thiệu những nét đẹp trong đời sống văn hóa của mình và là nơi du khách có thể cảm nhận rõ hơn sự chân thành, mộc mạc, thân thiện, mến khách của đồng bào vùng cao.

Bà con mua sắm các sản phẩm thổ cẩm.

Trong không khí náo nức của ngày Tết Độc lập, ngay từ sáng sớm, hàng nghìn người dân, du khách từ khắp các nơi đổ về hòa chung niềm vui và cùng tham gia Phiên chợ vùng cao Co Mạ 2026 tại khu vực trung tâm xã. Nổi bật giữa dòng người đông đúc là những chàng trai, cô gái Mông khoác lên mình những bộ trang phục phục màu sắc sặc sỡ, những hoa văn truyền thống, được lưu truyền từ đời này qua đời khác.

Phiên chợ diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao dân tộc sôi nổi, hấp dẫn. Tiếng cười nói, tiếng reo hò vang lên từ khu vực thi kéo co, đánh tu lu, hay tiếng khèn Mông, tiếng sáo Mông réo rắt… Các trò chơi dân gian truyền thống như pa pao, giã bánh dày... không chỉ là sân chơi, còn là dịp để các thế hệ gìn giữ và truyền dạy những giá trị văn hóa của dân tộc mình.

Thi giã bánh dày tại Phiên chợ vùng cao Co Mạ.

Các chàng trai dân tộc Mông thể hiện sức mạnh trong phần thi giã dánh dày.

Hoà trong dòng người xuống chợ, bà Và Thị Cá, bản Pá Ný, xã Co Mạ, phấn khởi: Năm nào đến Tết Độc lập, tôi cũng xuống phiên chợ vùng cao Co Mạ. Nhà tôi cách trung tâm xã hơn 30 km, ở xa, đường đi vất vả nhưng vui lắm, năm nào cũng mong đến ngày này để xuống chợ, gặp bà con, xem các hoạt động, cùng mọi người vui Tết. Được mặc quần áo truyền thống, hòa vào tiếng khèn, tiếng nói cười của bà con, tôi thấy tự hào và rất vui.

Đến phiên chợ vùng cao Co Mạ, du khách và người dân có thể tìm thấy ở đây những sản phẩm thổ cẩm với hoa văn độc đáo, trang phục dân tộc được thêu dệt tỉ mỉ, màu sắc sặc sỡ, hay các vật dụng gia đình truyền thống. Gian hàng nông sản, sản phẩm OCOP luôn tấp nập khách tham quan, mua sắm. Những quả sơn tra vàng ươm, dưa mèo giòn ngọt hay rượu ngô đậm đà, gà đen chắc thịt, bát thắng cố đậm đà..., đều là những sản phẩm được chính tay đồng bào các xã vùng cao sản xuất, chế biến.

Các đại biểu tham quan gian hàng nông sản tại Phiên chợ.

Chị Lê Hương Lan, du khách đến từ tỉnh Ninh Bình, chia sẻ: Lần đầu tiên đến với Co Mạ, tôi rất ấn tượng với không gian văn hóa vùng cao tại phiên chợ đặc biệt này. Nhất là trang phục truyền thống của bà con dân tộc Mông sặc sỡ, đẹp mắt, bà con ai cũng hào hứng và nhiệt tình tham gia các hoạt động tại phiên chợ, tạo nên không khí sôi động. Đây thực sự là ngày Quốc khánh đáng nhớ đối với tôi.  

Phiên chợ vùng cao Co Mạ được tổ chức vào dịp 2/9 hằng năm, thu hút đông đảo đồng bào các dân tộc xã vùng cao Co Mạ và các xã lân cận tham gia. Chị Vàng Thị Dia, bản Nậm Nhứ, xã Long Hẹ, chia sẻ: Năm nào đến phiên chợ tôi cũng mang trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Mông đến bán và giới thiệu cho du khách. Tôi rất vui và tự hào khi thấy nhiều người đến tham quan và mua sản phẩm của chúng tôi. Tôi mong qua phiên chợ, những bộ trang phục truyền thống sẽ được nhiều du khách biết đến hơn, để văn hóa Mông được quảng bá rộng rãi và nghề truyền thống của bà con được gìn giữ, phát huy.

Nhiều sản phẩm nông sản của vùng cao được giới thiệu tại Phiên chợ.

Co Mạ ngày càng thay đổi, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng lên. Đặc biệt, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc được quan tâm. Những làn điệu dân ca, dân vũ, tiếng khèn, tiếng sáo, các trò chơi dân gian, trang phục truyền thống, nghề thủ công, phong tục tập quán và nét đẹp văn hóa ẩm thực của đồng bào các dân tộc đang từng bước trở thành những giá trị quý báu góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng của xã Co Mạ.

Ông Lò Văn Quý, Chủ tịch UBND xã Co Mạ, kỳ vọng: Thông qua các hoạt động tại phiên chợ, chúng tôi mong muốn giới thiệu đến du khách vẻ đẹp của thiên nhiên vùng cao, những giá trị văn hóa truyền thống phong phú, những sản phẩm đặc trưng và tiềm năng phát triển du lịch của xã Co Mạ. Qua đó, từng bước xây dựng hình ảnh Co Mạ - điểm đến giàu bản sắc, thân thiện, an toàn và hấp dẫn, góp phần đưa các giá trị văn hóa, sản vật và con người vùng cao đến gần hơn với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gian hàng nông sản của xã Mường Bám tại phiên chợ.

Tết Độc lập nơi vùng cao Co Mạ mang đến niềm vui, sự đoàn kết trong cộng đồng, trở thành không gian gìn giữ, quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Mông. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Co Mạ tiếp tục phát huy sức mạnh đoàn kết các dân tộc, từng bước biến truyền thống, bản sắc và tiềm năng thành động lực xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.