Phát triển rừng bền vững

Cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững có ý nghĩa quan trọng. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có các chứng chỉ rừng được cấp gồm chứng chỉ quản lý rừng bền vững VFCS (hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia) do Tổ chức Consulting Group GmbH (GFA) chứng nhận; chứng chỉ PEFC và FSC (hệ thống chứng chỉ rừng quốc tế) do các tổ chức có uy tín, có ảnh hưởng lớn trong việc bảo vệ rừng nói riêng và môi trường nói chung trên quy mô toàn cầu chứng nhận.

Thí điểm triển khai

Từ trồng rừng chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, anh Nguyễn Văn Giáp (thôn Quang Hòa, xã Châu Sơn) đã thay đổi cách quản lý, chăm sóc, khai thác rừng sau khi có gần 15 ha rừng keo, thông của gia đình được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững năm 2024. Với anh, chứng chỉ không chỉ là yêu cầu về quy trình mà còn mở ra cơ hội nâng cao giá trị gỗ và ổn định đầu ra.

Cán bộ Hạt Kiểm lâm khu vực Chi Lăng cùng người dân kiểm tra hiện trạng rừng

Anh Giáp cho biết: Gia đình tôi có gần 15 ha rừng keo và thông được cấp chứng chỉ. Trong quá trình tham gia, tôi được các đơn vị tập huấn hướng dẫn quản lý, ghi chép quá trình chăm sóc, bảo vệ và khai thác rừng theo đúng quy trình và được doanh nghiệp cam kết thu mua gỗ nguyên liệu với giá cao hơn so với gỗ thông thường. Đầu năm 2026, gia đình tôi khai thác 4 ha, thu được 300 triệu đồng. Qua thực tế, tôi thấy chứng chỉ rừng giúp quản lý rừng bài bản hơn và ổn định đầu ra.

Không chỉ gia đình anh Giáp, những năm gần đây, việc triển khai cấp chứng chỉ rừng tại khu vực Đình Lập đã góp phần làm thay đổi nhận thức của nhiều hộ trồng rừng. Nếu trước đây người dân chủ yếu quan tâm đến năng suất và thời điểm khai thác thì nay nhiều hộ đã chú trọng hơn đến quy trình quản lý, bảo vệ môi trường, an toàn lao động và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Cấp chứng chỉ rừng bền vững là một trong những nội dung quan trọng trong Đề án Phát triển lâm nghiệp bền vững giai đoạn 2020 - 2030. Đề án đã đưa ra mục tiêu giai đoạn 2020 - 2025: toàn tỉnh có 5.000 ha rừng được cấp chứng chỉ, giai đoạn 2026 – 2030: toàn tỉnh có 10.000 ha rừng được cấp chứng chỉ. Để triển khai, huyện Đình Lập (cũ) được lựa chọn thực hiện thí điểm với 4.500 ha rừng.

Ông Phạm Công Phong, Hạt Trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Đình Lập cho biết: Quá trình triển khai cấp chứng chỉ rừng bền vững gặp không ít khó khăn, trong đó, có nhiều hộ chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhận thức của người dân về lợi ích của chứng chỉ rừng chưa đầy đủ; việc thay đổi tập quán canh tác rừng truyền thống cần có thời gian...

Để tháo gỡ khó khăn này, Hạt Kiểm lâm khu vực Đình Lập đã tham mưu cho UBND huyện Đình Lập (cũ) thành lập Ban Chỉ đạo nhóm hộ chứng chỉ rừng cấp huyện, đồng thời UBND các xã thực hiện thí điểm cũng thành lập ban đại diện nhóm hộ chứng chỉ rừng. Sau khi thành lập, Ban Chỉ đạo nhóm hộ chứng chỉ rừng cấp huyện đã tổ chức các lớp tập huấn về công tác cấp chứng chỉ rừng, quản lý rừng bền vững, phổ biến cho các hộ trồng rừng về ý nghĩa của việc phát triển rừng bền vững; đồng thời tuyên truyền về ý nghĩa, lợi ích và các nguyên tắc khi tham gia cấp chứng chỉ rừng. Nhờ cách làm đó, năm 2022, hơn 4.500 ha thông, keo tại các xã Đình Lập, Kiên Mộc, Châu Sơn đã được cấp chứng chỉ.

Từ những diện tích đầu tiên này, người trồng rừng từng bước làm quen với việc lập hồ sơ, ghi chép quá trình chăm sóc, bảo vệ rừng, tuân thủ các quy định về môi trường, an toàn lao động và khai thác. Đây cũng là một trong những giải pháp nâng cao chất lượng quản lý rừng và mở hướng gia tăng giá trị cho sản phẩm gỗ.

