Nâng cấp để giữ vị trí trong chuỗi cung ứng

Chuỗi cung ứng đổi "luật chơi"

Kinh tế và thương mại toàn cầu đang trải qua những thay đổi nhanh chóng, khó lường. Từ chính sách thương mại, thuế quan, tiêu chuẩn thị trường đến sự dịch chuyển chuỗi cung ứng đều tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đối với hàng tiêu dùng, những thay đổi này vừa đặt ra thách thức, vừa mở ra cơ hội. Việt Nam có lợi thế từ 17 hiệp định thương mại tự do, năng lực sản xuất ngày càng được nâng cao và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế rộng mở hơn.

Chuỗi cung ứng toàn cầu đổi “luật chơi”, buộc doanh nghiệp Việt phải nâng cấp để giữ vững vị trí. Ảnh: VC

Tuy nhiên, chất lượng sản phẩm không còn là điều kiện đủ để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yêu cầu về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, tổ chức sản xuất, quản trị chuỗi cung ứng ngày càng khắt khe. Doanh nghiệp đồng thời phải theo sát xu hướng tiêu dùng và khai thác các phương thức kinh doanh, phân phối mới.

Tại “Diễn đàn Xuất khẩu năm 2026: Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế”, Giám đốc Tài chính H&M Production khu vực Trung Quốc và Đông Nam Á Alen Wei cho biết, Việt Nam là thị trường cung ứng quan trọng của H&M với hơn 40 nhà cung cấp, 70 nhà máy và 60.000 lao động, đồng thời nhấn mạnh, các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu phát triển bền vững đang làm thay đổi cách thức tổ chức chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Alen Wei, năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng cần được định hình trên 3 trụ cột: sản xuất phát thải carbon thấp; sử dụng năng lượng tái tạo, trong đó có cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA); nâng cấp công nghiệp để gia tăng giá trị nội địa hóa. H&M cũng đã đề xuất “Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại và công nghiệp dài hạn tại Việt Nam” lên Bộ Công Thương, với kỳ vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất tiên tiến.

Yêu cầu từ các nhà mua hàng toàn cầu cho thấy giá không còn là yếu tố cạnh tranh duy nhất. Ông Cha Ji Ho, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Trung tâm mua hàng Samsung Việt Nam cho biết các đối tác đang chuyển trọng tâm từ cạnh tranh về giá sang những yêu cầu cao hơn về thời gian giao hàng, chất lượng nhất quán, năng lực kỹ thuật và quản lý dữ liệu minh bạch.

Samsung xác định Việt Nam là đối tác chiến lược, khu vực trọng điểm kết nối sản xuất với hoạt động nghiên cứu, phát triển toàn cầu; sự tăng trưởng của tập đoàn gắn chặt với năng lực của doanh nghiệp bản địa. Điều đó đồng nghĩa, nâng cao năng lực không chỉ là nhu cầu tự thân của doanh nghiệp Việt Nam mà còn là điều kiện để duy trì và mở rộng vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ thích ứng đến tạo giá trị gia tăng

Theo bà Trần Hoàng Phú Xuân, CEO Công ty Faslink Việt Nam, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam hình thành 5 năng lực: Agility - tốc độ và linh hoạt; Adaptability - khả năng thích ứng; Added Value - giá trị gia tăng; Accountability - trách nhiệm và minh bạch; Alliances - hợp tác.

Theo đó, doanh nghiệp cần thử nghiệm các mô hình, dự án trên cơ sở dữ liệu để nâng tốc độ ra quyết định và sự linh hoạt; tăng cọ xát với thị trường quốc tế để nâng khả năng thích ứng, đồng thời chú trọng tạo giá trị gia tăng. Đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ phải trở thành nền tảng; doanh nghiệp cũng cần nâng cao trách nhiệm, tính minh bạch và chủ động đáp ứng những yêu cầu mới của thị trường. Cùng với đó là tăng cường liên kết, hình thành hệ sinh thái thay vì mỗi doanh nghiệp tự giải quyết mọi vấn đề.

Thương mại điện tử cũng mở thêm kênh tiếp cận thị trường quốc tế. Ông Võ Thanh Tòng, Quản lý Tài khoản Cấp cao, Amazon Global Selling Việt Nam cho biết Amazon đánh giá tích cực tốc độ tăng trưởng bán hàng và số lượng khách hàng từ Việt Nam. Amazon sẽ tìm kiếm các doanh nghiệp trong những nhóm ngành như gỗ nội thất, thủ công mỹ nghệ, đồ dùng văn phòng, bao bì có thể tùy chỉnh theo yêu cầu của khách hàng B2B và B2C; từ đó xây dựng chương trình bán hàng, tiếp thị phù hợp để đưa sản phẩm Việt tiếp cận các đối tác toàn cầu.

Để nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy đáp ứng đơn hàng sang chủ động xây dựng năng lực cạnh tranh. Công nghệ, nhân lực, quản trị dữ liệu, phát triển bền vững và khả năng tạo giá trị gia tăng ngày càng trở thành những điều kiện để tham gia chuỗi. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái định hình, doanh nghiệp thích ứng nhanh, tạo được giá trị và xây dựng quan hệ hợp tác dài hạn sẽ có cơ hội không chỉ giữ chỗ mà còn tiến lên những nấc cao hơn trong chuỗi giá trị.