Sai lầm về HLV Troussier

Với thành tích tệ như thế, liệu có sai lầm khi có những quan điểm vẫn nhìn nhận nhà cầm người Pháp đã làm tốt khi còn dẫn dắt tuyển Việt Nam?

Dưới thời HLV Philippe Troussier, đội tuyển Việt Nam thắng 4 trận, hòa 0 và thua 10 trận. Đáng nói, chỉ có duy nhất một chiến thắng ở giải đấu chính thức là trận thắng Philippines 2-0 tại vòng loại thứ hai World Cup 2026. Việt Nam cũng thua Indonesia ba trận liên tiếp, trong đó có thất bại 0-3 ngay trên sân Mỹ Đình, khiến người hâm mộ rất thất vọng.

Thành tích ấy càng gây tranh cãi khi HLV Troussier được cho là nhận mức lương thuộc hàng cao nhất trong lịch sử các đời HLV trưởng đội tuyển Việt Nam. Sau hơn một năm cầm quân, nhà cầm quân người Pháp rời ghế trong bối cảnh đội tuyển liên tiếp nhận những kết quả đáng thất vọng ở các giải đấu quan trọng.

Thất bại từ Asian Cup 2023 đến vòng loại thứ hai World Cup 2026, HLV Philippe Troussier cũng chỉ có một chiến thắng chính thức cùng đội tuyển Việt Nam trong 14 trận đấu. Ảnh: VFF

Bây giờ nhà cầm quân người Pháp bất ngờ nói với quan điểm rằng, đôi khi phải chấp nhận thất bại hôm nay để hướng tới chiến thắng trong tương lai. Xét về lý thuyết, đây không phải cách tiếp cận vô lý. Một đội tuyển muốn thay đổi lối chơi, trẻ hóa lực lượng và nâng tầm năng lực cạnh tranh có thể cần thời gian để xây dựng.

Tuy nhiên, nếu áp dụng quan điểm ấy vào hoàn cảnh của bóng đá Việt Nam dưới thời Troussier, vấn đề lại hoàn toàn khác. Chấp nhận thất bại để phát triển chỉ có ý nghĩa khi những thất bại đó tạo ra tiến bộ có thể nhận diện, từ năng lực tổ chức lối chơi, khả năng kiểm soát trận đấu đến sự trưởng thành của cầu thủ. Nếu kết quả đi xuống, việc viện dẫn tương lai để giải thích sẽ khó thuyết phục người hâm mộ.

Bóng đá Việt Nam đã phải trải qua một hành trình dài để tạo dựng vị thế ở châu Á. Thế hệ cầu thủ trưởng thành từ giai đoạn thành công dưới thời HLV Park Hang Seo đã mang đến những cột mốc đáng nhớ, gồm ngôi á quân U23 châu Á 2018, chức vô địch AFF Cup 2018, tứ kết Asian Cup 2019 và lần đầu tiên lọt vào vòng loại thứ ba World Cup 2022.

Đến thời điểm Troussier tiếp quản đội tuyển, nhiều trụ cột của thế hệ ấy đang ở độ tuổi sung sức, khoảng 24-27 tuổi. Họ đã có kinh nghiệm thi đấu quốc tế, từng trải qua những trận cầu áp lực và tạo dựng sự kết nối qua nhiều năm khoác áo đội tuyển. Một số cầu thủ cũng đã có cơ hội thi đấu ở nước ngoài. Đây là nền tảng quan trọng để bóng đá Việt Nam tiếp tục phát triển, thay vì phải bắt đầu lại từ đầu.

Dĩ nhiên, thế hệ Quang Hải, Công Phượng và các đồng đội không thể duy trì phong độ đỉnh cao mãi mãi. Đội tuyển cần bổ sung lực lượng, tạo cơ hội cho những gương mặt trẻ và chuẩn bị cho quá trình chuyển giao thế hệ. Nhưng trẻ hóa không đồng nghĩa với việc đặt cược phần lớn sức cạnh tranh của đội tuyển vào những cầu thủ chưa có đủ kinh nghiệm hoặc chưa thường xuyên được thi đấu ở cấp CLB.

Dưới thời Troussier, một số cầu thủ trẻ được trao cơ hội, trong khi nhiều gương mặt giàu kinh nghiệm bị đẩy lên ghế dự bị. Vấn đề nằm ở cách lựa chọn nhân sự, xây dựng lối chơi và bảo đảm rằng những cầu thủ được sử dụng thực sự đáp ứng yêu cầu chiến thuật, tạo ra thành tích.

Một đội tuyển quốc gia không phải nơi để thử nghiệm vô thời hạn. Các cầu thủ trẻ cần được phát triển thông qua môi trường CLB, những trận đấu có tính cạnh tranh và lộ trình nâng cao năng lực rõ ràng. Khi nhiều cầu thủ chưa có vị trí vững chắc tại CLB, việc đưa họ trở thành nhân tố chủ chốt ở đội tuyển đòi hỏi một phương án chiến thuật phù hợp, chứ không thể chỉ dựa vào kỳ vọng rằng họ sẽ tiến bộ sau những thất bại.

Đó là điểm khiến triết lý của Troussier gây tranh luận. Nếu mục tiêu là xây dựng tương lai, người hâm mộ cần nhìn thấy những dấu hiệu tiến bộ cụ thể. Nhưng thời HLV Troussier, tuyển Việt Nam không chỉ thua Indonesia mà còn gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức tấn công, duy trì sự cân bằng giữa các tuyến và kiểm soát bóng theo cách... vô hại.

Thất bại tại Asian Cup 2023 và kết quả không như kỳ vọng tại vòng loại thứ hai World Cup 2026 cho thấy khoảng cách đáng kể giữa mục tiêu xây dựng lối chơi mới và năng lực cạnh tranh thực tế của đội tuyển. Đặc biệt, những trận thua Indonesia liên tiếp khiến niềm tin dành cho kế hoạch của HLV người Pháp suy giảm nhanh chóng.

Không thể phủ nhận rằng bóng đá cần đầu tư cho tương lai, và một HLV không thể bị đánh giá chỉ bằng vài kết quả riêng lẻ. Nhưng tương lai không thể trở thành lời giải thích cho mọi thất bại. Một cuộc chuyển giao thế hệ chỉ có ý nghĩa khi đội tuyển vừa tạo cơ hội cho lớp kế cận, vừa duy trì được nền tảng cạnh tranh và cho thấy sự tiến bộ qua từng giai đoạn.

Sai lầm lớn nhất trong cách tiếp cận dưới thời Troussier, vì thế không nằm ở việc ông muốn trẻ hóa đội tuyển hay xây dựng một lối chơi khác biệt. Điều đáng tranh luận là liệu quá trình ấy có được triển khai phù hợp với nguồn lực hiện có của bóng đá Việt Nam hay không, và liệu những gì đội tuyển phải đánh đổi có tương xứng với tiến bộ đạt được.

Bóng đá Việt Nam cần nghĩ đến ngày mai, nhưng không thể vì ngày mai mà bỏ qua những giá trị đã mất công xây dựng hôm nay. Chấp nhận thất bại chỉ để hướng tới chiến thắng trong tương lai là một canh bạc. Nếu không có lộ trình đủ rõ ràng, những dấu hiệu tiến bộ đủ thuyết phục cùng kết quả tương xứng, cái giá phải trả có thể lớn hơn rất nhiều so với những gì một đội tuyển quốc gia nên chấp nhận.