Giá trị từ những cánh rừng có chứng chỉ

Sau khi thực hiện thí điểm, các cấp, ngành chuyên môn trên địa bàn tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện nhân rộng đối với các diện tích rừng đủ điều kiện. Nhờ đó, diện tích rừng được cấp chứng chỉ tăng qua từng năm. Cụ thể, năm 2024, toàn tỉnh tăng thêm hơn 4.000 ha, năm 2025 tăng thêm hơn 12.000 ha, nâng tổng diện tích rừng được cấp chứng chỉ hiện nay lên hơn 20.761 ha, tập trung tại các xã: Kiên Mộc, Châu Sơn, Đình Lập, Thái Bình, Nhất Hòa, Vũ Lễ, Tân Tri. Hằng năm, các diện tích đã được cấp chứng chỉ đều được cơ quan chuyên môn kiểm tra, hướng dẫn nhằm duy trì các tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững.

Người dân xã Thái Bình chăm sóc rừng keo

Theo đánh giá của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững mang lại hiệu quả thiết thực. Đây là một trong những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý, bảo vệ và phát triển rừng theo hướng bền vững, bảo đảm các yêu cầu về kinh tế, xã hội và môi trường. Đặc biệt, chứng chỉ rừng góp phần nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và giá trị thương mại của lâm sản.

Với người trồng rừng, thay đổi dễ nhận thấy nhất là phương thức sản xuất từng bước được thay đổi. Người dân không chỉ trồng và chăm sóc rừng theo kinh nghiệm mà phải thực hiện đầy đủ quy trình quản lý, ghi chép quá trình chăm sóc, bảo vệ; tuân thủ các quy định về khai thác, bảo vệ môi trường và an toàn lao động. Qua đó, người dân chủ động hơn trong quản lý diện tích rừng của gia đình và quan tâm nhiều hơn đến chất lượng sản phẩm ngay từ khâu trồng, chăm sóc.

Quan trọng hơn, chứng chỉ rừng đang từng bước tạo sự gắn kết giữa người trồng rừng với doanh nghiệp. Gỗ từ rừng có chứng chỉ được các công ty, doanh nghiệp đầu tư chứng chỉ rừng cam kết thu mua và liên kết với các đơn vị chế biến tiêu thụ sản phẩm. Trên địa bàn tỉnh hiện có một số doanh nghiệp tham gia liên kết thu mua gỗ từ vùng rừng có chứng chỉ như: Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương Mại Quang Minh 79 (xã Hữu Lũng), Công ty TNHH BENCHMARK INDUSTRIES (tỉnh Lào Cai), Công ty Dương Linh... 

Nhờ đáp ứng các yêu cầu về nguồn gốc và quản lý rừng bền vững, giá gỗ có chứng chỉ hiện cao hơn gỗ thông thường khoảng 3%. Đây là yếu tố góp phần gia tăng giá trị sản phẩm, tạo động lực để người dân tiếp tục duy trì và mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ.

Tiếp tục mở rộng diện tích

Những kết quả bước đầu đang tạo động lực để ngành lâm nghiệp tiếp tục nhân rộng chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Năm 2026, toàn tỉnh dự kiến cấp chứng chỉ cho khoảng 5.000 - 8.000 ha rừng. Hiện các doanh nghiệp, đơn vị liên quan đang khảo sát, hoàn thiện hồ sơ, dự kiến tổ chức đánh giá trong quý IV/2026.

Tại khu vực Chi Lăng, công tác cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững  đang tích cực được triển khai. Bà Dương Thị Út Nhâm, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Chi Lăng cho biết: Năm 2026, đơn vị phối hợp với Công ty Cổ phần Smart Wood Việt Nam xây dựng kế hoạch cụ thể về cấp chứng chỉ rừng, dự kiến cấp khoảng 4.000 ha rừng tại xã Quan Sơn, Nhân Lý và Chi Lăng. Hai đơn vị đã phối hợp hoàn thành tuyên truyền, tập huấn cho các xã về chủ trương, chính sách quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng. Thời điểm này, công ty đang tiếp tục rà soát, thu thập xử lý dữ liệu bản đồ diễn biến rừng, tạo cơ sở cho việc xây dựng hệ thống hồ sơ quản lý rừng theo yêu cầu của tiêu chuẩn FSC FM.

Theo ông Nguyễn Hữu Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm, thời gian tới, đơn vị tiếp tục chỉ đạo các Hạt Kiểm lâm khu vực phối hợp với các xã đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định về cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững; giúp người dân, chủ rừng hiểu rõ mục đích, ý nghĩa và giá trị của rừng được cấp chứng chỉ để chủ động tham gia thực hiện. Cùng với đó, Chi cục Kiểm lâm tiếp tục theo dõi, cập nhật tiến độ triển khai tại các đơn vị trên địa bàn tỉnh, kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; tăng cường kiểm tra, giám sát, tuần rừng, duy trì diện tích đã được cấp chứng chỉ, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững.

Việc triển khai cấp chứng chỉ rừng bền vững không chỉ thay đổi tư duy sản xuất lâm nghiệp của người dân trên địa bàn tỉnh, mang lại giá trị gia tăng cho sản phẩm gỗ mà còn góp phần nâng cao chất lượng quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng, hướng tới phát triển lâm nghiệp bền vững.