Nga đang xây dựng nhà máy điện hạt nhân ở những nước nào?
Rosatom đang thảo luận về khả năng xây dựng thêm sáu tổ máy điện hạt nhân công suất lớn và các nhà máy điện hạt nhân nhỏ tại Ấn Độ, tập đoàn này đã thông báo trong chuyến thăm Moscow của Thủ tướng Narendra Modi hồi đầu tháng 7.
![Một nhà máy điện hạt nhân tại Ấn Độ được Nga xây dựng. Ảnh AFP](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w500_r1/2024_08_06_232_49827326/ca0faa09c3462a187357.jpg)
Một nhà máy điện hạt nhân tại Ấn Độ được Nga xây dựng. Ảnh AFP
Nhà máy điện hạt nhân Kudankulam đã được xây dựng tại Ấn Độ với sự tham gia của Nga kể từ năm 2002.
Dự án trọng điểm này biểu trưng cho sự hợp tác về công nghệ và năng lượng giữa Nga và Ấn Độ.
Rosatom nhấn mạnh: "Nhà máy điện hạt nhân đã trở thành biểu tượng của sự hợp tác hiệu quả giữa hai quốc gia, và sáu đơn vị năng lượng của nhà máy sẽ trở thành nền tảng đáng tin cậy cho sự độc lập về năng lượng, tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững của Ấn Độ".
Vào tháng 4 năm 2014, một thỏa thuận đã được ký kết để xây dựng giai đoạn thứ hai của nhà máy điện hạt nhân dựa trên dự án VVER-1000, với chi phí khoảng 6,4 tỷ USD, bao gồm 3,4 tỷ USD từ các khoản vay của Nga.
Việc xây dựng tổ máy thứ ba bắt đầu vào tháng 6 năm 2017 và tổ máy thứ tư vào tháng 10 năm 2017. Việc vận hành các tổ máy được lên kế hoạch vào năm 2024-2025.
Vào ngày 1 tháng 6 năm 2017, Atomstroyexport và NPCIL đã ký một thỏa thuận khung để xây dựng tổ máy thứ 5 và thứ 6 với lò phản ứng VVER-1000.
Vào ngày 31 tháng 7 năm 2017, các bên đã ký kết thỏa thuận về quá trình thiết kế chi tiết và cung cấp thiết bị chính cho giai đoạn thứ ba. Việc xây dựng tổ máy thứ năm và thứ sáu bắt đầu vào ngày 29 tháng 6 và ngày 21 tháng 12 năm 2021, với kế hoạch ra mắt vào năm 2026-2027.
Xuất khẩu năng lượng hạt nhân của Nga
Liên Xô bắt đầu xây dựng nhà máy điện hạt nhân ở các quốc gia khác vào đầu những năm 1960. Nhà máy đầu tiên được đưa vào hoạt động vào tháng 10 năm 1966 tại thành phố Rheinsberg, Đông Đức, nhưng đã đóng cửa vào năm 1990.
Vào những năm 1970 và đầu những năm 1980, các nhà máy điện hạt nhân đã được xây dựng tại Bulgaria, Phần Lan, Tiệp Khắc, Hungary, Cuba và các quốc gia khác. Nhiều dự án trong số này đã bị đình chỉ hoặc đóng cửa vào đầu những năm 1990.
Hiện tại, hoạt động năng lượng hạt nhân quốc tế được thực hiện bởi các công ty và tổ chức trong cấu trúc của Rosatom.
Rosatom đứng đầu thế giới về số lượng dự án nhà máy điện hạt nhân ở nước ngoài, với 33 đơn vị năng lượng.
Ngoài việc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân, Nga còn xuất khẩu nhiên liệu hạt nhân - hiện đang nắm giữ 16% thị trường toàn cầu, cung cấp dịch vụ làm giàu urani tự nhiên, thăm dò địa chất và khai thác urani ở nước ngoài, đồng thời thành lập các trung tâm nghiên cứu hạt nhân ở nhiều quốc gia khác nhau.
Theo Rosatom, tổng giá trị đơn đặt hàng nước ngoài vào năm 2023 lên tới khoảng 200 tỷ USD.
Nga đang xây dựng nhà máy điện hạt nhân ở đâu?
Trung Quốc
Nhà máy điện hạt nhân Xudabao (Xudapu): Nga và Trung Quốc đã ký kết thỏa thuận vào năm 2018-2019 để xây dựng tổ máy thứ ba và thứ tư tại tỉnh Liêu Ninh. Việc xây dựng bắt đầu vào năm 2021-2022, với hoạt động thương mại được ấn định vào năm 2027-2028. Các tổ máy này sẽ sử dụng lò phản ứng VVER-1200.
Nhà máy điện hạt nhân Tianwan: Rosatom đã xây dựng bốn tổ máy trị giá 3,3 tỷ USD. Các thỏa thuận cho tổ máy thứ nhất và thứ hai đã được ký vào năm 1992. Năm 2018, Nga và Trung Quốc thống nhất xây dựng tổ máy thứ 7 và thứ 8 với lò phản ứng VVER-1200. Việc xây dựng bắt đầu vào năm 2021 và 2022, với thời gian ra mắt dự kiến là năm 2028.
