Sức mạnh mềm từ ẩm thực

Ẩm thực Việt Nam đứng thứ 2 thế giới về những món sợi ngon nhất theo bảng xếp hạng của TasteAtlas. (Ảnh: HÀ NAM)

Tuy nhiên, trong khi Hàn Quốc có Kimjang (văn hóa muối và chia sẻ kim chi truyền thống), Nhật Bản có Washoku (văn hóa ẩm thực truyền thống), Singapore có văn hóa bán hàng rong, Pháp có “bữa ăn kiểu Pháp”, Italia có nghệ thuật làm bánh Pizza Napoli… đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, Việt Nam chưa có hồ sơ nào về ẩm thực được ghi danh.

Điều này cho thấy, dù rất giàu tiềm năng, nhưng chúng ta chưa biết cách khai thác những giá trị của ẩm thực như một công cụ quảng bá văn hóa, hình ảnh đất nước, góp phần nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.

Mới đây, tham dự cuộc thi ẩm thực quốc tế The Philippine Culinary Cup 2026 diễn ra từ ngày 29/7 đến 1/8, đoàn Hội Đầu bếp chuyên nghiệp Sài Gòn đã xuất sắc giành 15 huy chương, gồm một Huy chương Vàng, năm Huy chương Bạc và chín Huy chương Đồng.

Tại cuộc thi Thử thách ẩm thực toàn cầu lần thứ 5 - Global Culinary Challenge Malaysia 2026 vừa diễn ra tháng 7, đội tuyển Hội Đầu bếp Hà Nội cũng đạt thành tích đáng tự hào với 14 Huy chương Vàng, 12 Huy chương Bạc, 11 Huy chương Đồng và chín cúp Vàng. Trước đó, lần đầu tiên góp mặt tại chung kết Global Chefs Challenge Finals 2026 diễn ra tại Vương quốc Anh, đội tuyển đầu bếp Việt Nam giành Huy chương bạc, xếp hạng 8 thế giới hạng mục Global Chefs Challenge, đánh dấu bước tiến mới của ẩm thực Việt Nam trên bản đồ nghề bếp quốc tế…

Mỗi tấm huy chương ấy vừa ghi nhận tay nghề của các đầu bếp Việt Nam, vừa là “kênh” ngoại giao hiệu quả khẳng định uy tín, năng lực sáng tạo và sức cạnh tranh của ẩm thực quốc gia. Tuy nhiên, dễ nhận thấy, những thành tích này lâu nay chủ yếu được tạo nên từ nỗ lực tự thân của cá nhân các đầu bếp, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp, chứ chưa được đặt trong một chiến lược quốc gia bài bản.

Sự thiếu vắng một kế hoạch tổng thể và tổ chức điều phối chung để xây dựng thương hiệu ẩm thực quốc gia khiến những nỗ lực quảng bá ẩm thực trong tiếp thị điểm đến bị phân tán, mờ nhạt, chưa tạo được hiệu ứng cộng hưởng giữa du lịch, văn hóa, ngoại giao và truyền thông.

Một cơ chế điều phối thống nhất để đưa ẩm thực trở thành trụ cột của sức mạnh mềm quốc gia là điều cần thiết, cũng là tinh thần được nhấn mạnh trong chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, với yêu cầu xây dựng cơ chế liên ngành để thúc đẩy các mô hình tiếp cận tích hợp đa phương thức trong phát triển các sản phẩm văn hóa trọng tâm của quốc gia.

Bên cạnh đó, cần xây dựng bộ tiêu chí và cấp nhãn chứng nhận để từng bước chuẩn hóa chất lượng cũng như thống nhất nhận diện hệ thống nhà hàng Việt Nam trong nước và nước ngoài, qua đó nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu ẩm thực Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Khi đó, ẩm thực sẽ thật sự trở thành lợi thế cạnh tranh, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.