Nông dân làm đặc sản du lịch
Thời gian qua, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố Đồng Nai phát triển mạnh mô hình du lịch vườn. Tuy nhiên, phần lớn nông dân vẫn dựa vào vườn cây ăn trái sẵn có để đón du khách tham quan nên giá trị mang lại chưa cao.

Du khách chụp ảnh lưu niệm tại vườn chà là ở phường Trị An.
Vài năm trở lại đây, một số nông dân đã chuyển hướng, đầu tư trồng những giống cây đặc sản, độc lạ, tạo điểm nhấn riêng để thu hút du khách. Khi ấy, trái cây trong vườn không chỉ là nông sản mà còn trở thành sản phẩm du lịch, được bán trực tiếp cho khách tham quan với giá cao hơn, góp phần gia tăng giá trị cho nhà vườn.
Vườn đặc sản “không đụng hàng”
Vào mùa trái chín, bình quân mỗi ngày vườn chà là của ông Nguyễn Hữu Điền bên hồ Trị An (phường Trị An) đón cả trăm du khách đến tham quan, thưởng thức trái cây. Là mô hình vườn đặc sản hiếm có, du khách sẵn sàng trả 80 ngàn đồng/người để vào tham quan; đồng thời chấp nhận mức giá cao hơn mặt bằng chung để mua trái chà là tại vườn về làm quà.
Vườn chà là của ông Điền hiện có 350 cây, gồm các giống đặc sản như: Barhee, Dahan, Konaizi. Cây được trồng cách đây 3,5 năm. Năm đầu tiên, vườn cho trái bói với sản lượng chưa nhiều. Đây là năm thứ 2 vườn cho thu hoạch và đạt năng suất khá cao. Tùy giống, mỗi cây cho khoảng 3kg trái, cây đạt có thể cho thu đến 10kg trái.
Ông Nguyễn Hữu Điền cho biết: Khu vực hồ Trị An đang phát triển mạnh về du lịch, thu hút nhiều du khách đến tham quan. Chính vì vậy, ông đầu tư trồng chà là, loại cây ở khu vực này chưa có nhiều người trồng, với mục tiêu xây dựng mô hình du lịch vườn.
Theo ông Điền, tuy là cây trồng ngoại lai nhưng chà là sinh trưởng, phát triển khá tốt ở vùng đất Đồng Nai nhiều nắng gió. Đặc biệt, do nằm sát hồ Trị An nên nhà vườn sử dụng nguồn nước sông Đồng Nai để tưới. Nguồn nước tự nhiên trong lành góp phần giúp cây phát triển tốt, cho trái có chất lượng.
Bà Trần Thị Diễm Huyền, công nhân chăm sóc vườn chà là cho biết: Vườn được chăm sóc theo hướng hữu cơ. Trong phòng trừ sâu bệnh, từ khi cây ra hoa phải thực hiện bao hoa; đến khi kết trái tiếp tục bao trái để hạn chế sâu bệnh. Mỗi giai đoạn sử dụng một loại bao riêng, cùng với đó là công đoạn tỉa hoa, tỉa trái và thu hoạch. “Đến khi thu hoạch, chỉ những trái chín mới được tỉa xuống, không cắt cả quầy trái. Các công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ” - bà Huyền chia sẻ.
Theo ông Điền, khi kết hợp trồng cây đặc sản để bán với khai thác du lịch, giá trị mang lại cao hơn nhiều so với sản xuất nông nghiệp thuần túy. Đây cũng là lý do nhà vườn mạnh dạn đầu tư vốn lớn để phát triển mô hình.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất để nhân rộng mô hình là vốn đầu tư ban đầu khá cao. Trong đó, cây giống phải nhập khẩu từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE) với giá cao. Bên cạnh đó, đây là cây trồng ngoại lai nên những nông dân tiên phong phải tự tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm trồng và chăm sóc, khiến chi phí đầu tư ban đầu càng lớn.