Ai Cập
Vào tháng 11 năm 2015, Nga và Ai Cập đạt thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Ai Cập, El-Dabaa, với bốn đơn vị VVER-1200 trị giá 30 tỷ USD, phần lớn được tài trợ bởi khoản vay 25 tỷ USD của Nga.
Việc xây dựng, bị trì hoãn do đại dịch, đã bắt đầu vào ngày 20 tháng 7 năm 2022. Tổng thống Putin và el-Sisi đã tham dự lễ khởi công cho đơn vị thứ 4 vào tháng 1 năm 2024. Đơn vị đầu tiên dự kiến sẽ ra mắt vào năm 2026, với cả bốn đơn vị hoàn thành vào năm 2029.
Bangladesh
Vào tháng 11 năm 2011, Nga và Bangladesh đã ký kết thỏa thuận liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Bangladesh tại Rooppur, cách Dhaka 160 km về phía tây.
Nhà máy sẽ được trang bị hai tổ máy VVER-1200. Vào đầu năm 2017, Chính phủ Nga đã cung cấp cho Bangladesh khoản vay nhà nước trị giá 11,38 tỷ USD để hỗ trợ xây dựng nhà máy điện hạt nhân. Nhà máy dự kiến sẽ được đưa vào vận hành vào năm 2024.
Thổ Nhĩ Kỳ
Vào ngày 12 tháng 5 năm 2010, Moscow và Ankara đã ký thỏa thuận liên Chính phủ về việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ, Akkuyu, tại tỉnh Mersin phía đông nam đất nước, với bốn tổ máy VVER-1200. Tổ máy đầu tiên dự kiến sẽ được đưa vào vận hành vào năm 2024.
Các tổ máy khác dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào năm 2026. Tổng chi phí ước tính là 22 tỷ USD.
Vào ngày 28 tháng 2 năm 2024, Rosatom thông báo đã có "quyết định chính trị" rằng Nga sẽ xây dựng nhà máy điện hạt nhân thứ hai tại nước này.
Iran
Năm 1992, Nga và Iran đã ký kết thỏa thuận về việc sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình và tiếp tục xây dựng nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran, khởi công năm 1975 nhưng đã dừng lại vào năm 1979. Tổ máy đầu tiên được kết nối với lưới điện vào tháng 9 năm 2011 và bàn giao vào tháng 9 năm 2013.
Vào tháng 11 năm 2014, một hợp đồng đã được ký kết để xây dựng tổ máy thứ hai và thứ ba với lò phản ứng VVER-1000 trị giá khoảng 10 tỷ USD, do Công ty sản xuất và phát triển điện hạt nhân Iran (NPPD) tài trợ. Việc xây dựng bắt đầu vào tháng 9 năm 2016. Các tổ máy thứ hai và thứ ba dự kiến sẽ được đưa vào vận hành vào năm 2025 và 2027.
Hungary
Hiện tại, nhà máy điện hạt nhân Paks của Hungary, được xây dựng trong giai đoạn 1983-1987 theo thiết kế của Liên Xô, vận hành bốn tổ máy lò phản ứng VVER và một chương trình do Nga cung cấp trong giai đoạn 2005-2009, đã kéo dài thời gian hoạt động của các tổ máy này cho đến năm 2032-2037, tăng công suất từ 1.760 lên 2.000 MW, sản xuất khoảng 50 % điện năng của Hungary.
Vào tháng 1 năm 2014, Nga và Hungary đạt thỏa thuận xây dựng tổ máy thứ năm và thứ sáu như một phần của giai đoạn thứ ba của nhà máy điện hạt nhân Paks (Paks-2) của Rosatom.
Một hợp đồng vào tháng 12 năm 2014 giữa Rosatom và công ty năng lượng Hungary MVM đã phác thảo việc xây dựng hai tổ máy VVER-1200, với chi phí 12,5 tỷ euro, trong đó Nga cung cấp khoản vay 10 tỷ euro. Bất chấp lệnh trừng phạt của EU vào năm 2022, Hungary vẫn tiếp tục dự án Paks-2, dự kiến hoàn thành vào năm 2030.
Các quốc gia khác:
Năm 2023, việc xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Belarus, được trang bị hai tổ máy VVER-1200, đã hoàn thành.
Ngoài ra, Rosatom đang thảo luận hoặc có các thỏa thuận sơ bộ để xây dựng các tổ máy điện ở các quốc gia như Brazil, Kyrgyzstan, Myanmar, Nigeria, Burkina Faso, Ả Rập Saudi, Uzbekistan và Sri Lanka. Tập đoàn cũng đang tham gia đấu thầu để xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Kazakhstan.
Tại Phần Lan, Rosatom đã bắt đầu công tác chuẩn bị cho dự án Nhà máy điện hạt nhân Hanhikivi với lò phản ứng VVER-1200 vào năm 2016. Tuy nhiên, vào năm 2022, hợp đồng xây dựng đã bị phía Phần Lan đơn phương chấm dứt.