Người hồi sinh những bước chân thiên thần

SKĐS - "Mẹ ơi, làm ở đó về con có đi được không? Nếu làm mà vẫn không đi được, lại bắt mẹ gánh nợ hàng trăm triệu đồng, con không làm đâu. Con bị cắt chân cũng được, con chấp nhận mẹ ạ..."

Lời nói của cô bé 14 tuổi Nguyễn Ngọc Khánh Uyên khiến những người chứng kiến hôm ấy lặng người. Sự hiểu chuyện đến xót xa của một đứa trẻ gánh hai lần bất hạnh khi phải chọn cắt cụt chi để bảo toàn mạng sống vì ung thư xương như những vết dao cắt vào tâm can người mẹ. Và chính những nỗi đau ấy lại làm động lực cho lời hiệu triệu của trái tim các y bác sĩ BV Trung ương Huế quyết tâm giúp em tiếp tục được bước đi trên đôi chân của mình.

Khánh Uyên phát hiện bệnh từ đầu năm 2024, ban đầu chỉ là những cơn đau âm ỉ sau giờ thể dục. Khi gia đình đưa em đến bệnh viện, tế bào ung thư đã buộc các bác sĩ phải tính đến phương án cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng. Với một cô bé đang tuổi lớn việc mắc ung thư đã là một cú sốc lại thêm tin phải mất đi một chân là một sự chịu đựng vượt quá giới hạn.

Chính vì thế các y bác sĩ của Bệnh viện Trung ương Huế đã dành nhiều thời gian, tâm huyết qua các buổi hội chẩn liên chuyên khoa để tìm phương án tối ưu nhất cho Uyên. Cơ duyên đã đưa gia đình Uyên gặp TS.BS Nguyễn Nguyễn Thái Bảo – Trưởng Khoa Phẫu thuật khớp và Y học thể thao, BV Trung ương Huế – vị bác sĩ sau này đã hồi sinh những bước chân cho Uyên.

Sau khi nghe tin về ca bệnh của Uyên bác sĩ Thái Bảo lúc đó đã đề xuất phương án táo bạo: phẫu thuật bảo tồn chi bằng kỹ thuật Megaprosthesis - thay thế đoạn xương đã mất bằng vật liệu nhân tạo. Đây là kỹ thuật lần đầu tiên được thực hiện tại khu vực miền Trung Tây Nguyên. Chị Trần Thị Tâm An - mẹ Khánh Uyên cho biết, khi nghe bác sĩ Bảo nói về phương án bảo tồn chi cho con gái, chị vừa mừng vừa lo. Mừng vì con có cơ hội giữ lại được đôi chân, nhưng lo về chi phí điều trị đè nặng trong lòng. Còn Uyên khi nghe có thể giữ lại được chân cô bé cũng vui. Nhưng rồi Uyên lại nhất quyết không làm phẫu thuật. Sau này bác sĩ mới biết Uyên sợ mẹ phải gánh nợ vì chi phí điều trị vượt quá khả năng chi trả của gia đình.

Biết hoàn cảnh gia đình Uyên khó khăn, bác sĩ Thái Bảo đã động viên Uyên và gia đình, đồng thời hỗ trợ và kêu gọi các nguồn để giúp con được phẫu thuật. Ca phẫu thuật của Khánh Uyên kéo dài hơn 4 giờ đồng hồ. Các bác sĩ tiến hành cắt bỏ khối u xương ác tính, sau đó sử dụng vật liệu nhân tạo để tái tạo phần xương và khớp đã mất. Đây là kỹ thuật khó, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật viên, ê kíp gây mê và các chuyên gia giải phẫu bệnh để đảm bảo lấy sạch tế bào ung thư. Sau mổ, Khánh Uyên tiếp tục trải qua nhiều đợt hóa trị kéo dài. Hóa chất khiến cơ thể em suy kiệt, tóc rụng, nhưng vết mổ dần liền da. Có thời điểm vết sẹo cũ bị hoại tử phải tiến hành phẫu thuật lần hai để xử lý phần mềm.

Chị An cho biết trong suốt quá trình điều trị, điều khiến gia đình xúc động nhất là sự quan tâm tận tình của bác Bảo, bác Hoa, cô Yến, cô Giang và các y bác sĩ của BV Trung ương Huế. Các bác, các cô tại khoa Nhi Ung bướu của Bệnh viện cũng đã vận động các nguồn tài trợ để hỗ trợ rất lớn cho gia đình. Không chỉ vậy, khi Uyên đã xuất viện, bác sĩ vẫn thường xuyên gọi điện hỏi thăm tình hình sức khỏe, nhắc nhở gia đình về lịch tái khám và hướng dẫn các phương pháp tập luyện, phục hồi chức năng. Hiện nay, Khánh Uyên đã có thể tự đi lại và phụ giúp mẹ những việc nhỏ trong gia đình. Từ một cô bé chỉ nằm một chỗ, Khánh Uyên đã có thể đứng dậy, bỏ khung tập đi và bước đi trên chính đôi chân của mình.

