Nghĩa tình Tam Kim với vị Đại tướng của nhân dân

Trong căn nhà nhỏ ở xóm Bản Um, xã Tam Kim, ông Nông Đình Chiến và bà Dương Thị Hỷ, đều 77 tuổi, cùng chăm chú xem lại trên điện thoại một bức ảnh đã lưu giữ nhiều năm. Trong ảnh, bà Hỷ địu cháu trên lưng, đứng trò chuyện với Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Với bà, đó không chỉ là một khoảnh khắc được ghi lại mà còn là ký ức đặc biệt về một lần gặp gỡ mà hơn 30 năm qua vẫn chưa bao giờ phai nhạt.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói chuyện với Bà Dương Thị Hỷ (người địu cháu nhỏ) và bà con xã Tam KIm năm 1994.

Bà Dương Thị Hỷ nhớ lại, năm 1994, hôm ấy là ngày chợ. Bà đi chợ phiên, trên lưng địu đứa cháu nhỏ, không nghĩ rằng trong một phiên chợ bình dị ấy, bà lại có cơ duyên được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Bà Hỷ chia sẻ: Hôm đó tôi vô tình đi vào chợ thì gặp bác Giáp luôn. Bác rất vui vẻ, đi về phía tôi, vỗ vai rồi hỏi: "Cháu ở đâu đến?". Tôi đáp "cháu ở Bản Um đến". Đại tướng hỏi tôi "Cháu có biết ông Đề Thám không?", tôi thật thà nói "Cháu không biết". Một người đứng phía sau mới giải thích rằng ông Bưu chính là ông Đề Thám. Rồi bác Giáp lại hỏi "Thế cháu có biết ông Tiến Lực không?", tôi bảo cháu biết, đấy là chú của cháu. Khi biết ông Tiến Lực vẫn khỏe mạnh và đang sinh sống ở Lâm Đồng, bác vui vẻ hỏi han, rồi tiếp tục trò chuyện với nhân dân.

Câu chuyện giữa vị Đại tướng và bà Hỷ diễn ra tự nhiên, gần gũi như cuộc trò chuyện giữa những người thân quen. Điều bà Hỷ nhớ nhất không phải những câu hỏi cụ thể mà là sự gần gũi, thân tình của Đại tướng. Bác động viên nhân dân xã Tam Kim luôn giữ gìn sức khỏe, phát triển kinh tế, bảo vệ Khu di tích rừng Trần Hưng Đạo, nơi thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Ông Nông Đình Chiến và bà Dương Thị Hỷ cùng xem lại bức ảnh được chụp cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã lưu giữ nhiều năm.

Cũng như bà Hỷ, ông Nông Đình Chiến là người Bản Um, gia đình ông đã có nhiều thế hệ sinh sống trên mảnh đất này. Ông có 2 lần được đón Đại tướng Võ Nguyên Giáp về thăm Tam Kim, một lần năm 1989 và lần thứ hai năm 1994. Với ông, điều đặc biệt nhất trong những lần Đại tướng trở về không nằm ở những nghi thức trang trọng mà ở tình cảm của Đại tướng với nhân dân.

Ông Chiến chia sẻ: Cả hai lần Đại tướng về đều nói chuyện giống như một người con đi xa trở về quê hương. Nhân dân đón tiếp rất nhiệt tình, rất trân trọng. Tôi vẫn nhớ lần đầu Đại tướng về thăm, theo kế hoạch, cuộc nói chuyện với nhân dân chỉ khoảng 30 phút. Thế nhưng, trước tình cảm lưu luyến của bà con, cuộc gặp kéo dài tới khoảng một tiếng rưỡi. Khoảng cách giữa một vị tướng từng chỉ huy những chiến dịch lớn của dân tộc với người dân vùng cao dường như không tồn tại. Đại tướng hỏi chuyện, bắt tay, lắng nghe từng người. Người dân cũng tự nhiên kể những câu chuyện về cuộc sống, về quê hương.

Lần thứ hai, năm 1994, Đại tướng về Đồn Phai Khắt, nói chuyện với nhân dân khoảng 30 phút. Với ông Chiến, đó là ký ức không thể nào quên. Ông Chiến cho biết: Bác Giáp rất quần chúng và được lòng dân. Mọi người vừa bắt tay, vừa nói chuyện, vừa rơi nước mắt. Trong đó, có cả tôi. Điều khiến tôi đặc biệt ấn tượng là khả năng sử dụng tiếng Tày của Đại tướng. Trong những cuộc trò chuyện, Báo Giáp sử dụng xen kẽ tiếng Kinh và tiếng Tày rất tự nhiên; khi gặp đồng bào biết tiếng Dao, Đại tướng cũng chủ động dùng tiếng Dao hỏi han không khác gì một người con của bản làng đi xa trở về.

