Nhà xuất bản cũng như một đội bóng

Tác giả: Lê Huy Hòa/NXB Thế giới

Lạc vào cõi sách

Cuốn sách tuyển chọn những bài viết về một số trí thức có liên quan đến nghề nghiệp xuất bản sách. Qua đó, ta được biết thêm những chân dung tài hoa, say mê cống hiến cho ngành xuất bản, đóng góp cho dòng chảy tri thức.

Nhà xuất bản cũng như một đội bóng

Theo quan niệm của nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, quản lý nhà xuất bản cũng như công việc của một huấn luyện viên với một đội bóng.

Ông Nguyễn Quang Huy là nhà thơ, là một giám đốc xuất bản thuộc diện "chịu chơi" và đặc biệt "ấn tượng" trong con mắt đồng nghiệp và dân làng sách.

Ông đến với nghề xuất bản cũng hết sức tình cờ. Thoạt đầu, ông được điều về làm biên tập viên ở Nhà xuất bản Văn học (có trụ sở 49 Trần Hưng Đạo, Hà Nội) những năm 80 của thế kỷ XX, rồi chuyển về "sân chơi" 43 Lò Đúc (Hà Nội) trên cương vị làm Giám đốc Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin.

Nhà thơ Nguyễn Quang Huy - nguyên Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin. Ảnh: Báo Lao động Thủ đô.

Có một lần, nhân lúc ông vui, tôi hỏi ông: làm Giám đốc kiêm Tổng biên tập một Nhà xuất bản lớn, mỗi năm xuất bản trên dưới 500 đầu sách các loại, ông có trực tiếp "cắt rốn" tất cả chúng không?

Ông trầm ngâm, thủ thỉ như giãi bày: Cực nhọc nhưng luôn phải tìm cách vượt qua sức ép của những trang chữ, tức là phải băng qua cả một rừng sách đấy. Nghe vậy, nhưng tìm hiểu qua những đồng nghiệp dưới quyền ông, tôi thấy ông xử lý việc này thật khoa học và có tính nguyên tắc. Ông luôn biết cách đặt niềm tin vào cấp dưới, ông biết quý trọng và biết bảo vệ những người biết tìm niềm vui trong công việc và tạo những điều kiện tốt nhất có được cho họ tự thể hiện...

Nhà xuất bản là một dây chuyền khép kín, mỗi cá nhân như sợi dây thần kinh liên kết thành một thể thống nhất, hoàn chỉnh. Ông hiểu và đặt niềm tin vào năng lực chuyên môn ở mỗi biên tập viên, mỗi trưởng ban biên tập. Và chính họ đã đem đến cho ông một sự thanh thản, tự tin và có nhiều phần nhàn nhã. Thử hỏi, còn biết trông chờ vào ai khác được!

Là Giám đốc, ông quan niệm về quản lý nhà xuất bản như công việc của một huấn luyện viên với một đội bóng. Và ông tự nhận trách nhiệm của một cầu thủ "gác gôn" - người giữ khung thành. Ông biết tạo ra nhiều không gian cho các cầu thủ của mình thể hiện tốt nhất vai trò cá nhân ở từng vị trí trên sân.

Ông không quên xây dựng đội hình hai để bổ sung dần vào các tuyến của đội hình một: từ việc chiêu binh và huấn luyện các tuyển thủ là các biên tập viên, người sửa bài, người làm kế hoạch, chạy in, người làm truyền thông, nhân viên phát hành sách, văn hóa phẩm... Việc này xem ra ông làm rất có bài bản và nghiêm ngặt.

Ông còn là người đam mê bóng đá. Dạo xem World Cup 1998, tôi nhớ mãi câu nói của ông về Đội tuyển bóng đá Brazil: Với Brazil nên có hai đội bóng tham dự World Cup! Tôi trộm nghĩ tiếp cách nói của ông: Giá như trong ngành xuất bản của ta nếu mỗi nhà xuất bản mà như có hai nhà xuất bản trong "một" thì quả là điều trên cả tuyệt vời!

Khi ấy, mỗi giám đốc xuất bản sẽ có thêm điều kiện để thể hiện những "thể nghiệm" đội hình, thực hiện các tư duy chiến thuật trong khai thác các mảng đề tài hay để có thêm nhiều cách chiếm lĩnh kho tàng "tri thức" nhân loại, phục vụ bạn đọc rộng và sâu hơn!?

Chưa tính tới tốc độ phát triển của công nghệ thông tin như thời đại hôm nay, những người làm sách sẽ phải chuẩn bị trước cả về con người và các thiết bị kỹ thuật cho những ấn phẩm trong tương lai gần, sử dụng trên nền tảng kỹ thuật số, sách điện tử, ngoài sách in truyền thống trên giấy... Và với nhà thơ Quang Huy, trên cương vị Giám đốc, Nhà xuất bản của ông đem đến cho ta cảm giác này thật!