Chia sẻ về trường hợp của Khánh Uyên, bác sĩ Thái Bảo cho biết, cháu được chẩn đoán mắc ung thư xương chày. Trước đây, nguyên tắc điều trị ung thư xương thường là cắt bỏ phần chi bị bệnh. Nhưng với một đứa trẻ, việc mất đi một chân sẽ để lại gánh nặng tâm lý rất lớn đối với con. Với tâm niệm y học hiện đại không chỉ điều trị bệnh mà còn phải điều trị tâm bệnh nên các bác sĩ tìm mọi cách, trong đó tìm cách bảo tồn chi thể cho người bệnh nếu có thể.

'Trong quá trình hội chẩn, tôi đặt vấn đề có thể bảo tồn chi để giữ lại chân cho cháu. Khi nghe đề xuất đó, nhiều đồng nghiệp cũng băn khoăn vì đây là kỹ thuật mới và còn nhiều yếu tố phải cân nhắc. Sau khi trao đổi, nhóm đề nghị hội chẩn cấp viện. Khi nghe báo cáo, Ban giám đốc bệnh viện đã đồng thuận với phương án bảo tồn chi. Và tôi, trước khi thực hiện kỹ thuật cũng đã tham khảo ý kiến nhiều chuyên gia trong và ngoài nước, các giáo sư từng trực tiếp đào tạo mình. Trên cơ sở kiến thức về Megaprosthesis được học và thực hành tại Nhật Bản, tôi xây dựng kế hoạch điều trị và báo cáo với GS.Phạm Như Hiệp, Giám đốc Bệnh viện", BS Thái Bảo kể lại.

Tiếp nối thành công của ca bệnh Khánh Uyên, Bác sĩ Thái Bảo cùng các đồng nghiệp đã thực hiện ca phẫu thuật bảo tồn chi xuyên biên giới. Anh đã tiếp tục thực hiện thành công ca bảo tồn chi cho một bệnh nhi người Lào cũng mắc ung thư xương.

Theo chia sẻ của Bác sĩ Thái Bảo, đây là một trường hợp đặc biệt. Bệnh nhi được đưa sang điều trị ung thư tại Trung tâm Nhi. Khối u phát triển khiến chân của cháu bị biến dạng nghiêm trọng ở khớp gối, cong gập bất thường nên gần như không thể đi lại . Trong quá trình hội chẩn, để đảm bảo tính mạng cho bệnh nhi phương án cắt bỏ chân vẫn là lựa chọn được đặt ra.

Tuy nhiên, với mong muốn giữ lại chi thể cho trẻ nhỏ nếu còn cơ hội, bác sĩ Thái Bảo tiếp tục đề xuất thực hiện phẫu thuật bảo tồn chi để cứu đôi chân cho bệnh nhi.

"Mỗi ca bảo tồn chi đều có đặc điểm riêng, không có ca nào giống ca nào và độ khó cũng khác nhau. Trường hợp của cháu bé người Lào thực sự rất phức tạp vì khớp gối đã bị khối u làm biến dạng, bẻ cong rõ rệt nên không thể duỗi thẳng như bình thường. Trong quá trình phẫu thuật, ê kíp phải thực hiện từng bước hết sức cẩn trọng. Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ quá trình gặp rủi ro", bác sĩ Thái Bảo nhớ lại.

Ca phẫu thuật được thực hiện vào tháng 11/2025. Sau nhiều giờ căng thẳng trong phòng mổ, mọi nỗ lực của ê kíp đã được đền đáp khi ca phẫu thuật thành công, giữ lại được chân cho bệnh nhi.

Hiện nay, cháu bé vẫn đang tiếp tục điều trị ung thư tại Trung tâm Nhi. Mỗi lần thấy bác sĩ Bảo đến thăm, em cùng người cha đều tỏ rõ niềm vui.

Nhìn lại những ca phẫu thuật thành công, bác sĩ Thái Bảo không nói nhiều về hào quang. Với anh nghề y là nghề của những khoảng lặng và cả những sự bất lực. Có những lúc, dù đã xây dựng phương án tốt nhất, nhưng thực tế lâm sàng lại đưa bác sĩ vào thế bất lực trước giới hạn nghiệt ngã của số phận và của y học.

Anh vẫn nhớ mãi ánh mắt tuyệt vọng của người mẹ có đứa con 13 tuổi mắc ung thư xương đùi. Gia đình tìm đến anh với hy vọng bảo tồn chi sau những ca bảo tồn chi anh đã thực hiện thành công. Thế nhưng sau rất nhiều lần tầm soát kỹ lưỡng, câu trả lời vẫn là con số không dù chỉ 1%.

