Đánh thức sắc màu buôn làng Cư Jút

Đoàn công tác của UBND tỉnh tham quan mô hình Du lịch cộng đồng ở Cư Jút

Trải nghiệm đời sống buôn làng

Bên dòng Sêrêpốk chảy ngược, buôn Buôr - buôn cổ có tuổi đời hơn 130 năm của đồng bào Ê đê mang vẻ đẹp yên bình. Nơi đây vẫn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống, từ không gian nhà dài, cồng chiêng, các loại nhạc cụ dân tộc đến nghề dệt thổ cẩm và những giá trị văn hóa gắn với đời sống cộng đồng. Hiện nay, buôn Buôr được chọn là một trong các điểm tham quan thuộc 3 tuyến du lịch của Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông.

Ông Ngô Quốc Phong - Chủ tịch UBND xã Cư Jút cho biết, văn hóa truyền thống của cộng đồng Ê đê nơi đây rất đa dạng và phong phú. Tại các buôn làng còn lưu giữ nhiều giá trị về nhà dài, ẩm thực, trang phục, ngôn ngữ, âm nhạc, nghề dệt truyền thống và lễ hội. Đây là những chất liệu để xây dựng các sản phẩm trải nghiệm gắn với đời sống cộng đồng. Với những giá trị văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ, buôn Buôr được chọn là một trong những điểm dừng chân trong kế hoạch phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa trên địa bàn Cư Jút nói riêng và tỉnh Lâm Đồng nói chung.

Từ Cư Jút có thể hình thành tuyến du lịch liên kết “Cầu Sêrêpốk - buôn Buôr - núi lửa Băng Mo - thác Đ’ray Sáp”, kết nối với xã Nam Đà (Lâm Đồng) và xã Hòa Phú (Đắk Lắk). Tuyến này có thể kết hợp du lịch sinh thái, văn hóa, nông nghiệp xanh với các hoạt động trải nghiệm, giáo dục môi trường, khám phá thiên nhiên; đồng thời liên kết doanh nghiệp lữ hành để xây dựng chuỗi sản phẩm phù hợp.

Nhà dài truyền thống ở buôn Buôr

Tháng 7 vừa qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức đoàn khảo sát các điểm du lịch cộng đồng trên địa bàn tỉnh. Sau chuyến khảo sát, Công ty TNHH Dalat Discovery đã đưa khách quốc tế đến trải nghiệm tại buôn Buôr. Trung bình mỗi ngày có 2 đoàn khách đi xe máy từ các địa điểm khác đến tham quan, tìm hiểu văn hóa, đời sống và giao lưu với người dân địa phương. Riêng tháng 8, buôn Buôr đón gần 300 lượt khách. Những tín hiệu ban đầu cho thấy, buôn Buôr có khả năng trở thành điểm nhấn trong tuyến du lịch cộng đồng của Cư Jút, nhất là đối với các đoàn khách trong và ngoài tỉnh, học sinh, sinh viên, các đoàn nghiên cứu văn hóa và những người yêu thích loại hình du lịch này.

Qua các chuyến khảo sát trực tiếp, bà Nguyễn Lan Ngọc - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đánh giá, Cư Jút có nhiều lợi thế để phát triển du lịch cộng đồng, song yếu tố quyết định là sự đồng thuận và tham gia tích cực của người dân. Bên cạnh đó, địa phương cần xây dựng những trải nghiệm đủ sức giữ chân du khách, để khách không chỉ tham quan rồi rời đi mà có thể ở lại, sử dụng các dịch vụ ẩm thực, mua sắm và trải nghiệm đời sống cộng đồng.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Lan Ngọc (ở giữa) khảo sát thực tế ở Cư Jút.

Để người dân tham gia làm du lịch

Với người dân buôn Buôr, du lịch không chỉ là câu chuyện đón khách. Đó còn là cơ hội để những giá trị truyền thống vốn đang được gìn giữ trong buôn làng có thêm không gian để phát huy. Chị H’Banh - Trưởng buôn Buôr cho biết, người dân rất mong muốn đưa hình ảnh, văn hóa của buôn làng đến với du khách. Tuy nhiên, với khái niệm làm du lịch, bà con chưa thực sự hiểu sâu, còn lúng túng khi trò chuyện, chưa cởi mở và chưa biết cách kể câu chuyện của buôn làng.

Theo chị H’Banh, việc đón khách, giới thiệu văn hóa, ẩm thực và nghề truyền thống của buôn làng vừa giúp người dân có thêm sinh kế, vừa khuyến khích bà con gìn giữ những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ. Đây cũng là mong muốn của người dân khi xây dựng du lịch cộng đồng tại buôn Buôr: làm du lịch nhưng vẫn giữ bản sắc, để văn hóa của buôn làng trở thành một phần trong sinh kế của người dân.

Du khách tham quan, tìm hiểu nghề dệt của người Ê đê ở buôn Buôr

Để từng bước hiện thực hóa hướng đi này, xã Cư Jút đang xây dựng mô hình du lịch cộng đồng theo hướng người dân trực tiếp tham gia. Các tổ, nhóm tại cơ sở được định hướng để bà con cùng đón khách, giới thiệu văn hóa, cung cấp dịch vụ, giữ gìn cảnh quan và bảo vệ môi trường.

Theo Chủ tịch UBND xã, để tuyến du lịch cộng đồng Cư Jút có thể vận hành thuận lợi, hạ tầng và các dịch vụ phục vụ du khách vẫn cần được đầu tư, hoàn thiện. Địa phương hiện còn hạn chế về giao thông, bãi đỗ xe, cơ sở lưu trú, sản phẩm trải nghiệm và nguồn nhân lực. Nhiều hộ dân cũng chưa có điều kiện về vốn để cải tạo nhà ở, phát triển homestay và các dịch vụ đón khách. Nhân lực du lịch tại Cư Jút còn thiếu về số lượng, hạn chế về nghiệp vụ, ngoại ngữ và kỹ năng phục vụ; hoạt động đào tạo chưa được tổ chức thường xuyên. Dù vậy, lao động địa phương có một lợi thế khó thay thế là sự am hiểu về văn hóa, phong tục, nghề truyền thống và những giá trị đặc trưng của vùng đất. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục đào tạo, từng bước hình thành đội ngũ phục vụ du lịch cộng đồng phù hợp với thực tế.

Du khách quốc tế khám phá buôn văn hóa Ê đê

Những phần việc ấy cần được triển khai song song với quá trình xây dựng sản phẩm du lịch. Khi người dân thực sự tham gia và làm chủ các hoạt động, những ngôi nhà dài, tiếng cồng chiêng, nghề dệt, những món ăn truyền thống… sẽ không chỉ hiện diện trong đời sống thường ngày của buôn làng mà còn có thể trở thành những trải nghiệm riêng có, níu chân du khách. Từ những giá trị sẵn có ấy, cùng với sự đầu tư về hạ tầng, dịch vụ và con người, tuyến du lịch cộng đồng Cư Jút có thêm điều kiện để từng bước định hình, tạo sinh kế cho người dân và phát triển theo hướng lâu dài, bền vững.