Quan hệ ASEAN-EU hướng đến giai đoạn mới

Các đại biểu tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao (PMC) ASEAN-EU. (Ảnh BỘ NGOẠI GIAO)

Trên chặng đường đồng hành cùng phát triển trong gần 50 năm qua, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Liên minh châu Âu (EU) đã gặt hái những thành tựu hợp tác đáng tự hào. Trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường, việc tiếp tục củng cố quan hệ ASEAN-EU có ý nghĩa quan trọng, góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng tại mỗi khu vực và trên thế giới.

EU chính thức trở thành đối tác đối thoại của ASEAN vào năm 1977. Với những nỗ lực bền bỉ từ cả hai phía, sợi dây liên kết giữa hai bên ngày càng chặt chẽ. Thời gian qua, quan hệ ASEAN-EU ghi nhận những bước phát triển mạnh mẽ, toàn diện và đi vào chiều sâu. Việc triển khai Kế hoạch hành động ASEAN-EU giai đoạn 2023- 2027 tiếp tục tiến triển tích cực, với 69,5% dòng hành động đã và đang được triển khai. Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Kaja Kallas khẳng định, quan hệ ASEAN-EU đang ngày càng gắn kết, góp phần giúp hai khu vực duy trì sự ổn định, đứng vững trước những “sóng gió” từ bên ngoài.

Hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư là điểm sáng nổi bật. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 320 tỷ USD, trong khi tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ EU vào ASEAN đạt hơn 31 tỷ USD. Kết quả trên đưa EU trở thành đối tác thương mại lớn thứ ba của ASEAN và là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất vào ASEAN. EU cũng liên tục thúc đẩy việc ký kết và triển khai nhiều Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với các nền kinh tế trong ASEAN. EU đã ký kết các thỏa thuận thương mại tự do song phương với Singapore, Việt Nam, Indonesia và hiện đang đàm phán các FTA với Malaysia, Philippines và Thái Lan.

Hợp tác hai bên trong các lĩnh vực khác như chính trị-an ninh, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, ứng phó biến đổi khí hậu, giáo dục, giao lưu nhân dân cũng đạt kết quả thực chất. Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU lần thứ 25, diễn ra tại Brunei, hai bên thống nhất sẽ sớm đưa vào triển khai Hiệp định Vận tải hàng không toàn diện ASEAN-EU, hiệp định vận tải hàng không đầu tiên giữa hai tổ chức khu vực trên thế giới, nhằm tăng cường kết nối giữa người dân và nền kinh tế hai khu vực; thúc đẩy hợp tác về kinh tế số trên cơ sở Hiệp định khung ASEAN về kinh tế số.

Một yếu tố quan trọng thúc đẩy ASEAN và EU ngày càng xích lại gần nhau là những lợi ích chiến lược và quan điểm tương đồng về nhiều vấn đề quan trọng. Hai bên chia sẻ trách nhiệm và lợi ích trong duy trì hòa bình và ổn định phục vụ phát triển; củng cố các thể chế đa phương; thúc đẩy đối thoại, lòng tin, tuân thủ luật pháp quốc tế, giải quyết hòa bình các tranh chấp; hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia, bảo đảm an ninh mạng và an ninh biển. Giới chức EU từng nhiều lần khẳng định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt cũng như tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU lần thứ 25, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định, là những mô hình hội nhập khu vực thành công, việc ASEAN và EU tiếp tục tăng cường phối hợp và hợp tác là bước đi có ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh khu vực và thế giới hiện nay.

Năm 2027 sẽ đánh dấu mốc son kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ đối thoại giữa ASEAN và EU. Trên cơ sở nền tảng vững chắc là những thành quả đã gặt hái được trong thời gian qua, hai bên đang nghiên cứu khả năng nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, qua đó mở ra một chương mới trên hành trình hợp tác. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gia tăng và chủ nghĩa đa phương đang đứng trước nhiều thách thức, hợp tác giữa ASEAN và EU tiếp tục là minh chứng cho sức sống mạnh mẽ của chủ nghĩa đa phương, cũng như sự hiệu quả của một mô hình hợp tác liên khu vực bền vững.