Mỹ-Mexico nối lại đàm phán USMCA, Canada vắng mặt

Các cuộc đàm phán diễn ra tại Mexico City trong ba ngày và không có sự tham gia của Canada. Đây là vòng thảo luận chính thức đầu tiên về việc sửa đổi USMCA kể từ khi chính quyền Mỹ quyết định không gia hạn hiệp định vào ngày 1/7.

Theo quy định, quyết định này khởi động lộ trình tối đa 10 năm để USMCA chấm dứt hiệu lực nếu ba nước không đạt được một thỏa thuận mới. Nhiều hiệp hội doanh nghiệp đã kêu gọi Washington duy trì cấu trúc hiệp định ba bên và cơ chế thương mại gần như miễn thuế, nền tảng cho khoảng 1.600 tỷ USD kim ngạch thương mại mỗi năm giữa ba nền kinh tế.

Đại sứ mới của Mexico tại Mỹ, ông Roberto Lazzeri, bày tỏ kỳ vọng các bên sẽ đạt được thỏa thuận mới trước cuối năm 2026. Theo ông, việc kéo dài tiến trình đàm phán sẽ khiến cả ba nước mất dần năng lực cạnh tranh, thị phần và dòng vốn đầu tư.

Ông Lazzeri cho biết Mexico chia sẻ mục tiêu của chính quyền Tổng thống Trump trong việc đưa thêm hoạt động sản xuất trở lại khu vực Bắc Mỹ. Một trong những ưu tiên của Mexico là tìm kiếm việc miễn hoặc giảm các mức thuế mà Mỹ đang áp dụng, gồm 25% đối với ô tô và 50% đối với thép, nhôm nhập khẩu từ Mexico.

Động thái trên được đưa ra chỉ một ngày sau khi Washington thông báo áp thuế bổ sung đối với gần 20 tỷ USD hàng hóa Canada nhằm đáp trả các biện pháp thuế trả đũa mà Ottawa áp lên ô tô, thép, nhôm, rượu của Mỹ cũng như chính sách bảo hộ ngành sữa.

Diễn biến mới tiếp tục làm sâu sắc bất đồng giữa Mỹ và Canada, khiến Ottawa gần như đứng ngoài tiến trình đàm phán USMCA. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng Canada chưa đưa ra những nhượng bộ đáng kể trong các cuộc thương lượng.

Ngược lại, ông Greer đánh giá cao cách tiếp cận của Mexico khi không áp thuế trả đũa Mỹ. Hai bên cũng đang phối hợp trong nhiều lĩnh vực như đồng bộ hóa quy định kiểm soát xuất khẩu, tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và hạn chế xuất khẩu bơ được trồng trên diện tích rừng bị phá trái phép.

Trong khi đó, Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định chính phủ nước này đã đề xuất một gói giải pháp toàn diện nhằm tháo gỡ tranh chấp thương mại với Washington, đồng thời cho rằng các mức thuế trước đây của Mỹ đã vi phạm các cam kết trong USMCA.

Tập trung vào ô tô và an ninh kinh tế

Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), vòng đàm phán tại Mexico City sẽ tập trung vào các nội dung kỹ thuật liên quan đến ô tô, thép, nhôm, nông nghiệp và lao động.

Một chủ đề trọng tâm khác là an ninh kinh tế, khái niệm mà Washington sử dụng để chỉ việc tăng cường các hàng rào thương mại trong khu vực nhằm ngăn Trung Quốc và các nền kinh tế châu Á sử dụng Mexico hoặc Canada làm cửa ngõ tiếp cận thị trường Mỹ với ưu đãi thuế quan.

Sự hiện diện ngày càng lớn của các hãng xe Trung Quốc tại Mexico cũng được xem là một vấn đề đáng chú ý. Theo số liệu Reuters công bố trước đó, doanh số xe Trung Quốc tại Mexico tăng 30% trong nửa đầu năm 2026, bất chấp mức thuế 50% được áp dụng từ tháng 1. Thị phần của các thương hiệu Trung Quốc cũng tăng từ 14% lên 17% so với cùng kỳ năm trước.

Các nguồn tin cho biết Mỹ muốn Mexico và Canada áp dụng các rào cản thương mại tương tự đối với hàng hóa ngoài khu vực, bao gồm ô tô, linh kiện ô tô, thép, nhôm và nhiều mặt hàng công nghiệp khác.

Trong vòng đàm phán hồi tháng 5, USTR từng đề xuất quy định yêu cầu 50% giá trị của các phương tiện sản xuất tại Bắc Mỹ phải có xuất xứ từ Mỹ. Đề xuất này được đánh giá là thay đổi lớn so với các quy tắc hiện hành và sẽ buộc các hãng ô tô phải điều chỉnh đáng kể chuỗi cung ứng vốn đã được tích hợp sâu trong khu vực.

Theo ông Greer, mức thâm hụt thương mại ngày càng tăng của Mỹ với Mexico vẫn là một trong những mối quan ngại lớn của Tổng thống Trump khi xem xét tương lai của USMCA. Dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số Mỹ cho thấy thâm hụt thương mại của Mỹ với Mexico đã tăng 28 tỷ USD, tương đương 17%, lên 197 tỷ USD trong năm 2025.

(theo Reuters)

Liên Chu