Nguy kịch vì dùng mẹo dân gian chữa bệnh

Bệnh nhân nguy kịch vì tin vào mẹo dân gian. Ảnh: BV TƯQĐ 108.

Những ca bệnh từ xử trí sai cách

Mới đây, Khoa Điều trị Gan - Mật - Tụy, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tiếp nhận một bệnh nhân nam 49 tuổi, có tiền sử lạm dụng rượu nhiều năm, nhập viện sau khi uống mật cá trắm cùng rượu trong một bữa liên hoan. Kết quả xét nghiệm cho thấy men gan tăng rất cao, GGT tăng, triglycerid tăng ở mức nặng. BS Hoàng Nghĩa Quốc, Khoa Điều trị Gan - Mật - Tụy, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, đây là trường hợp tổn thương gan cấp rất nặng do uống mật cá trắm trên nền lạm dụng rượu. Y văn cũng đã ghi nhận nhiều trường hợp ngộ độc mật cá dẫn đến suy gan, suy thận, suy đa cơ quan.

Các bác sĩ cho biết, nhiều người vẫn tin rằng uống mật cá có thể chữa đau nhức, bổ gan, giải rượu hoặc tăng sinh lực. Tuy nhiên, đến nay chưa có bằng chứng lâm sàng tin cậy chứng minh các công dụng này. Ngược lại, mật của một số loài cá nước ngọt thuộc họ Cá chép, đặc biệt là cá trắm, có thể chứa độc tố gây tổn thương trực tiếp tế bào gan, ống thận và nhiều cơ quan khác.

Một trường hợp khác đặc biệt nghiêm trọng xảy ra với bệnh nhi H.V.T., mới 1 tháng tuổi, được Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cao Bằng tiếp nhận trong tình trạng suy hô hấp nặng, viêm phổi tiến triển và theo dõi nhiễm trùng huyết. Theo thông tin từ gia đình, khoảng 15 ngày trước khi nhập viện, trẻ được đưa đi đốt bấc, chích rạch vùng đầu, trán theo mẹo dân gian và cho uống thuốc nam. Chỉ đến khi trẻ có biểu hiện bú kém, quấy khóc, nôn trớ, khó thở, gia đình mới đưa đến cơ sở y tế.

Trường hợp này cho thấy hậu quả đặc biệt nguy hiểm khi áp dụng mẹo dân gian cho trẻ sơ sinh. Ở lứa tuổi này, hệ miễn dịch còn non yếu, bệnh nhiễm trùng có thể diễn biến rất nhanh.

Không chỉ trong điều trị bệnh, các mẹo dân gian xử trí tai nạn sinh hoạt cũng có thể gây hậu quả nặng. Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương vừa điều trị cho bệnh nhân P.V.T., 35 tuổi, trú tại Bắc Ninh, bị hóc xương cá ngạnh sông khi ăn lẩu. Sau khi cố khạc nhổ không được, người bệnh đã nuốt một miếng cơm lớn với hi vọng kéo xương trôi xuống dạ dày.

Tuy nhiên, hành động này khiến chiếc xương găm sâu hơn, gây đau dữ dội. Bệnh nhân sau đó đi khám tại một số cơ sở y tế, nội soi và chụp X-quang nhưng chưa phát hiện dị vật. Khi đến Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, người bệnh trong tình trạng nuốt đau, nuốt vướng nhiều, tăng tiết đờm dãi và đau nhiều vùng cổ. Chụp cắt lớp vi tính phát hiện chiếc xương cá đã xuyên ra khỏi lòng thực quản, đi vào tổ chức phần mềm vùng cổ, bao gồm cả tuyến giáp, gây nhiễm trùng tại chỗ và tổn thương cấu trúc xung quanh.

Theo Thạc sĩ - Bác sĩ Nội trú Phạm Thùy Linh, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, phần lớn trường hợp hóc xương cá nếu phát hiện sớm sẽ được xử trí thuận lợi. Tuy nhiên, nếu xử trí sai cách, phát hiện muộn hoặc bỏ sót dị vật, người bệnh có thể đối mặt với biến chứng nặng như nhiễm trùng, áp xe vùng cổ, thủng thực quản, rò thực quản, áp xe lan xuống trung thất, thậm chí tổn thương mạch máu lớn gây chảy máu ồ ạt, nguy cơ tử vong nhanh.

Đừng quá lệ thuộc kinh nghiệm truyền miệng

Điểm chung của các ca bệnh trên là người bệnh hoặc gia đình đã lựa chọn cách xử trí dựa trên kinh nghiệm truyền miệng thay vì đến cơ sở y tế sớm. Với nhiều người, mẹo dân gian có vẻ gần gũi, dễ thực hiện, ít tốn kém và được truyền lại qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, trong y học, một phương pháp chỉ có thể được khuyến cáo khi đã có bằng chứng về hiệu quả, độ an toàn, chỉ định, chống chỉ định và cách xử trí biến chứng.

Với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, nguy cơ từ mẹo dân gian càng lớn hơn. Các bác sĩ Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cao Bằng khuyến cáo, khi trẻ có dấu hiệu bất thường như bú kém, sốt, ho, khó thở, nôn trớ, quấy khóc kéo dài, li bì, co giật hoặc tím tái, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế. Không nên đốt bấc, chích rạch, cắt lễ, đắp lá, xông hơi hoặc cho trẻ uống các loại thuốc nam, thuốc truyền miệng khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Các chuyên gia nhấn mạnh, không phải mọi kinh nghiệm dân gian đều sai, nhưng không thể dùng kinh nghiệm truyền miệng để thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Đặc biệt, với những tình huống có nguy cơ cao như trẻ sơ sinh khó thở, người lớn nôn ói, tiêu chảy sau khi uống mật cá, hoặc người hóc dị vật sắc nhọn, thời gian là yếu tố quyết định.

Tin vào mẹo dân gian trong những trường hợp này có thể khiến bệnh diễn tiến từ nhẹ sang nặng, từ điều trị đơn giản thành hồi sức phức tạp, thậm chí đánh mất cơ hội cứu sống người bệnh. Vì vậy, khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường, lựa chọn an toàn nhất vẫn là đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí đúng chuyên môn.