Những kỷ vật kể chuyện

Đại đức Thích Thanh Toàn dành thời gian chăm chút các kỷ vật mỗi ngày. (Ảnh: MỸ HÀ)

Những câu chuyện về ông ngoại, người đã đi qua cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cứu nước; về người cha là cán bộ Hải quân, tham gia chiến trường Campuchia; hay người cậu, Đại tá nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân khu 9 đã về hưu, góp phần nuôi dưỡng, bồi đắp tình yêu lịch sử trong con người Đại đức Thích Thanh Toàn từ khi còn nhỏ. Năm 2023, từ một bộ quân hàm được trao tặng, đến nay, đại đức đã gây dựng bộ sưu tập hơn 500 kỷ vật quân đội và công an, tạo nên không gian lưu giữ những câu chuyện về lòng yêu nước và sự biết ơn.

Từ gìn giữ ký ức người lính...

Chúng tôi đến thăm Không gian trưng bày kỷ vật cách mạng tại nhà riêng Đại đức Thích Thanh Toàn, Ủy viên Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long, trụ xứ chùa Viên Giác (phường An Hội, tỉnh Vĩnh Long) - nơi lưu giữ rất nhiều kỷ vật quý giá của các thế hệ đi trước. Trong căn phòng hơn 10m2, quân phục, quân hàm, mũ kê-pi, huân chương, huy chương, thư từ, hình ảnh và nhiều vật dụng được sắp xếp theo từng nhóm. Ẩn chứa trong mỗi món đồ là dấu tích về một con người, một trận chiến và một giai đoạn lịch sử không thể lãng quên.

Đặt trang trọng chính giữa phòng là ban thờ, với hai bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp bằng đồng nguyên khối, sắc nét đến từng chi tiết. Phía trên treo lá cờ Tổ quốc, kỷ vật được gửi từ Trường Sa do Đại tá Cao Thái Điền, Bệnh viện Quân y 175 tặng, đóng ngay ngắn và phẳng phiu trong khung tranh và Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

“Tôi có niềm đam mê với lịch sử và một tình yêu nước sâu sắc. Việc sưu tầm là cách để tôi gìn giữ những kỷ vật do cha ông, các bậc tiền nhân và thế hệ đi trước trao lại. Các chú, các bác, các anh đã tin tưởng, trao cho tôi cơ hội thay họ gìn giữ và tiếp tục truyền lửa về những giá trị lịch sử. Những kỷ vật cách mạng không đơn thuần là đồ vật, mà còn là một phần non sông, đất nước, lịch sử và hồn thiêng sông núi của dân tộc” - Đại đức Thích Thanh Toàn chia sẻ.

Mỗi ngày, Đại đức Thích Thanh Toàn đều dành thời gian cẩn thận lau chùi từng cặp cầu vai, quân hàm, kỷ niệm chương và các hiện vật trưng bày. Trong hành trình sưu tầm kỷ vật, mỗi người khi trao tặng quân hàm, quân phục, huân chương hay chiếc mũ đều đáng quý, mỗi kỷ vật đều gắn với một quá trình công tác, cống hiến của người chiến sĩ, không thể so sánh giá trị lớn hay nhỏ.

Theo Đại đức Thích Thanh Toàn, khó khăn lớn nhất không nằm ở việc tìm kiếm hiện vật mà là tạo dựng niềm tin với người trao tặng. Có những chuyến đi hàng nghìn ki-lô-mét, những cuộc gặp chỉ để lắng nghe và sẻ chia. Tất cả hiện vật đều có nguồn gốc rõ ràng, đi kèm bút tích hoặc chữ ký của người tặng, ghi rõ thời điểm, hoàn cảnh và ý nghĩa trao tặng.

...Đến không gian "Lửa thiêng Đồng Khởi"

Mới đây, Không gian trưng bày kỷ vật cách mạng đã được gắn với cái tên mới Không gian “Lửa thiêng Đồng Khởi”. “Lửa thiêng” tượng trưng cho ngọn lửa yêu nước và lòng tri ân luôn cháy trong mỗi người. “Đồng Khởi” gắn với Bến Tre, vùng đất nơi đại đức xuất gia, tu học và có tình cảm sâu sắc. Để xây dựng không gian trưng bày, không gian sống của Đại đức Thích Thanh Toàn vì thế phải thu hẹp để dành chỗ cho lịch sử. Các hiện vật được đặt ngay ngắn trên giá, kèm hình ảnh và thông tin để người xem dễ tiếp cận. Sự chỉn chu cho thấy đây không chỉ là niềm đam mê cá nhân mà còn là tâm nguyện tạo ra một nơi học tập, tưởng nhớ và giáo dục truyền thống.

Có những kỷ vật đến rất tình cờ như chiếc Huân chương Sao vàng cao quý không phải ai cũng được trao tặng. Hai bộ quân hàm có chữ ký của Đại tá tình báo, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tàu, biệt danh Tư Cang, nguyên cụm trưởng Tình báo quân sự H63 hoạt động trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đó là Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng ba của ông ngoại đại đức do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký tặng năm 1963.

Hay 1 chiếc ca bằng nhôm dùng để ăn cơm hằng ngày thời kháng chiến chống Mỹ, cứu nước - kỷ niệm của Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Doanh, nguyên Phó Tư lệnh về Chính trị Quân đoàn 4, Phó Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 2. Sau gần ba năm, bộ sưu tập đã hội tụ đầy đủ sự hiện diện của các lực lượng thuộc Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Hải quân, Không quân, Cảnh sát biển... Trong đó, quân hàm và mũ kê-pi là hai nhóm hiện vật chiếm số lượng nhiều nhất.

Không gian trưng bày “Lửa thiêng Đồng Khởi” có ba chiếc mũ cấp tướng. Một chiếc do Thiếu tướng Lê Văn Hải, nguyên Cục trưởng Hậu cần (Bộ Công an) trao tặng và ký bút tích. Hai chiếc còn lại thuộc lực lượng Lục quân và Hải quân do các vị chỉ huy đang dùng gửi tặng.

“Mong muốn lớn nhất của Đại đức Thích Thanh Toàn là có điều kiện mở rộng không gian trưng bày, có thêm nhiều kỷ vật để tiếp tục lan tỏa giá trị lịch sử. Qua đó có thể sắp xếp lịch cố định để mọi người, nhất là các bạn trẻ có cơ hội tham quan, tìm hiểu rõ hơn về những đóng góp và hy sinh của các thế hệ cha anh”, Đại đức Thích Thanh Toàn chia sẻ.

Từ không gian trưng bày “Lửa thiêng Đồng Khởi”, những kỷ vật vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về những người lính đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc. Đại đức Thích Thanh Toàn cho rằng, kế thừa truyền thống Phật giáo luôn đồng hành cùng dân tộc, từ những nhà sư từng “cởi áo cà sa, khoác chiến bào” đến thời bình hôm nay, việc gìn giữ những kỷ vật chiến tranh là cách tri ân Tổ quốc, góp phần bồi đắp lòng yêu nước, lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước và ý thức gìn giữ những giá trị lịch sử.