Bên cạnh những thách thức về chuyên môn, điều khiến bác sĩ Thái Bảo trăn trở nhất là vấn đề kinh tế của người bệnh. Phần lớn bệnh nhân tìm đến đều có hoàn cảnh khó khăn nên việc tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại gặp nhiều rào cản đặc biệt là về kinh tế.

"Có những gia đình khi nghe đến số tiền khớp lên đến hàng trăm triệu đồng thì chùn bước, dù rất thương con và rất muốn điều trị", bác sĩ Thái Bảo chia sẻ.

Vì thế, bác sĩ Thái Bảo và các bác sĩ tại khoa Nhi Ung bướu, BVTW Huế ấp ủ trong tương lai sẽ gây dựng một quỹ hỗ trợ dành cho các bệnh nhi mắc ung thư xương. Quỹ này sẽ giúp các cháu có thêm kinh phí chi trả tiền khớp, đồng thời hỗ trợ một phần chi phí ăn ở, đi lại cho bệnh nhân trong quá trình điều trị.

Ít ai biết rằng, trước khi gắn bó với dao mổ, TS. BS Nguyễn Nguyễn Thái Bảo từng là Á quân Đường lên đỉnh Olympia năm 2004 và Quán quân cuộc thi Rung Chuông Vàng toàn quốc năm 2009, Giải Nhì Quốc gia môn Hóa học... Cơ hội đi du học nước ngoài của Thái Bảo không phải không có, nhưng anh ở lại chọn theo học Y ở trường Đại học Y Dược, Đại học Huế. Sau khi Tốt nghiệp, Thái Bảo đi đào tạo ở New Zealand rồi giành học bổng toàn phần Tiến sĩ tại Nhật Bản. Anh đã hoàn thành xong chương trình sớm chỉ trong 2.5 năm (lộ trình là 4 năm).

Thời gian còn lại, Thái Bảo dành để theo học các thầy và học các kỹ thuật cao về thay khớp, nội soi khớp. Thái Bảo có nhiều cơ hội để ở lại nước ngoài hoặc làm việc tại các thành phố lớn. Nhưng anh chọn trở về Huế.

'Tôi sinh ra trong gia đình có bố làm trong ngành y, từ nhỏ, tôi đã theo bố trực đêm. Những đêm dài ở viện tôi đã chứng kiến những bước chân vội vã ngoài hành lang, ánh đèn và sự hối hả gấp gáp trong phòng cấp cứu… tất cả dần in sâu vào ký ức tuổi thơ tôi. Chính môi trường ấy đã ươm mầm ước mơ trở thành bác sĩ trong tôi. Tôi muốn lớn lên cũng làm nghề y như bố và về Huế để góp chút sức nhỏ cho y học quê hương', Thái Bảo chia sẻ.

Nhiều người hỏi Thái Bảo, tại sao không ở nước ngoài làm việc, và khi về nước rồi lại không xin về các trung tâm lớn như Hà Nội hay TPHCM vì ở đó cơ hội sẽ phát triển hơn. Về Huế sợ rằng sẽ mai một, nhưng Thái Bảo cho rằng, một đỉnh cao hay thành công không nhất thiết phải đặt ở đô thị rực rỡ nhất. Vì thế anh vẫn chọn Huế. Vì như anh nói, Huế là nơi anh thuộc về.

Với anh, đi học là để trở về. Với anh, tri thức không phải là những danh hiệu để khoe, mà tri thức phải được chuyển hóa thành giá trị cho người bệnh. Những ánh hào quang đã đạt trong quá khứ giờ là những kỷ niệm đẹp và là nơi để giúp anh tiếp bước trên con đường y nghiệp. Đi học để mang kiến thức về góp sức nhỏ bé của mình cho y học quê hương, để người bệnh ở khu vực miền Trung được thụ hưởng những kỹ thuật hiện đại nhất ngay tại quê nhà là điều mà Thái Bảo luôn tâm niệm.

Bác sĩ Thái Bảo mổ thực hành tại Trung tâm phẫu thuật Chỉnh hình Tricounty Orthopedics, Cedar Knolis, New Jersey, Hoa Kỳ (ảnh giữa) và thực hành phẫu thuật cho bệnh nhân tại BV Trung ương Huế (hai ảnh bên).

Sau những hào quang, người bác sĩ ấy vẫn luôn trăn trở nỗi lo kinh phí cho bệnh nhân nghèo, vẫn mỗi ngày tỉ mẩn dưới ánh đèn phòng mổ nỗ lực nối lại những đoạn xương gãy, thay thế khớp đã hỏng, phục hồi dây chằng đã đứt… và quan trọng hơn là nối lại những hy vọng tưởng chừng đã tắt lịm của những mảnh đời kém may mắn.

Nội dung:

NGÔ THỊ YẾN VI

Trình bày:

Vân Anh