Hỗ trợ nông dân làm du lịch vườn
Hiện các địa phương có diện tích cây ăn trái lớn đang khuyến khích nông dân phát triển mô hình du lịch vườn thông qua nhiều giải pháp như: Hỗ trợ nhà vườn chuyển đổi sản xuất theo hướng hữu cơ, tạo ra sản phẩm an toàn; tổ chức tập huấn, đào tạo kiến thức về du lịch vườn, du lịch cộng đồng; hỗ trợ quảng bá thông qua các lễ hội, hội chợ du lịch, nông nghiệp; xây dựng sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) gắn với du lịch vườn, du lịch cộng đồng...
Nhân rộng mô hình vườn đặc sản
Thời gian qua, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố Đồng Nai phát triển mô hình du lịch vườn. Một số nông dân đã mạnh dạn đầu tư trồng các giống đặc sản hiếm có, khó tìm, tạo sản phẩm du lịch vườn riêng biệt để thu hút du khách.
Ông Trần Anh Tùng, nông dân tại phường Long Thành nhận xét: Thời gian qua, hạ tầng nông thôn, nhất là giao thông được đầu tư khang trang, rộng rãi đến tận các nhà vườn. Long Thành lại nằm trong vùng đệm của Sân bay Long Thành, có vị trí thuận lợi để phát triển du lịch vườn.
Theo ông Tùng, nhiều nhà vườn trong vùng đang chuyển từ sản xuất cây ăn trái sang kết hợp làm du lịch. Gia đình ông cũng đầu tư trồng đa dạng các loại đặc sản như: măng cụt, bòn bon, sầu riêng các loại nhằm tạo sự phong phú về sản phẩm, thu hút du khách đến tham quan, thưởng thức và mua về làm quà.
“Nhà vườn sẽ đầu tư thêm các dịch vụ ăn uống, lưu trú và hoạt động vui chơi để du khách có thêm trải nghiệm khi đến vườn” - ông Tùng cho biết.

Du khách tham quan, mua đặc sản tại vườn nho giống ngoại ở phường Long Thành.
Cùng quan điểm, anh Trần Quốc Phong, chủ vườn trái cây Út Tiêu (phường Bình Lộc) cho biết: Mùa trái chín năm nay, ngoài tổ chức tour đưa khách tham quan, trải nghiệm tại các vườn trái cây đặc sản, nhà vườn còn mở quầy bán nhiều loại trái cây như: măng cụt, xoài Thái, sầu riêng Musang King, bơ... Việc bán trái cây tại vườn vừa giúp nhà vườn tiêu thụ sản phẩm tươi vừa đáp ứng nhu cầu thưởng thức và mua đặc sản về làm quà của du khách.
Nói về hiệu quả mô hình du lịch vườn, ông Hoàng Đức Liêm, Chủ tịch Hội Nông dân phường Bình Lộc cho hay: Địa phương có diện tích đất sản xuất nông nghiệp lớn, thổ nhưỡng phù hợp với nhiều loại cây ăn trái đặc sản. Đây là lợi thế để Bình Lộc phát triển du lịch sinh thái vườn.
Ngoài những vườn trái cây truyền thống chủ yếu cho thu hoạch vào mùa hè, một số nông dân đã ứng dụng công nghệ cao, trồng cây ăn trái trong nhà màng; đồng thời đưa vào sản xuất những giống cây đặc sản chưa phổ biến trên thị trường. Cách làm này giúp nhà vườn có thể khai thác du lịch quanh năm, hoặc tạo điểm nhấn nhờ sự mới lạ, qua đó nâng cao giá trị mô hình.
Từ những vườn cây ăn trái, nông dân đang từng bước tạo ra những sản phẩm du lịch riêng. Khi trái cây không chỉ để bán mà còn trở thành trải nghiệm, câu chuyện của nhà vườn cũng được mở rộng hơn. Đây là hướng đi có thể giúp du lịch nông nghiệp phát triển bền vững, đồng thời tạo thêm giá trị cho nông sản địa phương.