Có lẽ chính sự gần gũi ấy đã tạo nên tình cảm đặc biệt giữa Đại tướng và đồng bào các dân tộc Tam Kim. Người dân không chỉ kính trọng Đại tướng bởi tài năng, công lao với đất nước, mà còn yêu quý bởi ở Đại tướng có sự chân thành, giản dị và một tình cảm sâu nặng với đồng bào.

Tam Kim hôm nay đã có nhiều đổi thay. Những con đường nối các xóm bản được đầu tư; điện, trường học, hạ tầng cơ sở từng bước khang trang hơn. Người dân mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp, chăn nuôi; đời sống vật chất, tinh thần từng bước được nâng lên. Nhưng dù cuộc sống có đổi thay, ký ức về vùng đất cách mạng và tình cảm dành cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp được người dân gìn giữ bằng những cách rất giản dị.

Anh Nông Ngọc Thành, Trưởng xóm Bản Um cho biết: Những câu chuyện về Đại tướng vẫn thường được người dân nhắc lại trong đời sống hằng ngày. Đặc biệt, thế hệ trẻ trong xóm được giáo dục, nhắc nhớ về lịch sử quê hương, về những dấu ấn của Đại tướng và các thế hệ cách mạng trên chính mảnh đất mình đang sinh sống.

Tại các điểm di tích, học sinh trên địa bàn thường xuyên được các nhà trường đưa đến tham quan, tìm hiểu lịch sử, tham gia vệ sinh khuôn viên, chăm sóc cảnh quan. Qua những hoạt động tưởng chừng nhỏ bé ấy, các em có thêm cơ hội hiểu về vùng đất quê hương, về những người đã làm nên lịch sử và hình thành ý thức gìn giữ những giá trị mà cha ông để lại.

Nhân dân, học sinh đến tham quan, tìm hiểu lịch sử tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo.

Em Nông Thị Linh, học sinh Trường Tiểu học và THCS Tam Kim chia sẻ: Mỗi lần đến Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo, em đều được thầy cô kể về Đại tướng Võ Nguyên Giáp và những ngày đầu của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Những câu chuyện ấy giúp em hiểu hơn về lịch sử quê hương và càng trân trọng những gì thế hệ trước đã cống hiến.

Từ những người từng gặp Đại tướng như ông Chiến, bà Hỷ đến những em nhỏ hôm nay chỉ biết Đại tướng qua những câu chuyện được kể lại, một mạch ký ức đang được nối dài. Đại tướng Võ Nguyên Giáp vì thế không chỉ hiện diện trong những trang sử, những khu di tích hay những bức ảnh được lưu giữ, mà còn sống trong ký ức của cộng đồng và trong nhận thức của thế hệ trẻ Tam Kim. Đó là cách tình cảm được trao truyền tự nhiên từ thế hệ này sang thế hệ khác, để những câu chuyện về một vị tướng gần dân, trọng dân tiếp tục được kể trên chính mảnh đất mà Đại tướng từng gắn bó.

Chủ tịch UBND xã Tam Kim Bàn Thị Thương cho biết: Phát huy truyền thống của vùng đất cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trong xã luôn xác định phát triển kinh tế - xã hội gắn với gìn giữ, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa. Ngày nay, trên mảnh đất từng ghi dấu những năm tháng hoạt động cách mạng, người dân đang từng bước xây dựng cuộc sống mới. Các chương trình phát triển sản xuất được triển khai, trọng tâm là phát triển nông, lâm nghiệp bền vững, kinh tế rừng, chăn nuôi, cây ăn quả và những sản phẩm phù hợp với điều kiện địa phương. Cùng với đó, xã chú trọng giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân, đầu tư kết cấu hạ tầng và từng bước xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt, Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo, nơi thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam, tiếp tục được địa phương phối hợp quản lý, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị. Đó cũng chính là cách thiết thực để Tam Kim tiếp nối những giá trị truyền thống mà các thế hệ đi trước đã gửi gắm.

Trên mảnh đất Tam Kim hôm nay, giữa những ngôi nhà mới, những con đường mới và những mùa cây trái đang lên xanh, câu chuyện về Đại tướng Võ Nguyên Giáp vẫn được kể bằng giọng nói của những người đã từng gặp, từng nghe, từng bắt tay. Rồi từ những câu chuyện ấy, ký ức ấy tiếp tục được trao truyền cho lớp trẻ. Đó có lẽ là sự tưởng nhớ đẹp nhất, không chỉ giữ hình ảnh Đại tướng trong những bức ảnh cũ, trên bàn thờ hay trong những câu chuyện kể, mà biến tình cảm và niềm tự hào ấy thành động lực để người dân tiếp tục xây dựng, gìn giữ quê hương xứng đáng với truyền thống của vùng đất cách mạng anh hùng.